Yaz aylarında gıda kaynaklı ishallerin artışı ve korunma yöntemleri
Medicana Sağlık Grubu Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Gülay Kılıç, yaz aylarında sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte gıda kaynaklı enfeksiyonların ve buna bağlı akut gastroenterit (halk arasında "yaz ishali") vakalarının arttığını bildirdi. Uzman, özellikle bebekler, küçük çocuklar, yaşlılar, gebeler ve bağışıklık sistemi zayıf bireylerin ciddi sıvı kaybı ve komplikasyon riski taşıdığına dikkat çekti.
Sebepler ve bulaşma yolları
Dr. Kılıç, sıcaklığın artmasıyla bakteri ve diğer mikroorganizmaların daha hızlı çoğaldığını belirterek besinlerin üretimden sunuma kadar geçen süreçte çeşitli nedenlerle enfekte olabileceğini vurguladı. Soğuk zincirin bozulduğu et, tavuk, süt ürünleri, deniz ürünleri ve hazır gıdalar bakteriyel çoğalma için uygun ortam oluştururken, mutfak araç gereçlerinin temiz olmaması, iyi yıkanmamış sebze ve meyveler ile gıdalar arasında çapraz bulaşın da riski yükselttiği ifade edildi. Ayrıca gıda hazırlayan personelin kişisel hijyenine dikkat etmemesi, açıkta satılan yiyecekler ve güvenilir olmayan içme sularının yaz aylarında enfeksiyon riskini artırdığı bildirildi.
İshalin etkenleri
Uzman, yaz ishallerinin yalnızca bakterilerden kaynaklanmadığını; virüsler, bakteriler ve parazitlerin rol oynayabildiğini belirtti. En sık rastlanan viral etkenler arasında norovirüs ve rotavirüs; bakteriyel nedenler arasında Salmonella, Shigella, Campylobacter, Escherichia coli ve bazı Vibrio türleri yer alırken, Giardia intestinalis, Entamoeba histolytica ve Cryptosporidium gibi parazitlerin de ishale yol açabildiği aktarıldı.
En büyük tehlike: sıvı kaybı
İshalin en önemli komplikasyonu olan dehidrasyonun yalnızca su değil, sodyum, potasyum ve diğer elektrolitlerin kaybına yol açtığını belirten Dr. Kılıç, yoğun susama, ağız ve dil kuruluğu, idrar miktarında azalma, koyu renkli idrar, baş dönmesi ve gözlerde çöküklük gibi bulguların önemli belirtiler olduğunu, çocuklarda huzursuzluk veya uykuya eğilim görülebileceğini söyledi. Özellikle çocuklar ve yaşlılarda dehidrasyonun çok kısa sürede gelişebileceği vurgulandı.
Tedavi yaklaşımı
Her ishalde antibiyotik kullanımı gerektiği yönündeki inanışın doğru olmadığını ifade eden Dr. Kılıç, akut ishallerin önemli bir kısmının viral kaynaklı olduğunu ve antibiyotiklerin bu durumlarda fayda sağlamayacağını belirtti. Tedavinin temelinin kayıp sıvının yerine konulması olduğunu, oral rehidratasyon solüsyonlarının özellikle çocuklar ve risk grubundaki bireyler için yaşam kurtarıcı olduğunu söyledi. Kusma yoksa sık aralıklarla sıvı alımı, hafif ve kolay sindirilebilir beslenme ve hekim değerlendirmesi sonrası gerekli görülen ilaç tedavisinin uygulanması gerektiği; şiddetli sıvı kaybında ise damar yoluyla sıvı tedavisinin gerekebileceği bildirildi.
Ne zaman sağlık kuruluşuna başvurulmalı?
Dr. Kılıç, 38,5 derecenin üzerinde ateş, kanlı dışkılama, şiddetli karın ağrısı, kusma nedeniyle sıvı alamama, yoğun sıvı kaybı belirtileri veya üç günden uzun süren ishal durumunda mutlaka sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini vurguladı. Basit görünen ishal tablolarının özellikle çocuklarda ve yaşlılarda saatler içinde ciddi sıvı kaybına dönüşebileceği, erken müdahale ve doğru tedavinin komplikasyonların önlenmesinde en etkili yaklaşım olduğu belirtildi.
Basit hijyen önlemleriyle korunma
Yaz ishallerinin büyük bölümünün basit hijyen önlemleriyle önlenebileceğini söyleyen Dr. Kılıç, ellerin yemek hazırlamadan önce, yemek yemeden önce ve tuvalet sonrası mutlaka sabunla yıkanması gerektiğini, güvenilir içme suyu tercih edilmesi, sebze ve meyvelerin iyice yıkanması ve et, tavuk ile deniz ürünlerinin yeterince pişirilmesi gerektiğini ifade etti. Soğuk tüketilmesi gereken gıdaların oda sıcaklığında uzun süre bekletilmemesi, pastörize edilmemiş süt ürünlerinden ve açıkta satılan yiyeceklerden kaçınılmasının önemine dikkat çekildi.
MEDİCANA SAĞLIK GRUBU ENFEKSİYON HASTALIKLARI UZMANI DR. GÜLAY KILIÇ
