12. yargı paketi TBMM'ye sunuldu
AK Parti Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu, Ankara milletvekili Murat Alparslan ve İstanbul milletvekili Nurettin Alan ile birlikte fuaye alanında yaptığı açıklamada, 12. yargı paketi olarak adlandırılan kanun teklifinin TBMM'ye sunulduğunu bildirdi. Teklifin 29 madde ve bir geçici madde olmak üzere toplam 30 maddeden oluştuğunu belirtti.
Temel hedef ve kapsam
Akbaşoğlu, teklifin amacını hak arama hürriyetinin etkinleştirilmesi, adalete erişimin kolaylaştırılması ve hukuki güvenliğin güçlendirilmesi şeklinde özetledi. Paket, yargının verimli, hızlı ve etkin işlemesine yönelik çok sayıda düzenleme içeriyor.
Duruşma süreleri ve e-duruşma uygulamaları
Teklife göre duruşma süreleri üç ayla sınırlandırılıyor. Ayrıca SEGBİS ve ses-görüntü nakli yoluyla avukatların ön inceleme ve duruşmalara katılımına imkan veren e-duruşma düzenlemeleri yer alıyor. Ön inceleme duruşmalarında da ses ve görüntü nakline izin verilebileceği vurgulanıyor.
İdari yargıda tek hâkim uygulaması ve istinaf düzenlemeleri
İdari yargıda tek hâkimle çözümlenecek davaların kapsamı genişletiliyor. 2026 yılı için konusu 486 bin Türk lirasını geçmeyen iptal ve tam yargı davaları ile belirli öğrenci ve kamu görevlilerine ilişkin uyuşmazlıklar tek hâkim tarafından karara bağlanabilecek. Bölge idare mahkemelerinin, ilk derece mahkemesi kararlarını hukuka uygun bulmaları hâlinde sadece gerekçeyi düzelterek uyuşmazlığı hızla sonlandırma yetkisi getiriliyor. Bölge idare mahkemelerinin esastan ilk kez verdiği kararlara karşı Danıştay yoluna ilişkin düzenleme de yer alıyor.
İcra usulü ve kamu kaynaklarının kullanımı
Pakette, icra dairelerinin gereksiz yere meşgul edilmesinin önlenmesine yönelik önemli değişiklikler bulunuyor. Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemeleri ve ilk derece mahkemelerince idare aleyhine hükmedilen para, vekalet ücreti ve yargılama giderleri için doğrudan icra takibi yapılması uygulaması sona erdiriliyor. Vatandaşın alacağına daha kolay erişebilmesi amacıyla icra takibi başlatılmadan önce idareye yazılı başvuru yapılması ve hesap numarasının bildirilmesi zorunluluğu getiriliyor. İdareye tanınan bir aylık süre içinde ödeme yapılmazsa cebri icra yoluna başvurulmasına devam edilebileceği ifade ediliyor.
Miras ve ortaklığın giderilmesi
Ortaklığın giderilmesi ve mirasçılar arası öncelikli satışa ilişkin düzenlemelerle uygulamadaki suistimallerin önüne geçilmesi hedefleniyor. Miras yoluyla intikal eden taşınmazların satışında birinci açık artırmanın öncelikle malik olan mirasçılar arasında yapılması hükme bağlanıyor; böylece aile yadigârı malların mirasçılar arasında kalması kolaylaştırılacak.
Noterlik ve elektronik uygulamalar
Noterlik hizmetlerinde kolaylaştırma öngörülüyor. Mahkemeler veya başsavcılıklar tarafından noterlik evrak ve defterlerinin aslının istenmesi hâlinde noterlerin aslına uygun örneğini yerinde saklayarak ilgili merciye aslını göndermesi, onaylı örnek istendiğinde evrakı elektronik ortamda tarayarak güvenli elektronik imzayla ilgili mercie iletmesi düzenleniyor. Bu işlemlerden vergi, harç veya değerli kağıt ücreti alınmayacak.
Adli Tıp, bilirkişi ve vesayet uygulamaları
Adli Tıp Kurumu'na ilişkin düzenlemelerle ihtisas kurulu başkan ve üyelikleri için tıp veya diş hekimliği uzmanlık ya da doktora şartı kanunla netleştiriliyor; bazı başkanlıklar için görev süreleri dört yıl ile sınırlandırılıyor. Hukuki nitelendirme gerektiren konularda bilirkişiye başvurulması disiplin yaptırımına bağlanarak bilirkişilik müessesesinin sadece teknik ve özel uzmanlık gerektiren alanlarla sınırlı kalması hedefleniyor. Vesayet altındaki kişilere ait taşınır ve taşınmazların satışları UYAP entegre elektronik satış portalı üzerinden yapılabilecek.
Üst yargı denetimi ve usul ekonomisi
Paket, Anayasa Mahkemesi iptal kararları çerçevesinde istinaf mahkemelerince ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulması hâllerine ilişkin düzenlemeler içeriyor; parasal sınırın üzerinde olması kaydıyla üst mahkemede denetim imkanlarının açıklığına vurgu yapılıyor. Yargıtay'ın bozma yetkisine ilişkin düzenleme ile ilk derece mahkemesi kararlarının sadece görevsizlik veya yetkisizlik nedeniyle Yargıtay tarafından bozulamayacağı hükme bağlanıyor; amaç usul ekonomisini sağlamaktır.
Diğer değişiklikler
Belirsiz alacak davası uygulaması yürürlükten kaldırılıyor; bunun yerine kısmi dava açanlara tahkikat sonuna kadar alacağın kalan kısmını talep etme hakkı veriliyor ve bu kısma ilişkin zaman aşımının dava açıldığı tarihten itibaren kesilmiş sayılması öngörülüyor. Ayrıca birleştirme kararlarına karşı esas hüküm beklenmeksizin müstakilen istinaf yolu açılması teklif ediliyor.
Akbaşoğlu, bu düzenlemelerin amacı olarak kamu kaynaklarının verimli kullanılması, yargı süreçlerinin hızlandırılması ve vatandaşın hak arama güvencesinin güçlendirilmesini gösterdi.
12. Yargı paketi TBMM’de
