TEI'nin motor programında son durum:
TUSAŞ Motor Sanayii A.Ş. (TEI) Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit, yerli ve milli motor geliştirme çalışmalarında gelinen noktayı TEKNOFEST Güneydoğu etkinliğinde paylaştı. Ziyaretçilere, Türkiye'nin farklı sınıflarda geliştirdiği motor projeleri olan TEI-TF10000, TEI-TF6000, TEI-TS1400, TEI-PD170 ve T700-TEI-701D gibi ana programlar tanıtıldı. Akşit, projelerin hem test hem de seri üretim safhalarında önemli ilerlemeler kaydettiğini belirtti.
TS1400 ve Gökbey'in sertifikasyon süreci:
Genel maksat helikopteri GÖKBEY için geliştirilen TEI-TS1400 motorunda sertifikasyon çalışmalarının son aşamaya geldiği açıklandı. Akşit, motorun entegrasyonu ve uçakta seri kullanıma alınmasının EASA uyumlu Tip Sertifikası alınana dek zaman gerektirdiğini vurguladı. Bu süreçte test ve dokümantasyon adımları tamamlandıkça belge sıralı olarak ilerleyecek; hedef olarak önümüzdeki yıl içinde Tip Sertifikası alınması gösterildi. Ayrıca motor için teknik anlamda seri imalata hazır durumda olunduğu ifade edildi, ancak sivil sertifikalı GÖKBEY'in sertifikasız motorla sevk edilemeyeceği de hatırlatıldı.
İHA ve helikopter motorlarının seri üretimi ve kullanım alanları:
Akşit, TEI-PD170 ve TEI-PD200 motorlarının aktif envanterde olduğunu, seri üretimin hız kesmeden sürdüğünü belirtti. Bu motorlar, TUSAŞ'ın Aksungur ve Anka platformlarında ile Baykar TB3'lerde kullanılıyor; TUSAŞ platformlarında TEI-PD170, Baykar TB3'lerde ise TEI-PD200 tercih ediliyor. Baykar TB3'lerin kısa pistten ve gemiden kalkış gibi ihtiyaçları nedeniyle daha güçlü motora gereksinim duyduğu ifade edildi. Akşit, "yüzlerce ürettik, ikinci yüze yaklaşıyoruz" ifadeleriyle üretim adetlerinin arttığını; hava platformlarında bu motorlarla birlikte toplamda 20 bin saatten fazla uçuş süresinin aşıldığını kaydetti.
Motorların yurt dışı satışlarına da değinildi; platform satışlarıyla birlikte motor ihracatının da gerçekleştiği, ayrıca motorların doğrudan ürün olarak da ihraç edildiği belirtildi. TUSAŞ Aksungur ile geçen yıl elde edilen irtifa başarısı olarak 42 bin 200 feete çıkıldığı; Baykar TB3'lerde ise motorlar sayesinde yaklaşık 36-37 bin feet irtifalara ulaşıldığı aktarıldı.
Kızılelma ve TF6000'in teslim takvimi:
Akşit, TEI-TF6000 motorunun Kızılelma için hazırlık aşamasında olduğunu ve hedeflerinin bu yılın sonunda veya önümüzdeki yıl başında ilk motoru Baykar'a test amacıyla teslim etmek olduğunu söyledi. Buna karşın, TEI-TF10000'in TEI-TF6000'in art yakıcılı (afterburner) bir versiyonu olduğu, art yakıcılı konfigürasyonun ek test ve geliştirme süreci gerektirdiği ve bunun yaklaşık bir yıl daha alabileceği belirtildi. TEI-TF6000'in yaklaşık iki yıl önce çalıştırıldığı ve çeşitli testlerden geçtiği; teslim öncesinde kapsamlı testlerin yapılacağı vurgulandı.
Genel olarak Akşit'in açıklamaları, Türkiye'nin motor geliştirme programlarında hem teknik olgunlaşma hem de üretim kapasitesi açısından önemli bir eşik atlandığını gösteriyor. TEI projeleri, hem iç kullanım hem de ihracat açısından ileri adımlar atmaya devam ediyor.
TUSAŞ MOTOR SANAYİİ A.Ş. (TEI) GENEL MÜDÜRÜ PROF. DR. MAHMUT FARUK AKŞİT
