işgücü yatırımları ve sosyal haklarda öncelik: bakan ışıkhanın tbmm sunumu
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda 2027 bütçe teklifini ve 2025 kesin hesabını sunarken istihdam, gelir güvencesi ve sağlık erişimine ilişkin kapsamlı bir çerçeve sundu. Sunumda, 2025-2028 Ulusal İstihdam Stratejisi ile 2026 sonunda yayımlanması hedeflenen Ulusal Adil Geçiş Stratejisi gibi politika araçlarının çalışma hayatına yön vereceği vurgulandı.
sosyal diyalog ve gelir politikaları:
Işıkhan, sosyal diyalog mekanizmalarının önemine dikkat çekerek Üçlü Danışma Kurulu, 14. Çalışma Meclisi ve Kamu Personeli Danışma Kurulu aracılığıyla tarafları bir araya getirdiklerini söyledi. Sendikalaşma oranlarının artışına ilişkin verilen rakamlara göre işçilerde sendikalaşma 2013'te yüzde 9,2 iken 2026'da yüzde 13,8, kamu görevlilerinde ise 2002'de yüzde 47,94 iken 2026'da yüzde 77,96 seviyesine ulaşmıştır.
2026 yılı için net asgari ücret 28 bin 75 lira olarak açıklandı; Işıkhan, 2002'den bu yana asgari ücrette reel olarak yüzde 207 artış sağlandığını belirtti. Ayrıca memur ve memur emeklileri için 2027 yılında yüzde 5 ve yüzde 4 oranlarında artışlar ile olası enflasyon farkının aylıklara yansıtılacağı bildirildi.
istihdam verileri ve İŞKUR'un rolü:
Bakan, İstihdam politikalarının merkezine vatandaşların üretime katılımını koyduklarını belirtti. 2026 Eylül verilerine göre iş gücü 35,4 milyon, istihdam 32,4 milyon, işsiz sayısı 2,9 milyon ve işsizlik oranı yüzde 8,4 olarak açıklandı. Genç işsizlik (15-24) yüzde 14,8, NEET oranı 2026 ikinci çeyrekte yüzde 22,2 olarak kaydedildi; işsizlik oranı ise 41 aydır tek hanelerde seyretmektedir.
İŞKUR'un 2026 performansına dair Işıkhan, İŞKUR aracılığıyla 2026 yılında 1 milyon 75 bin 474 kişinin özel sektörde istihdamına aracılık ettik ifadesini kullandı. 2002'den bu yana sağlanan yerleştirmeler arasında 6 milyon kadın, 600 bin engelli vatandaşa ve yaklaşık 5,9 milyon gence iş imkânı sağlandığı belirtildi. Bakanlık, önümüzdeki üç yılda yaklaşık 2,1 milyon ilave istihdam hedefliyor.
gençlik programları ve mesleki eğitim:
Gençlerin iş hayatına geçişini kolaylaştırmak amacıyla başlatılan 'Gençliğin Üretim Çağı (GÜÇ) Programı'na 472,3 milyar lira kaynak ayrıldığı ve programın üç yılda 3 milyondan fazla gence ulaşmayı hedeflediği açıklandı. Program çatısı altında yer alan uygulamalardan bazıları şunlardır:
• Ulusal Staj Programı: 2026 itibarıyla İŞKUR'a devredilen programla kamu ve özel sektörde 144 bin öğrenciye staj sağlandı; üç yıl sonunda 800 bin staj kapasitesi hedefleniyor.
• İşgücü Uyum Programı: NEET gençlere yönelik programlardan bugüne kadar 61 bin 616 genç yararlandı; önümüzdeki üç yılda 450 bin gencin eğitim ve istihdama kazandırılması hedefleniyor.
• İŞKUR Gençlik Programı: Devlet üniversitesi öğrencilerinin çalışma disiplinini ve becerilerini güçlendirmeye yönelik uygulamalar içeriyor.
emekli ve sosyal yardım uygulamaları:
Emekli gelirlerine ilişkin olarak Işıkhan, en düşük emekli aylığının 2025'in ikinci yarısında 16 bin 881 lira iken 2026 Ocak'ta 20 bin lira ve Temmuz'da 23 bin 552 lira seviyesine yükseltildiğini söyledi. 2018'den beri ödenen bayram ikramiyesinin toplamı 483,4 milyar lira olarak belirtildi. Ayrıca 2027 Ocak'tan itibaren yürürlüğe konması hedeflenen ilave iyileştirmeler üzerinde çalışma yürütüldüğü aktarıldı.
ilaç, tedavi ve dijital sağlık dönüşümü:
Bakanlık sağlık alanında geri ödeme kapsamını genişlettiklerini vurguladı: 2000'lerin başında 3 bin 986 ilaç geri ödemede iken bugün 8 bin 845 ilaç geri ödeme listesinde bulunuyor; 2026'da listeye eklenen 253 ilacın 29'u kanser tedavisinde kullanılıyor. 2025'te geri ödeme kapsamına alınan beş immünoterapi ilacı sayesinde son bir yılda yaklaşık 41 bin kanser hastasının tedaviye erişimi sağlandı.
SMA tedavisinde ikinci bir ilacın geri ödeme kapsamına alındığı; 18 yaş altı Tip 1 diyabetli çocuklar için sürekli glukoz izlem cihazlarının bedelinin karşılandığı ve bunun kapsamında yaklaşık 155 bin reçete için 1 milyar 800 milyon liraya yakın ödeme yapıldığı bildirildi. Ayrıca medikal cihaz ve malzemelerin geri ödeme tutarlarında yüzde 20 artış, özel beslenme ürünlerinde yüzde 30 artış gerçekleştirildi.
Bakanlık, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetlerinde vatandaşların işlemlerini kolaylaştıracak kapsamlı bir dijital dönüşüm projesini önümüzdeki yılın başında hayata geçirmeyi hedefliyor. Sistemle sağlık raporları ve düzenli reçetelerin yönetiminde kolaylık sağlanarak gereksiz hastane başvurularının azaltılması ve koruyucu sağlık hizmetlerine yönlendirme amaçlanıyor.
bütçe teklifi ve kaynak dağılımı:
Işıkhan, bakanlık merkez ve yurt dışı teşkilatı harcamaları için 7 milyar 512 milyon 634 bin lira bütçe teklif edildiğini, bakanlığın 2027 yılı toplam bütçe teklifinin ise 2 trilyon 395 milyar 824 milyon 844 bin lira olduğunu açıkladı. Bu bütçeden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına 2 trilyon 266 milyar 365 milyon 277 bin lira ve Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğüne 121 milyar 946 milyon 933 bin lira olmak üzere toplam 2 trilyon 388 milyar 312 milyon 210 bin lira kaynak aktarılması öngörülmektedir.
Mesleki Yeterlilik Kurumu Başkanlığı için bildirilen bütçe büyüklüğü ise gider bütçesi 388 milyon 658 bin lira, gelir bütçesi 441 milyon 767 bin lira ve net finansman 3 milyon lira olarak kaydedildi.
Sunum, istihdamı artırmaya yönelik somut hedefler, gençlik odaklı programlar, emekli ve sağlık harcamalarında yapılan düzenlemeler ile dijital dönüşüme ilişkin planların önümüzdeki dönemde uygulamaya konulacağını gösteriyor.
Bakan Işıkhan: "İŞKUR aracılığıyla 2026'da 1 milyon 75 bin 474 kişinin özel sektörde istihdamına aracılık ettik"
