Zerzevan Kalesi'nde kadın istihdamı ve gençlerin arkeoloji hedefi
Diyarbakır'ın Çınar ilçesindeki 3 bin yıllık Zerzevan Kalesi kazılarında, İŞKUR'un "İşgücü Uyum Programı" kapsamında yürütülen proje ile kırsal Demirölçek ve Aşağıkonak mahallelerinden gelen 35 kadın 6 ay süreyle arkeolojik çalışmalara destek veriyor. Kadınlar, haftanın üç günü kazılarda çalışırken, kalan günlerde üniversite sınavına hazırlanarak hedefledikleri tarihle ilgili bölümlere girmeyi amaçlıyor.
Proje kapsamı ve sahadaki roller
Çınar Kaymakamlığınca hazırlanan proje ile katılımcılar; toprağa yaklaşım, fırça kullanımı ve arkeolojik veri kaydı gibi konularda eğitim aldıktan sonra, kazıları yürüten uzman ekibe destek sağlıyor. Katılımcılar aldıkları ücretle aile ekonomisine katkıda bulunuyor ve Zerzevan Kalesi'nin en hassas noktalarında çalışarak arkeolojik buluntuların ortaya çıkarılmasına katkı sunuyor.
Abla-kardeş Helin ve Havin Alan'ın hikâyesi
Kazı ekibinden 21 yaşındaki Helin Alan, Aşağıkonak Mahallesi'nden katıldığını, daha önce kaleyi uzaktan gördüklerini ve projeyle birlikte sahada çalışmaya başladıklarını aktarıyor. "Burada aile bütçesine destek sağlıyorum. Aynı zamanda kardeşimle katıldık. Eğitim aldık ve 3 gün burada kazılarda tarihe dokunuyoruz. Tarihi dokulara nasıl yaklaşmamız gerektiğini, toprağa nasıl ellememiz gerektiğini, fırçayı nasıl tutmamızı öğrendik" diyen Helin, tarih ve arkeolojiye olan ilgisinin projeyle güçlendiğini söylüyor.
19 yaşındaki Havin Alan da haftanın üç günü kazıda çalışıp kalan günlerde üniversite sınavına hazırlandığını belirterek, "Arkeoloji bölümü okumak istiyorum. Burada işe başladıktan sonra merakım canlandı" şeklinde konuşuyor.
Kazı başkanının değerlendirmesi
Kazı Başkanı Prof. Dr. Aytaç Coşkun, Zerzevan Kalesi kazılarının 2014 yılında başladığını ve yıl boyunca sürdüğünü hatırlatarak, bu yıl ilk defa İŞKUR'un 'İş Gücü Uyum Projesi' kapsamında 35 kadının sahada görev aldığını vurguladı. Coşkun, projenin "hem ilk olması hem de kadın istihdamı açısından" önemine dikkat çekerek, kadınların kalenin hassas alanlarında çalıştığını ve bu katkının hem tarihsel aydınlatma hem de ekonomik destek sağlama açısından değerli olduğunu belirtti.
Zerzevan Kalesi ve kazılarda ortaya çıkan buluntular
Zerzevan Kalesi, Çınar ilçesine 13 kilometre uzaklıkta, Demirölçek Mahallesi yakınlarında, 124 metre yükseklikteki kayalık tepede yer alıyor. UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'ne 2020 yılında dahil edilen kale, bilimsel kazılarla bölgenin tarihine ışık tutuyor ve hem yerli hem yabancı ziyaretçiler ağırlanıyor.
Kale ve çevresindeki 1000 dönüm alanda bugüne kadar; 15 metre yüksekliğinde ve 1200 metre uzunluğunda sur kalıntısı, 21 metre yüksekliğinde gözetleme ve savunma kulesi, kilise, yönetim binası, tahıl ve silah depoları, kaya mezarları, su kanalları ile 63 su sarnıcı, yer altı kilisesi, 400 kişilik yer altı sığınağı, konutlar ve gizli geçitler ortaya çıkarıldı. Ayrıca, milattan sonra 4. yüzyılda Hristiyanlığın benimsenmesiyle önemini kaybeden dönemin Mithras dinine ait yer altı tapınağı ve Mithras Tapınağı'na gizli dini tören ve ayinler için gelen davetlilerin konakladığı alan da kazılarda gün yüzüne çıkarıldı.
Ortak kurumlar ve kazıların sürdürüldüğü yapı
Kültür ve Turizm Bakanlığı, Valilik, Çınar Kaymakamlığı, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, Diyarbakır Müzesi Müdürlüğü, Dicle Üniversitesi, Karacadağ Kalkınma Ajansı, GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) ve Safir Tuz'un katkılarıyla 2014 yılında başlatılan kazılar, yıl boyu devam ediyor. Proje kapsamında sahada çalışan kadınlar, hem bölgenin tarihine katkı sağlıyor hem de kişisel eğitim ve ekonomik kazanımlar elde ediyor.
DİYARBAKIR’IN ÇINAR İLÇESİNDEKİ 3 BİN YILLIK ZERZEVAN KALESİ KAZILARINDA ÇALIŞAN 35 KADINDAN ABLA-KARDEŞ, HAFTANIN ÜÇ GÜNÜ ARKEOLOJİK KAZILARDA BULUNURKEN, DÖRT GÜNÜ İSE EVDE HEDEFLEDİKLERİ TARİH BÖLÜMÜNÜ OKUMAK İÇİN ÜNİVERSİTE SINAVINA HAZIRLANIYOR.
