Memorial Kayseri'den uyarı: dijital yanıtlar kesin teşhis değildir
Prof. Dr. Fatih Karaaslan Memorial Kayseri Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü'nden sağlıkta yapay zekânın rolüne ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Yapay zekâ, tıbbi bilgileri sadeleştirip hastalara yol gösterici olabiliyor; ancak Karaaslan, bu yanıtların kesin teşhis ve tedavi kararlarının yerini alamayacağını vurguladı.
Yapay zekâdan alınan yanıtların algılanması:
Chatbotlar ve benzeri yapay zekâ modülleri, bilgiyi sesli veya yazılı biçimde sununca kullanıcıda yanıtın kesin bir tıbbi değerlendirme olduğu algısı oluşabiliyor. Birçok hasta, internette veya yapay zekâda okuduğu ifadeyi doğrudan kendi tanısı gibi kabul edebiliyor; örneğin "Yapay zekâya sordum, menisküs yırtığım var" gibi ifadelerle kendine teşhis koyabiliyor. Teşhisi koyan, doğru değerlendirme yapan hekimdir; yapay zekâ değil.
Görüntülemeye tek başına güvenmek risklidir:
MR ve diğer görüntüleme bulguları tıbbi kararda tek başına belirleyici olmuyor. MR'da menisküste yırtık saptanması, otomatik olarak ameliyat gerektirdiği anlamına gelmez. Hastanın yaşı, travmanın şekli, dizde kilitlenme olup olmadığı, kıkırdakların durumu ve günlük yaşam kısıtlanması gibi klinik etmenler birlikte değerlendirilmelidir. Benzer şekilde ön çapraz bağ yırtığı veya dizde kireçlenme tespit edilen her hasta için aynı tedavi uygulanmaz; diz protezi adayı olup olmadığı kapsamlı değerlendirme gerektirir.
Ortopedide teknolojinin yeri ve sınırları:
Robotik diz ve kalça cerrahisi gibi ileri teknolojiler, cerrahların planını yüksek hassasiyetle uygulamalarına yardımcı olmaktadır; fakat hangi hastanın ameliyat edileceğine karar vermek cerrahın değerlendirmesidir. Yapay zekâ, tıbbi terimleri sadeleştirebilir, MR raporlarını daha anlaşılır hâle getirebilir ve hastanın doktora soracağı soruları hazırlamasına yardımcı olabilir. Ancak yürüyüş, dizdeki şişlik, kas gücü veya muayenede saptanan kilitlenme gibi fiziksel bulguları yapay zekâ değerlendiremez.
Yapay zekâ nasıl kullanılmalı:
Karaaslan, yapay zekânın hekime destek sağlayan bir araç olarak kullanılmasının önemine değiniyor. Hastaların yapay zekâya doğrudan tanı koymasını istemek yerine; muhtemel nedenleri açıklamasını, eksik bilgileri belirtmesini, hangi belirtilerde acil sağlık başvurusu gerektiğini sıralamasını ve doktora sorulacak soruları hazırlamasını istemeleri daha doğru bir yaklaşım olacaktır. Kısacası yapay zekâdan "hüküm" değil, muayeneye hazırlık amaçlı bilgi istenmelidir.
Gizlilik ve ilaç değişiklikleri konusunda uyarı:
Gizlilik koşulları ve verilerin işlenme biçimi bilinmeyen sistemlere kimlik bilgileri veya sağlıkla ilgili özel belgeler gelişigüzel yüklenmemelidir. Yapay zekâ önerileri doğrultusunda kullanılan ilaçlar, doktor önerisi olmadan bırakılmamalı veya değiştirilmemelidir. Yapay zekâ veri analizinde güçlü bir destek sunabilse de, tanı ve tedavi kararları hastanın tüm tıbbi geçmişi, bireysel ihtiyaçları ve fizik muayene bulguları dikkate alınarak hekim tarafından verilmelidir.
Sonuç olarak, yapay zekâ sağlık alanında değerli bir yardımcı olmakla birlikte, teşhis ve tedavi kararlarının yerini alamaz; doğru kullanım, hekimin değerlendirmesini destekleyecek şekilde olmalıdır.
MEMORİAL KAYSERİ HASTANESİ ORTOPEDİ VE TRAVMATOLOJİ BÖLÜMÜ'NDEN PROF. DR. FATİH KARAASLAN, YAPAY ZEKÂNIN SAĞLIK ALANINDAKİ KULLANIMINDA HEKİM DEĞERLENDİRMESİNİN YERİNİ ALAMAYACAĞINI BELİRTEREK DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR HAKKINDA BİLGİ VERDİ.
