Yatağan'ın 854 yıllık çınarı zamanın tanığı
Muğla'nın Yatağan ilçesi Bozüyük Mahallesi Pınarbaşı tesislerinde yer alan 854 yıllık anıt çınar, yüzyıllardır ayakta kalarak hem doğa hem de tarih açısından bölgenin simgelerinden biri oldu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un sosyal medyada paylaştığı fotoğraflar ve notlar, ağaca yönelik ilginin artmasına neden oldu. Bakan Kurum paylaşımında ağacı 'Kökleri geçmişten bugüne uzanan, zamanın tanığı, doğanın mirası' olarak nitelendirdi.
Boyutları ve koruma statüsü:
Anıt çınarın ölçüleri dikkat çekiyor: 30 metre yüksekliğinde, 35 metre tepe çapında ve 6 metre gövde çapında olan ağaç, 1996 yılında mülga İzmir 2 Nolu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararıyla tescil edildi ve günümüzde de anıt ağaç statüsünde koruma altında bulunuyor.
Geçmişi ve Kanuni Sultan Süleyman rivayeti:
Ağaçla ilgili yerel anlatılarda, 23 Temmuz 1522 tarihi öne çıkıyor. Kaynaklara göre Cihan Padişahı Kanuni Sultan Süleyman Rodos Seferi sırasında bu hatta konakladı; bölgede askerlerin bulunduğu han, cami ve köprünün varlığı ile kaynak suyun bulunması, ordunun mola vermesine zemin hazırladı. Yerel temsilciler ve kazı başkanlarının aktardığı arşiv kayıtları ile Evliya Çelebi kaynakları bu güzergahın tarihsel önemine işaret ediyor.
Bozüyük Güzelköyü Tanıtma, Turizm ve Kalkındırma Derneği Başkanı Baki Gencel de anıt ağacın Selçuklu döneminde dikildiğinin kabul edildiğini, Osmanlı döneminde de varlığını sürdürdüğünü belirtiyor ve ağacın tarihi dokusunu vurguluyor. Gencel, 1996 tescil kararını ve anıt ağacın önemini anlatırken, 1522 tarihine ilişkin rivayetin yerel hafızadaki yerini de dile getiriyor.
2011'de yapılan ortopedik müdahale ve koruma çalışmaları:
Zamana bağlı aşınma sonucunda 2011 yılında gövdesinde ayrılma ve çürüme belirtileri görülen çınar, dönemin Bozüyük Belediye Başkanı merhum Ahmet Yüksel’in girişimleriyle tedavi altına alındı. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölüm Başkanı Prof. Dr. İlçin Aslanboğa ve ekibi, ülke çapında önem taşıyan bir uygulamaya imza atarak ağacı kurtarmak amacıyla özel bir ortopedik operasyon gerçekleştirdi. Uzman ekip, demir çubuklarla gövde ve dalları eklemleyerek ana gövdeden kopmaların önüne geçti ve ağacın dayanıklılığını arttırdı.
Gencel’in aktardığına göre ekip, çınarın dallarını birbirine bağlayıp bütünleştirerek, olası kopma ve daha geniş çaplı zararları engelledi. Bu müdahale sayesinde anıt çınar, bugüne kadar korunmayı başardı.
Bölgesel arkeolojik bağlam ve artan ilgi:
Stratonikeia ve Lagina Antik Kentleri Kazı Başkanı Prof. Dr. Bilal Söğüt ise Pınarbaşı'nın bölgedeki önemine dikkat çekiyor. Söğüt, Pınarbaşı'nın tarih boyunca yerleşim ve geçiş güzergahı olarak kullanıldığını; yaklaşık 6 bin yıl öncesine dek uzanan izler bulunduğunu belirtiyor. 23 Temmuz 1522 tarihli Kanuni Sultan Süleyman kaydının arşivlerde yer aldığını söyleyen Söğüt, bölgedeki han, hamam ve köprünün varlığına ilişkin bulgulara işaret ediyor.
Bakan Kurum’un paylaşımının ardından ağaca yönelik ilginin ciddi oranda arttığını aktaran Söğüt, izleyici sayısının 'bir milyonu geçtiğini' belirterek, bu tür doğal ve tarihi değerlerin yerel turizmi ve bilinirliğini güçlendirdiğini vurguluyor.
Özetle, Bozüyük Mahallesi’ndeki anıt çınar hem ölçüleri, hem tarihe tanıklığı hem de yapılan koruma müdahaleleriyle bölgenin korunan doğal varlıkları arasında öne çıkıyor. Tescilli statüsü ve yapılan uygulamalar, ağacın gelecek kuşaklara aktarılması için atılan somut adımlar olarak görülüyor.
MUĞLA'NIN YATAĞAN İLÇESİ BOZÜYÜK MAHALLESİNDE BULUNAN 854 YILLIK ANIT ÇINAR, YÜZYILLARDIR AYAKTA DURARAK TARİHE TANIKLIK EDİYOR.
