SHGM yeni düzenlemeyle dron kullanımını yeniden tanımlıyor
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün hazırladığı İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı, Türkiye'de amatör ve ticari dron kullanımına ilişkin kapsamlı değişiklikler getiriyor. Düzenleme; yapay zeka destekli otonom sistemlerin tanımını mevzuata dahil ederken, lisanslama, dijital trafik yönetimi, uzaktan tanımlama ve yazılım sertifikasyonu gibi bir dizi yeni uygulamayı hayata geçiriyor.
yapay zeka destekli otonom sistemler:
Talimatnamede yer alan tanıma göre: "Yapay zeka destekli otonom sistem: Uçuş sırasında çevresel şartlara uyum sağlayan, görev profilini dinamik biçimde güncelleyebilen ve İHA pilotunun müdahalesi olmaksızın karar alabilen makine öğrenmesi veya yapay zeka tabanlı sistemleri". Bu sistemlerin kullanım esasları SHGM tarafından yayımlanacak ayrı bir düzenlemeyle belirlenecek; düzenleme yayımlanana kadar bu tür operasyonlar kontrollü izin kapsamında yürütülecek.
üç kademeli lisans modeli ve sağlık şartı:
Mevcut uygulamanın yerine geçen yeni lisans modeli üç düzeyden oluşuyor: P0 (amatör kullanıcılar), P1 (ticari uçuşlar) ve P2 (görüş hattı dışı BVLOS, otonom uçuşlar, insan/kalabalık üstü operasyonlar, kargo ve yüksek riskli görevler). P2 lisansı için pilotların en az üçüncü sınıf sağlık sertifikasına sahip olmaları ve belirli suçlardan hüküm giymemiş olmaları şartı getiriliyor.
dron trafiğinin dijital yönetimi ve İHATTYS:
Yeni talimat ile İHATTYS (İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi) kurulacak. Bu sistem sayesinde uçuşlar merkezi olarak takip edilecek, uçuş izinleri tek platform üzerinden alınacak, hava sahası yoğunluğu anlık izlenecek ve çakışan uçuşlar sistem tarafından tespit edilerek kullanıcılar uyarılacak. Hava sahası yeşil, turuncu ve kırmızı olarak sınıflandırılacak; yeşil bölgelerde belirlenen şartlar altında izin gerekmeyecek, kırmızı bölgeler yetkili kurum iznine tabi olacak, turuncu bölgeler ise izinle kullanılabilecek.
İHA koridorları ve uzaktan tanımlama:
Talimat, Türkiye'de ilk kez uzun mesafeli görüş hattı dışı uçuşlar için İHA koridorları oluşturulmasının önünü açıyor; bu koridorlar lojistik, otonom teslimat ve endüstriyel operasyonlar için dijital platform üzerinden ilan edilecek. Ayrıca, basit oyuncak dronlar dışında kalan tüm kayıtlı İHA'larda uzaktan tanımlama sistemi zorunlu hale geliyor; uçuş sırasında dronun kimliği, konumu ve durum bilgisi dijital olarak takip edilebilecek.
yazılım sertifikasyonu ve uyum süreci:
Yeni düzenleme uçuş kontrol yazılımı, kontrol istasyonu yazılımı ve çoklu dron yönetim yazılımlarının SHGM tarafından sertifikalandırılmasını zorunlu kılıyor; sertifikası olmayan yazılımlar Türk hava sahasında kullanılamayacak. Mevcut kullanıcılar ve daha önce alınmış dronlar için kayıt, uzaktan tanımlama, coğrafi sınırlama, yazılım sertifikasyonu ve İHATTYS entegrasyonu işlemlerini tamamlamaları için son tarih 31 Temmuz 2027 olarak belirlendi.
Hazırlanan düzenleme, Avrupa Birliği ve ICAO standartları esas alınarak hazırlandı ve dron operasyonlarının dijital olarak izlenmesini, pilot yetkilerinin lisans seviyelerine göre belirlenmesini ve hava sahası yönetiminin renk kodlarıyla yürütülmesini hedefliyor.
SİVİL HAVACILIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ'NÜN (SHGM) HAZIRLADIĞI YENİ "İNSANSIZ HAVA ARACI SİSTEMLERİ TALİMATI İLE TÜRKİYE'DE DRON KULLANIMINDA KAPSAMLI DEĞİŞİKLİKLERE GİDİLİYOR.
