Özet
Yemek borusu (özofagus) kanseri başlangıçta sinsi seyredebilir; yutma güçlüğü, göğüs ağrısı ve istemsiz kilo kaybı gibi belirtiler erken dönemde dikkate alınmazsa tanı gecikebilir. Memorial Göztepe Hastanesi Göğüs Cerrahisi Bölümü'nden Doç. Dr. Nezih Onur Ermerak, hastalığın belirtileri, tanı ve güncel tedavi yaklaşımlarını anlattı.
Özofagus kanserinin tipleri ve risk faktörleri
Özofagus kanserinin iki ana tipi vardır: skuamöz hücreli karsinom (SCC) ve adenokarsinom (AC). SCC genellikle tütün, alkol ve çok sıcak içecek tüketimi ile ilişkilendirilirken, AC reflü hastalığı ve Barrett özofagusu zemininde ortaya çıkar. Doç. Dr. Ermerak, özellikle Batı ülkelerinde obezite artışıyla adenokarsinom sıklığında son 20 yılda belirgin bir yükseliş gözlendiğini belirtti.
Altı uyarıcı belirti
Doç. Dr. Ermerak'ın sıraladığı ve erken değerlendirme gerektiren belirtiler şunlardır:
Yutma güçlüğü: Özofagusun en sık ve en belirgin semptomudur; çoğunlukla katı gıdalarda başlar ve zamanla sıvılara kadar ilerleyebilir.
Göğüs veya sırt ağrısı: Tümörün yerleşimine bağlı olarak ortaya çıkabilir.
İstemsiz kilo kaybı: Sistemik etkilere bağlı erken uyarıcı işarettir.
Yutulan gıdaların geri gelmesi: Özellikle lokmaların takılması veya geriye gelmesi şeklinde olabilir.
İleri evrede ses kısıklığı: Tümörün sinirlere ya da komşu yapılara yakınlığı ile ilişkili olabilir.
Yemek ya da sıvıların solunum yoluna kaçması: Aspirasyon bulgusu olarak ek risk oluşturur.
Bu belirtilerin "kendiliğinden geçer" düşüncesiyle ertelenmesi tanının gecikmesine yol açabilir; özellikle risk grubundaki bireylerde erken endoskopik değerlendirme önemlidir.
Tanı ve doğru evrelemenin önemi
Özofagus kanseri tanısında temel yöntem endoskopi ve biyopsidir. Değerlendirme sürecinde endoskopik ultrasonografi (EUS), tümörün derinliğini ve lenf nodu tutulumunu belirlemede en duyarlı yöntem olarak öne çıkar. Kesin evreleme için BT, PET-CT ve uygun vakalarda laparoskopi de planlamaya dahil edilebilir. Doç. Dr. Ermerak, doğru evrelemenin tedavi başarısını belirleyen en önemli unsur olduğunu vurguladı.
Cerrahi ve multimodal tedavi yaklaşımları
Evre I-III hastalıkta cerrahi, multimodal tedavi stratejisinin temel bileşenlerinden biridir. Cerrahi tekniklerin seçimi tümör yerleşimi ve hastanın genel durumuna göre değişir. Doç. Dr. Ermerak tarafından belirtilen cerrahi yaklaşımlar şunlardır:
Ivor Lewis özofajektomi: Karın ve sağ göğüs yoluyla yapılır; yemek borusu ile mide bağlantısı göğüs boşluğu içinde oluşturulur.
McKeown (üç aşamalı) özofajektomi: Boyun bölgesinde bağlantı oluşturulur; üst yerleşimli tümörlerde tercih edilir.
Transhiatal özofajektomi: Göğüs boşluğuna girilmeden yapılır; akciğerle ilişkili komplikasyonları azaltma avantajı vardır.
Minimal invaziv özofajektomi (MIE): Laparoskopik ve torakoskopik teknikler kullanılır; TIME çalışmasının bulguları bu yaklaşımın daha az komplikasyon ve daha hızlı iyileşme ile ilişkilendirildiğini göstermiştir.
Neoadjuvan tedavi ve adjuvan immünoterapi
Son yıllarda ameliyat öncesi uygulanan neoadjuvan kemoradyoterapi büyük önem kazanmıştır. Özellikle T2-T3 evre hastalarda CROSS protokolü günümüzde standart tedavi yaklaşımlarından biri olarak kabul edilmektedir; bu yaklaşım cerrahi sonrası tümörün tamamen çıkarılma oranını ve uzun dönem sağkalımı artırır. Ameliyat ve neoadjuvan tedaviye rağmen tam yanıt alınamayan olgularda adjuvan immünoterapi seçenekleri önem kazanmıştır. CheckMate-577 çalışması nivolumab'ın nüks oranlarını azalttığını göstererek birçok merkezde uygulamaya girmiştir.
Erken evrede endoskopik tedaviler
T1a evresindeki sınırlı tümörlerde cerrahi gerekmeyebilir; Endoskopik Mukozal Rezeksiyon (EMR) ve Endoskopik Submukozal Diseksiyon (ESD) etkin seçeneklerdir. EMR yüzeyel, küçük lezyonlarda snare ile tek parça veya parçalı çıkarma imkanı sağlarken; ESD daha büyük erken evre lezyonlarda, lezyonun tek parça halinde çıkarılmasına olanak veren daha kapsamlı bir tekniktir. Barrett zeminindeki erken adenokarsinomlarda ESD yüksek başarı oranları sunar.
Doç. Dr. Nezih Onur Ermerak'ın vurguladığı üzere, belirtilerin geciktirilmeden değerlendirilmesi, risk grubundaki bireylerin düzenli endoskopik takibi ve doğru evreleme hastalığın seyrini ve tedavi başarısını doğrudan etkiler.
DOÇ. DR. NEZİH ONUR ERMERAK
