türkiye-afrika ilişkilerinin tarihçesi ve kurumsal yapı:
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, 6’ncı Afrika Tarım ve Gıda Sanayi Zirvesi’nde yaptığı konuşmada Türkiye ile Afrika ülkeleri arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerin gelişimini değerlendirdi. Türkiye nin Afrika Birliği nezdinde 2005 te gözlemci, 2008 de stratejik ortak statüsü kazandığını ve 2013 ten itibaren Afrika Ortaklık Politikası çerçevesinde ilişkilerin yürütüldüğünü hatırlattı.
2003 yılında başlayan stratejinin kıtadaki kurumsal altyapıyı güçlendirdiğini vurgulayan Bolat, ticaret müşavirliklerinin 2003 te 4 iken bugün 31 Afrika ülkesinde görev yaptığını aktardı. Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu bünyesinde kurulan 48 İş Konseyinin özel sektörler arasında doğrudan temas ve iş birliği imkânlarını artırdığını belirtti.
ticaret hacmi, ihracat ve ithalat rakamları:
Bakan Bolat, ticari gösterge olarak 2003 ile 2025 arasındaki değişime işaret ederek kıtalararası ticaret hacminin ciddi oranda büyüdüğünü ifade etti. Buna göre Türkiye-Afrika ticaret hacmi 2003 te 5,4 milyar dolar seviyesindeyken 2025 itibarıyla yaklaşık 40 milyar dolara yükselmiştir. Aynı dönemde ihracat 2,1 milyar dolardan yaklaşık 24 milyar dolara, ithalat ise 3,3 milyar dolardan 16 milyar dolara ulaşmıştır.
Türk müteahhitlik sektörünün kıtadaki rolüne de dikkat çeken Bolat, Türk müteahhitlerin Afrika da bugüne kadar üstlendiği işlerin toplam taahhüt bedelinin yaklaşık 105 milyar ABD doları ve proje sayısının 2 bin 118 olduğunu söyledi.
hukuki çerçeve ve kurumsal mekanizmalar:
Afrika ülkeleriyle ilişkilerin sürdürülebilirliği için hukuki altyapının önemine vurgu yapan Bolat, imzalanan anlaşma sayılarını paylaştı. Buna göre 50 Afrika ülkesiyle Ticaret ve Ekonomik İşbirliği, 33 ülkeyle Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması, 19 ülkeyle ise Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi anlaşmaları imzalanmıştır.
Ayrıca Fas, Tunus, Mısır, Morityus ve Sudan ile Serbest Ticaret Anlaşmaları bulunduğunu, Sudan dışındakilerin yürürlükte olduğunu belirtti. Bölgesel iş birliğini artırmaya yönelik olarak Angola, Tanzanya, Nijer, Nijerya, Libya ve Güney Afrika Cumhuriyeti ile JETCO mekanizmasının hayata geçirildiğini ve ilk toplantıların yakında planlandığını aktardı. Güney Afrika ile ilk JETCO toplantısının aralık ayında gerçekleştirilmesi yönünde görüşmelerin sürdüğü ifade edildi.
2025-2029 stratejisi ve öncelikli sektörler:
Bolat, küresel ekonomideki dönüşümün yeni bir yol haritası gerektirdiğini belirterek 2025-2029 Afrika Ülkeleri ile Ticari ve Ekonomik İlişkilerin Geliştirilmesi Stratejisi kapsamında hareket edileceğini açıkladı. Stratejide hedeflenen temel alanlar arasında enerji, madencilik, ulaştırma, bankacılık ve özellikle tarım yer almaktadır.
Afrika kıtasının tarımsal potansiyeline işaret eden Bolat, kıtanın dünya üzerindeki ekilmemiş tarım arazilerinin yaklaşık yüzde 60ına sahip olduğunu ancak yıllık 70 ila 100 milyar dolar arasında gıda ithalatı yapıldığını vurguladı. Buğday, pirinç, mısır ve yağlar ilk sıralarda yer almaktadır.
Tarım sektörünü etkileyen başlıca sorunlar olarak kuraklık, iklim değişikliğinin etkileri, finansman eksikliği, altyapı yetersizliği, gıda fiyatlarındaki dalgalanmalar ve artan çatışmalar sayıldı. Türkiye nin tarımsal kapasitesi ile Afrika nın geniş arazileri ve yükselen gıda talebinin buluşturulmasının önemine dikkat çekildi.
Bolat, gıda işleme tesislerinin modernizasyonu, soğuk zincir altyapısı, kurutma ve ambalajlama gibi katma değerli alanların, ayrıca sulama sistemleri ve kuraklığa dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesinin hem gıda güvenliği hem de tarımsal sanayinin güçlendirilmesi için kritik olduğunu ifade etti.
Son olarak Bakan Bolat, kurulan güçlü iş birliklerinin yalnızca kıtanın gıda güvencesine katkı sağlamakla kalmayıp bölgesel refah ve istihdama da olumlu etki yapacağını vurguladı.
TİCARET BAKANI ÖMER BOLAT, 6’NCI AFRİKA TARIM VE GIDA SANAYİ ZİRVESİ’NDE KONUŞTU. BAKAN BOLAT YAPTIĞI KONUŞMADA TÜRKİYE'NİN AFRİKA ÜLKELERİYLE TİCARİ VE EKONOMİK İLİŞKİLERİNE İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELERDE BULUNDU.
