YKS Öncesi Uzman Uyarısı: Son Virajda Başarıyı Bilgiden Çok Zihin Yönetimi Belirliyor
İstanbul Gelişim Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi Psikoloji Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Bülent Tansel, Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) öncesinde öğrencilere zihinsel hazırlığın önemine dikkat çekti. Yapılan değerlendirmelerde, yalnızca akademik hazırlığın değil, psikolojik dayanıklılık ve kaygı yönetiminin da başarı üzerinde belirleyici rol oynadığı belirtildi.
Kaygının etkileri ve yönetimi
Dr. Öğr. Üyesi Bülent Tansel, son haftalarda yoğun kaygı, tükenmişlik hissi ve gelecek endişesinin sınav performansını doğrudan etkileyebileceğini ifade etti. Tansel, öğrencilerin sıkça karşılaştığı “Ya yapamazsam” veya “Ya sınav anında her şeyi unutursam” gibi olumsuz iç konuşmaların bilişsel süreçleri zayıflatabildiğini söyledi. Bu düşünceler beynin tehdit algılamasına yol açarak dikkat, muhakeme ve problem çözme becerilerini olumsuz etkileyebilir.
Tansel, kaygının tamamen yok sayılmasının çözüm olmadığını vurgulayarak şunları kaydetti: “Kaygının tamamen ortadan kaldırılması değil, yönetilebilir seviyede tutulması önemlidir.” Kontrolsüz kaygının dikkat dağınıklığı, unutkanlık ve ‘bildiğini yapamama’ gibi sonuçlara yol açabileceği belirtildi.
Son haftada öncelikler
Uzman, son haftalarda yeni konu yetiştirme telaşına girmektense mevcut bilgileri pekiştirmenin daha sağlıklı olduğunu söyledi. Uyku düzeninin korunması ve uzun, aralıksız çalışma yerine dinlenme döngülerinin korunmasının zihinsel performansı desteklediği vurgulandı. Sosyal medyadaki “sürekli çalışma” baskısının kaygıyı artırdığına dikkat çekildi: “Başkasının temposu sizin başarınızı belirlemez.”
Ayrıca beynin sürekli alarm halinde tutulmasının verimi düşürdüğü belirtilerek, kısa yürüyüşler, hafif egzersizler, müzik dinleme ve aileyle geçirilen kısa kaliteli zamanların stres düzeyini azaltabileceği önerildi.
Sınav anında stratejiler
Sınav sabahı yaşanan heyecanın normal olduğu, asıl önemli olanın bunun yönetilebilmesi olduğu ifade edildi. Tansel, özellikle nefes egzersizleri ve olumlu iç konuşmanın sınav anındaki işlevselliği desteklediğini belirtti: “Öğrenciler ‘mahvoldum’ demek yerine ‘şu an kaygılı olmam normal’ veya ‘sorulara tek tek odaklanacağım’ gibi ifadeler kullanmalıdır.”
Sınav sırasında çözülemeyen sorulara gereğinden fazla zaman ayrılmaması, bu soruların işaretlenip devam edilmesi gerektiği vurgulandı. Tansel, küçük başarı hissinin öğrencinin özgüvenini toparlamaya yardımcı olduğunu ve birkaç zor sorunun sınavın tamamını belirlemediğini söyledi: “Birkaç zor soru sınavın tamamını belirlemez.”
Ailelere öneriler
Tansel, ailelerin kullandığı dilin öğrencinin psikolojisi üzerinde doğrudan etkili olduğunu belirtti. Sürekli sonuç odaklı ve kıyaslayıcı söylemlerin kaygıyı artırabileceğini, bunun yerine duygusal güven ve emek odaklı bir yaklaşımın destekleyici olacağını ifade etti.
Sonuç
Dr. Öğr. Üyesi Bülent Tansel, YKS’nin yalnızca akademik bilgiyi değil, sınav anındaki zihinsel dayanıklılığı da ölçtüğünü hatırlatarak öğrencilerin son günlerde kendi çalışma düzenlerine güvenmeleri ve zihinsel dengeyi korumaya öncelik vermeleri gerektiğini söyledi. Tansel, “Bazen başarıyı belirleyen şey, son gece çözülen soru sayısı değil; sınav sabahı zihnin sakin ve dengede olmasıdır” ifadeleriyle değerlendirmesini tamamladı.
Öne çıkan öneriler: kaygı yönetimi, uyku düzeni, nefes egzersizleri, kısa molalar, olumsuz iç konuşmaların farkına varma ve ailelerin destekleyici tutumu.
İSTANBUL GELİŞİM ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ, İDARİ VE SOSYAL BİLİMLER FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT TANSEL, YKS ÖNCESİNDE ÖĞRENCİLERİN YAŞADIĞI YOĞUN KAYGI, TÜKENMİŞLİK HİSSİ VE GELECEK ENDİŞESİNİN SINAV PERFORMANSINI DOĞRUDAN ETKİLEYEBİLECEĞİNİ BELİRTEREK ÖZELLİKLE SON HAFTALARDA ZİHİNSEL DENGEYİ KORUMANIN ÖNEMİNE VURGU YAPTI.
