yaz sonunda artan şikâyetler neden farklı değerlendirilmeli
Yaz aylarında güneş ışınları, sıcak hava ve çevresel faktörlerin etkisiyle yüzde artan kızarıklık, yanma ve hassasiyet şikâyetleri sık görülür. Liv Hospital Samsun Dermatoloji Kliniği’nden Uzm. Dr. Gül Şekerlisoy Tatar bu yakınmaların yalnızca hassas cilt olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, tekrarlayan bulguların rozasea (gül hastalığı) belirtisi olabileceğini vurguluyor. Dr. Tatar’a göre tekrarlayan yüz kızarıklığı, belirgin kılcal damarlar ve yanma hissi ihmal edilmemeli. Erken tanı ile hastalık kontrol altına alınabiliyor.
rozasea nedir
Halk arasında gül hastalığı olarak bilinen rozasea, yüzde kalıcı veya tekrarlayan kızarıklık, ani sıcaklık hissi, yanma, batma, hassasiyet, kaşıntı, belirginleşen kılcal damarlar ile zaman zaman akneye benzeyen kabarıklıklarla seyreden kronik inflamatuvar bir deri hastalığıdır. Hastalığın oluşumunda bağışıklık sistemi, deri bariyeri, sinirsel ve damar yapılarındaki aşırı yanıt ile çevresel tetikleyiciler birlikte rol oynar.
demodex'in rolü ve bulgular
Normalde ciltte düşük yoğunlukta bulunan Demodex adlı mikroskobik akarların bazı hastalarda rozaseanın gelişimine ve alevlenmesine katkıda bulunabildiği belirtiliyor. Dr. Tatar, Demodex yoğunluğunun artmasının deri bariyerinde bozulmaya ve bağışıklık sisteminin uyarılmasına yol açabileceğini, bunun da yüzde kızarıklık, yanma, batma, kaşıntı ve hassasiyetle sonuçlanabileceğini belirtiyor. Ancak Demodex'in tek başına rozaseanın nedeni olmadığına dikkat çekiliyor.
göz bulguları ve yanlış tanı riski
Rozasea yalnızca ciltle sınırlı kalmayabilir. Demodex kirpik köklerinde de bulunabildiği için kirpik diplerinde kepeklenme, göz kapaklarında kaşıntı, gözde yanma, batma, kuruluk ve yabancı cisim hissi gelişebilir. Bu yakınmalar zaman zaman alerjik göz hastalıklarını taklit edebildiği için göz bulgularının erken fark edilmesi önem taşır.
tanı, tedavi seçenekleri ve günlük bakım
Rozasea tanısı genellikle dermatolojik muayene ile konur. Dr. Tatar, dermoskopi ile ciltteki damar yapılarının ve Demodex ilişkili bulguların değerlendirilebildiğini, gerektiğinde yüzeyel deri örneklerinin mikroskop altında incelenerek Demodex yoğunluğunun araştırılabildiğini aktarıyor. Tedavi, hastalığın baskın bulgularına göre kişiye özel planlanır.
Demodex yoğunluğunun arttığı veya iltihaplı kabarıklıkların eşlik ettiği olgularda uygun topikal veya sistemik tedaviler uygulanabiliyor. Kalıcı kızarıklık ve belirgin kılcal damarların ön planda olduğu hastalarda ise lazer ve ışık temelli uygulamalar tedavinin önemli bir parçasını oluşturuyor.
Günlük cilt bakımı tedavinin ayrılmaz bir öğesidir. Dr. Tatar, yüzü sert sabunlarla yıkamanın, lif veya kese kullanmanın ve yoğun peeling uygulamalarının cilt bariyerini bozarak şikâyetleri artırabileceğini belirtiyor. Nazik temizleyiciler, düzenli nemlendirme ve güneşten korunma tedaviyi destekleyen temel uygulamalardır.
tetikleyicilerin saptanması
Güneş, sıcak hava, ani ısı değişiklikleri, alkol, acılı yiyecekler ve fermente ya da mayalı ürünler ile kişiye özgü bazı besinler rozasea belirtilerini artırabilir. Dr. Tatar, her besinin herkeste aynı etkiyi oluşturmadığını, bu nedenle gereksiz kısıtlamalar yerine kişisel tetikleyicilerin belirlenmesinin daha doğru olduğunu vurguluyor.
Son olarak, yüzde yalnızca akne benzeri kabarıklıkların değil; tekrarlayan kızarıklık, ani yanma, batma, hassasiyet, kaşıntı veya kirpik diplerinde kepeklenme gibi belirtilerin de dermatoloji muayenesini gerektirdiğini hatırlatan Dr. Tatar, erken dönemde doğru tanı ve kişiye özel tedaviyle hastalığın kontrol altına alınabileceğini ve yaşam kalitesinin artırılabileceğini ifade ediyor.
DERMATOLOJİ UZMANI DR. GÜL ŞEKERLİSOY TATAR
