Antalya'daki COP31 toplantısında temiz pişirmenin sağlık ve kalkınma bağları konuşuldu
Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında gerçekleştirilen 'Afrika’da Temiz Pişirme Liderler Yuvarlak Masa Toplantısı'nda, kıtada geleneksel pişirme yöntemlerinin yol açtığı hem sağlık hem de çevre sorunları masaya yatırıldı. Toplantıya Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu katıldı ve Türkiye'nin katkı ve dayanışma taahhütleri dile getirildi.
Hane içi hava kirliliği ve sağlık etkileri:
Toplantıda öne çıkan veriler, sorunun boyutunu çarpıcı biçimde ortaya koydu. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Afrika’da yaklaşık bir milyar insanın yemeklerini hazırlamak için hâlâ sağlığa ve çevreye zarar veren geleneksel yakıtlara ve pişirme yöntemlerine bağımlı olduğunu belirtti. Yılmaz, kıta genelinde her beş haneden yaklaşık dördünün temiz pişirme imkânlarına erişememesi nedeniyle karşılaşılan sorunun yalnızca enerji eksikliği olmadığını; aynı zamanda halk sağlığı, kalkınma ve fırsat eşitliği açısından ciddi sonuçlar doğurduğunu vurguladı.
Konuşmada ayrıca geleneksel pişirme yöntemlerinden kaynaklanan hane içi hava kirliliğinin kadınlar ve çocuklar üzerinde orantısız bir yük yarattığına dikkat çekildi. Yılmaz, bu kirliliğin Afrika’da her yıl yaklaşık 850 bin erken ölüme katkıda bulunduğunu ifade ederek, sorunun demografik ve cinsiyete dayalı boyutuna işaret etti.
Türkiye'nin dayanışma yaklaşımı ve sağlık iş birliği:
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, Türkiye'nin Afrika ile ilişkilerinde tarihî ve insani bağların belirleyici olduğunu söyledi. Memişoğlu, COP31 Başkanlığına, Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti'ne ve Uluslararası Enerji Ajansı'na teşekkür ederek, Türkiye'nin 'Afrikalı çözümler' ilkesine dayanan ortak kalkınma vizyonunu paylaştığını belirtti.
Memişoğlu, Türkiye'nin sağlık alanındaki deneyim ve birikimini paylaşmaya hazır olduğunu vurguladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 2017'deki Tanzanya ziyaretine atıf yaparak, Türk milletinin Afrika'ya ilgisinin 'çıkar'a değil 'gönül bağlarına' dayandığını hatırlattı. Ayrıca Memişoğlu, Türkiye'de benimsedikleri 'Sağlıkta Türkiye Yüzyılı' yaklaşımının koruyucu sağlık alanındaki kapasite ve teknolojik gelişmelerle uluslararası katkı sağlama hedefi taşıdığını söyledi.
Toplantıda, temiz pişirme çözümlerinin yaygınlaştırılmasının sadece enerji politikası değil aynı zamanda sağlık politikası olduğu vurgulandı. Katılımcılar, bilgi paylaşımı, teknoloji transferi ve uluslararası iş birliği mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti; bu çabaların özellikle kadınların ve çocukların maruz kaldığı sağlık risklerini azaltmada öncelikli olması gerektiği belirtildi.
Somut adımlar ve iş birliği çağrısı:
Antalya'daki görüşmelerde, ortaya koyulan siyasi iradenin somut projelere dönüştürülmesi gerektiği sıkça tekrarlandı. Türkiye temsilcileri, dayanışma ve kapasite geliştirme temelli yaklaşımları öne çıkarırken, sağlık ve enerji alanında ortak eğitim, teknoloji paylaşımı ve finansman modellerinin önemine işaret etti.
Toplantı sonuçları, temiz pişirme çözümlerine erişimin artırılmasının; hava kalitesinin iyileştirilmesi, kadınların zaman ve sağlık yükünün azaltılması, çocukların sağlığının korunması ve aynı zamanda sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katkı sağlanması açısından merkezi bir adım olduğunu gösteriyor. Katılımcılar, 'annelerin güvenli yemek hazırladığı, çocukların temiz hava soluduğu, her sofranın sağlıkla buluştuğu bir gelecek' hedefi etrafında iş birliğini derinleştirme çağrısı yaptı.
Toplantıda dile getirilen mesaj, temiz pişirme erişiminin arttırılmasının yalnızca teknik bir mesele olmadığı; aynı zamanda toplumsal cinsiyet, sağlık eşitliği ve kalkınma perspektifleriyle ele alınması gereken çok boyutlu bir politika olduğu yönündeydi. Türkiye'nin sunduğu destek ve paylaşım taahhütleri, bu sürecin uluslararası iş birliğini güçlendirerek ilerlemesine katkı sağlayacak önemli bir adım olarak değerlendirildi.
Sonuç olarak, COP31'deki bu yuvarlak masa, Afrika'da temiz pişirme erişimini genişletmenin hem acil sağlık gereksinimi hem de sürdürülebilir kalkınma hedefi olduğu vurgusunu pekiştirdi ve katılımcıları somut iş birliği ve uygulama adımları atmaya çağırdı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz:" Afrika'da her beş haneden yaklaşık dördü temiz pişirme imkânlarına erişebilmiş değil"
