Yassıada nöbetinden İmralı infazlarına: bir asker tanığın anıları
tanıklığın zemini ve kısa yaşam öyküsü:
27 Mayıs 1960 askeri darbesinin ardından tutuklanan ve 17 Eylül 1961 tarihinde İmralı’da idam edilen dönemin Başbakanı Adnan Menderes ile ilgili duruşma ve cezaevi sürecine tanıklık eden 88 yaşındaki Halit Selvi, yaşadıklarını İHA muhabirine aktardı. Selvi, Giresun’un Çamoluk ilçesinden tedavi amacıyla geldiği Erzincan’da anılarını paylaştı; emekli olup Çamoluk’ta yaşadığını ve altı çocuk babası olduğunu belirtti.
görev tanımı ve Yassıada gözlemleri:
Selvi, İstanbul Yeşiltepe’de askerlik yaptığı sırada Yassıada görevine atandığını, Merasim Bölüğü’nde bulunduğunu ve bölüğünün "Adnan Menderes’i cezaevinden alarak duruşmalara götürme ve tekrar cezaevine geri getirme" göreviyle sorumlu olduğunu anlattı. Selvi görevini şöyle özetledi: "Yassıada’da Adnan Menderes’i cezaevinden alarak duruşmalara götürme ve tekrar cezaevine geri getirme görevi bölüğümüzdeki askerlere verildi. Ben de o askerlerden biriydim. Duruşmalarda benim görevim onun arkasında durmaktı".
Yanında yıllarca sakladığı bir fotoğrafı da gösteren Selvi, duruşma salonunda verdiği izlenimleri ve savunmaların yönetimini yakından izlediğini vurguladı. Selvi, Menderes için "Menderes çok iyi bir insandı" ifadelerini kullanarak, dönemin suçlamalarının idamla sonuçlanmasına tepki gösterdi: "Menderes’i ‘Niye yaptın, niye ettin?’ diyerek boşuna idam ettiler. Onun başbakanlık yaptığı dönemde kıtlık, hırsızlık yoktu. Hükümeti döneminde yaptığı önemli ve başarılı işler dava konusu yapılarak savunması istendi. Ancak rahmetlinin sözünü tamamlamadan mahkeme başkanı tarafından azarlanarak yerine oturtulmasına çok tanık oldum".
duruşma içeriği, Vatan Caddesi ve ezan konusu:
Selvi, duruşmalarda Menderes’in projelerine dair savunma örnekleri de verdiğini aktardı. Buna göre Menderes, İstanbul’un kentsel planlamasına dair açıklama yaparken nüfus verilerine değindi: "Menderes, Türkiye Başbakanı olduğu dönemde İstanbul’un nüfusunun yaklaşık 1,5 milyon olduğunu, ancak nüfusun 2 milyonun üzerine çıktığını ve ileride yolların yetersiz kalacağını anlatıyordu. Buna rağmen sözünü tamamlamasına izin verilmedi." Selvi ayrıca Menderes döneminde ezanın tekrar Arapça okunmasına izin verildiğini, kapatılan camilerin açılmasına yönelik çalışmalar yapıldığını ve bu politikaların halk tarafından ilgi gördüğünü söyledi: "Menderes ezanın yeniden okunmasına izin verdi. Kapatılan camilerin yeniden açılması konusunda da çalışmalar yapıldı. Menderes’i seven insanların çok olduğunu o günlerde yakından gördüm."
İmralı süreci ve infazlara tanıklık:
Yargılamaların ardından verilen idam kararlarının uygulanması için mahkumların İmralı’ya götürülme hazırlıkları yapıldığını anlatan Selvi, bazı sanıkların infazlarını gözleriyle gördüğünü ifade etti. Selvi, Menderes’in sağlık durumu nedeniyle infazının diğerlerinden bir gün sonra gerçekleştirildiğini belirtti ve o günleri şu sözlerle aktardı: "Sabah kalktığımda Fatin Rüştü Zorlu’yu astıklarını söylediler. Bunun üzerine nerede astıklarını sorarak oraya koştum. Gittiğimde onu idam sehpasından indirmişlerdi, Hasan Polatkan’ı asmışlardı."
Yassıada gündeminin üzerinden yıllar geçse de bunların hayatında unutulmaz olaylar olduğunu söyleyen Selvi, duruşmalar sırasında Menderes’i yakından görmenin ve sonrasında İmralı’daki gelişmelere tanıklık etmenin kendisi için derin izler bıraktığını vurguladı.
27 MAYIS 1960 ASKERİ DARBESİNİN ARDINDAN TUTUKLANARAK YASSIADA’DA YARGILANAN VE 17 EYLÜL 1961 TARİHİNDE İMRALI’DA İDAM EDİLEN DÖNEMİN BAŞBAKANI ADNAN MENDERES’İN YASSIADA’DAKİ YARGILAMA VE CEZAEVİ SÜRECİNE TANIKLIK EDEN 88 YAŞINDAKİ HALİT SELVİ, YILLAR ÖNCE YAŞADIKLARINI ANLATTI
