Karabük Üniversitesi, yangın sonrası orman kaynaklarına bilimsel çözüm arıyor
Karabük Üniversitesi (KBÜ) Orman Fakültesi öncülüğünde yürütülen ve TÜBİTAK 1001 desteğiyle gerçekleştirilen çalışma, yangın görmüş kızılçam ve karaçam odunlarında meydana gelen fiziksel, mekanik ve kimyasal değişimleri zamana bağlı olarak izleyerek orman ürünleri değerinin korunmasına odaklanıyor. Projeyi yürüten Prof. Dr. Ufuk Coşgun liderliğindeki ekip, yangın sonrası odun hammaddesinin ticari değerini koruyabileceği maksimum süreyi saptamayı hedefliyor.
Çalışmanın kapsamı ve ölçüm yöntemleri:
Proje kapsamında Türkiye’de yaygın olan kızılçam ve karaçam türlerinin bozulma süreçleri incelenecek. Alaşımlı ve akredite laboratuvar olan KBÜ Demir Çelik Enstitüsü MARGEM bünyesindeki TS-ISO standartlarına uygun testlerle; statik eğilme, elastikiyet modülü, şok direnci ve liflere paralel basınç gibi mekanik özellikler değerlendirilecek. Termal kaynaklı mikro-anatomik deformasyonlar Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) ile, kimyasal bozulmalar ise Fourier Dönüşümlü Kızılötesi Spektroskopisi (FTIR) ile moleküler düzeyde analiz edilecek.
Numune toplama planında "Dört ay boyunca 15 günlük periyotlarla 28 ay sürecek çalışma" ifadesine göre arazilerden örnekler alınacak. Toplam 34 deneme ağacıdan elde edilecek 10 binin üzerinde numune kapsamlı akredite testlere tabi tutulacak.
Ekonomik analiz ve uygulama alanları:
Projenin ekonomik boyutunda, Batı Karadeniz, Ege ve Akdeniz bölgelerinde 2023-2025 döneminde gerçekleşen orman yangınlarının öncesi ve sonrasındaki hammadde arzı ile ihale satış verileri incelenecek. Hızlı pazarlama kararlarının fiyatlandırma üzerindeki etkisi çoklu regresyon modelleriyle analiz edilerek yangın sonrası orman yönetimi ve hammadde pazarlamasına yönelik yol haritası üretilecek.
Elde edilecek "Restorasyon Periyot Genişliği" verilerinin, Orman Genel Müdürlüğü başta olmak üzere kriz yönetimi, yangın sonrası hammadde pazarlama ve restorasyon planlamalarında bilimsel dayanak sağlaması amaçlanıyor.
Çalışmanın sonuçlarının, 12. Kalkınma Planı hedeflerinden "Sürdürülebilir Orman Yönetimi", "Yeşil Dönüşüm" ve "Döngüsel Ekonomi" ile uyumlu olduğu belirtildi. Bu sayede yangın hasarlı orman varlıklarının bozulma süreçlerinin ortaya konması; kullanılabilir odun hammaddesinin israfının önlenmesine ve ekosistemin doğal gençleşme dinamiklerine uygun restorasyon çalışmalarının planlanmasına katkı verecek.
KARABÜK ÜNİVERSİTESİNDE (KBÜ) YÜRÜTÜLEN TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU (TÜBİTAK) DESTEKLİ PROJEYLE, YANGIN SONRASI KIZILÇAM VE KARAÇAM ODUNLARINDA MEYDANA GELEN FİZİKSEL, MEKANİK VE KİMYASAL BOZULMALAR ZAMANA BAĞLI OLARAK İNCELENEREK HAMMADDE KAYIPLARININ AZALTILMASI HEDEFLENİYOR.
