Sağlığa Evet Derneği'nin çağrısı
Sağlığa Evet Derneği, İstanbul'da düzenlediği basın toplantısında kamuoyunda konuşulan yeni tütün kanunu düzenlemelerine ilişkin kaygılarını paylaştı. Dernek temsilcileri, önceliğin yeni bir yasal düzenleme yapmak değil, mevcut tütün mevzuatının eksiksiz ve etkin şekilde uygulanması olması gerektiğini vurguladı.
Mevcut yasaların uygulanması:
Dernek Başkanı Prof. Dr. Elif Dağlı, kamuoyuna yansıyan taslaklara dair henüz resmi bir doğrulama olmadığını belirterek, "Var olan tütün yasası ihtiyaçları karşılıyor ama kanunların doğru uygulanıyor olması lazım" dedi. Dağlı, yeni düzenlemenin yeni nesil tütün ürünlerini yasalaştırma riski taşımasından endişe ettiklerini söyledi ve önerilerini şu sözlerle özetledi: "Bizim önerimiz var olan kanunlarımızdaki uygulamaların yerine getirilmesidir. Yeni nesil tütün ürünlerini yasalaştırmayalım."
Dağlı, 1987'den bu yana tütün endüstrisine karşı yürütülen mücadeleye atıf yaparak geçmiş uygulamaların Türkiye açısından sonuçlarına dikkat çekti ve çocukların nikotin ürünleriyle korunmasının öncelikli bir hedef olması gerektiğini vurguladı.
Gençlerde yeni nesil ürünlerin yaygınlığı ve veriler:
Sağlığa Evet Yönetim Kurulu Üyesi Tanzer Gezer, elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin "yenilik, teknoloji ve alternatif" söylemleriyle pazarlanmasının yanıltıcı olduğunu söyledi: "Bu ürünler güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Nikotin bağımlılığını sürdüren bu ürünler özellikle gençler açısından ciddi bir risk oluşturuyor."
Gezer, Şubat-Nisan 2026 döneminde Gazi Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi hastanelerine başvuran 10-19 yaş arası 488 adölesanı kapsayan araştırma sonuçlarını paylaştı. Buna göre katılımcıların %21,9'u en az bir kez elektronik sigara kullanmış, %12,5'i son 30 gün içinde elektronik sigara kullanımı bildirmiş. Araştırmada ev içi sigara dumanına maruziyet %43,4, yakın arkadaşta elektronik sigara kullanımı %35,9 ve sosyal medyada elektronik sigara içerik veya reklamlarına maruz kalma oranı %27 olarak saptandı.
Toplumsal boyut ve tütün kontrol politikaları:
Dernek Yönetim Kurulu Üyesi Doç. Dr. Osman Elbek, 31 ülkenin verilerine dayanan araştırma sonuçlarına vurgu yaparak tütün kullanımını yalnızca tütün kontrol politikalarıyla açıklamanın yetersiz olduğunu belirtti. Elbek, yüksek işsizlik ve gelir eşitsizliğinin tütün kullanımındaki artışla ilişkili olduğunu; buna karşılık eğitim düzeyi, sağlık harcamaları, kişi başına gelir, cinsiyet eşitliği, demokrasi, özgürlükler ve hukukun üstünlüğündeki gelişmelerin tütün kullanımında düşüşle ilişkili olduğunu ifade etti.
Elbek ayrıca MPOWER politikalarının özellikle erken dönem uygulamalarının tütün kullanımını azaltmada etkili olduğunu ancak tütün kontrolünün yalnızca MPOWER ile sınırlı tutulmaması, sosyal ve ekonomik koşulların da politikaların parçası haline getirilmesi gerektiğini savundu.
Politika önerileri ve sonlandırma stratejisi:
Dernek üyesi Efza Evrengil, medyada ve Meclis gündeminde yer aldığı belirtilen düzenleme başlıklarına değindi. Evrengil, 2040'ta tütün üretim ve ticaretinin yasaklanması ile belirli doğum tarihinden itibaren sigara satışının yasaklanması gibi önerilerin tartışıldığını anımsattı ve "Sonlandırma stratejisi gütmek için aslında kanundan çok plana ihtiyaç var" dedi.
Evrengil, iki temel adımı öne çıkardı: mevcut tütün kontrolü düzenlemelerinin eksiksiz ve doğru uygulanması ve ulusötesi tütün şirketlerinin arz kapasitesini sınırlayacak önlemler almak. Yeni tütün ve nikotin ürünlerinin üretiminin, iç ve dış ticaretinin, dağıtım ve satışının spesifik olarak yasaklanması gerektiğini vurguladı. Ayrıca slim ve ultra slim sigaralar ile sigara filtresinin de yasaklanması çağrısını yaptı.
Basın toplantısında ortak vurgu, tütün kullanımının azaltılması için: mevcut mevzuatın etkin uygulanması, çocuk ve gençlerin nikotin ürünlerinden korunması ve yeni nesil tütün ürünlerinin yaygınlaşmasının önlenmesiydi.
Dernek, resmi taslak veya yasal değişikliklerin netleşmemesi hâlinde önceliğin uygulama ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi olması gerektiğini belirterek, politika yapıcılara ve ilgili kurumlara bu yönde adım atma çağrısında bulundu.
(SOLDAN SAĞA) EFZA EVRENGİL, ELİF DAĞLI, OSMAN ELBEK, TANZER GEZER
