Van'da artan kar örtüsü ve yamaç eğimleri çığ riskini yükseltiyor
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (Van YYÜ) Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, Van'da son yıllarda sıklaşan çığ olaylarının arkasında yoğun kar yağışı ve bölgedeki eğimli yamaçların bulunduğunu belirtti. Prof. Dr. Alaeddinoğlu, asıl tehlikenin riskli alanlarda sürdürülen insan faaliyetleri olduğunu vurguladı.
Bahçesaray ve Çatak'ta tekrarlayan tehdit
Son yıllarda Bahçesaray ve Çatak ilçelerinde meydana gelen çok sayıda çığ olayı, geçmişte ağır can kayıplarıyla sonuçlanmış ve bölge halkının hafızasında yer etmiştir. Uzmanlar, bu ilçelere açılan ulaşım yolları ve yerleşim alanlarının büyük bölümünün çığ riski taşıyan yamaçlar üzerinde bulunduğuna dikkat çekiyor.
Uyarılar, özellikle kış aylarında riskli güzergâhlarda zorunlu olmadıkça seyahat edilmemesi yönünde. Ayrıca, çığ riski bulunan bölgelerde yol ve yerleşim planlamalarının bilimsel veriler ışığında yapılması gerektiği sıkça tekrarlanıyor.
Prof. Dr. Alaeddinoğlu: "Çığlar, doğada sürekli yaşanan olaylardır"
İHA muhabirine konuşan Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, meydana gelen çığların doğal süreçlerin bir parçası olduğunu ifade ederek şunları söyledi:
"Ancak ne zaman ki insanoğlunun yaşamını etkiler, işte o zaman gündeme gelir. Bir yol kapandığında, bir ev ya da araç zarar gördüğünde ya da tırmanış, yürüyüş gibi faaliyetler sırasında insanlara zarar verdiğinde çığlardan söz ederiz. Oysa çığlar, insan olsun ya da olmasın, doğada sürekli yaşanan olaylardır. Havzanın tamamı düşünüldüğünde, özellikle güneydeki alanların önemli bir kısmı hem eğimli hem de diktir. Bu yamaçlarda aniden ve yoğun şekilde biriken kar örtüsü, çığın oluşması için uygun şartları oluşturur. Nitekim bu yıl da benzer bir durum yaşanmıştır. Aralık ayının sonları ile ocak ayının başlarında etkili olan yoğun kar yağışı, havzanın tamamında ciddi bir kar örtüsüne neden olmuş; bazı bölgelerde yarım ve bir metreyi aşan kar birikimi görülmüştür. Eğimin varlığıyla birlikte bu durum, çığların meydana gelmesine zemin hazırlamıştır."
Planlama ve yapısal önlemler öncelikli
Prof. Dr. Alaeddinoğlu, bölgedeki yolların ve yerleşimlerin büyük bölümünün eğimli alanlar boyunca uzandığını, buna insan kaynaklı ihmaller eklendiğinde riskin daha da arttığını belirtti. "Çünkü bölgemizdeki yolların önemli bir kısmı bu eğimli alanlar boyunca uzanmakta; ilçeler ve köyler arası ulaşım çoğu zaman bu yamaçlar üzerinden sağlanmaktadır." ifadelerini kullandı.
Uzmanlar, geçmişte çığ yaşanan alanların gelecekte de aynı riski taşıdığına dikkat çekerek, bu bölgelerde gerekli önlemler alınmadan yapılan yapılaşmaların can ve mal kaybına yol açabileceği uyarısını yineliyor. Önerilen tedbirler arasında çığ tüneli ve koruyucu yapılar, yol üstü kaplama sistemleri ve riskli güzergâhların alternatif planlaması öne çıkıyor.
İleriye dönük uyarı: Önlemler alınmazsa tehlike sürecek
Prof. Dr. Alaeddinoğlu, muhtemelen önümüzdeki günlerde de benzer çığ olaylarının görülme ihtimalinin yüksek olduğunu ifade ederek, "Asıl sorun, geçmişte de çığ yaşanan bu alanlardan yol geçirmemiz, evler inşa etmemizdir. Bugün yaşanan çığlar da geçmişte yaşananların bir devamıdır." dedi. İlgili mercilerin ve yerel yönetimlerin, çığ düşme ihtimalini planlama ve uygulama aşamasında mutlaka dikkate alması gerektiğini belirtti.
Sonuç olarak uzmanlar, Van'da can ve mal güvenliğini arttırmak için bilimsel risk değerlendirmelerine dayanan yerleşim ve yol planlaması ile mevcut yollar için koruyucu yapıların hayata geçirilmesinin hayati önem taşıdığını vurguluyor.
VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ (VAN YYÜ) EDEBİYAT FAKÜLTESİ COĞRAFYA BÖLÜMÜ ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. FARUK ALAEDDİNOĞLU, VAN’DA YAŞANAN ÇIĞ OLAYLARININ KAÇINILMAZ OLDUĞUNU BELİRTEREK, ASIL TEHLİKENİN RİSKLİ ALANLARDA YAPILAN İNSAN FAALİYETLERİNDEN KAYNAKLANDIĞINI SÖYLEDİ.
