Van'da erken tanı vurgusu: mide ve özofagus kanserlerinde bölgesel tarama önerisi
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Sebahattin Çelik, mide ve özofagus kanserlerinde erken tanının artırılması amacıyla Van’da toplum tabanlı tarama çalışmalarının başlatılması çağrısında bulundu. Çağrı, hastanenin 2015-2025 yıllarına ait endoskopi ve patoloji kayıtlarını içeren raporun sonuçlarına dayanıyor.
raporun öne çıkan bulguları:
Raporda, Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde 11 yıllık süreçte 66.380 kişiye üst gastrointestinal sistem endoskopisi yapıldığı belirtildi. Patoloji sonuçlarına ulaşılabilen 45.264 hastanın 1.469'unda malignite tespit edildi. Evre bilgisi bulunan kanser hastalarında ise %84,9'unun lokal ileri veya metastatik evrede tanı aldığı kaydedildi.
Çalışma, Prof. Dr. Sebahattin Çelik tarafından hazırlandı ve Van Valisi Dr. Ozan Balcı'nın katkılarıyla basılı yayın olarak yayımlandı. Rapor, MÖCED 2. Ulusal Mide ve Özofagus Cerrahisi Kongresi'nde Türkiye'nin farklı illerinden gelen genel cerrahlara dağıtıldı ve bölgedeki 11 yıllık bilimsel verileri ulusal tartışmaya taşıdı.
tarama önerileri ve uygulanma adımları:
Raporda, Van ve Van Gölü Havzası'nın mide ve özofagus kanserleri açısından özel risk taşıdığı vurgulanarak, Türkiye genelinde tüm yetişkin nüfusu kapsayacak bir endoskopik tarama programı için mevcut verilerin yetersiz olduğu belirtildi. Bu nedenle öncelikle Van ve çevresinde toplum tabanlı bilimsel çalışmaların başlatılması önerildi.
Önerilen yaklaşımda ilk adımın bölgedeki kanser sıklığının yaş ve cinsiyete göre belirlenmesi olduğu, bunun ardından hedef nüfusu kapsayan bölgesel bir tarama pilotunun hayata geçirilmesi gerektiği aktarıldı. Pilot uygulamada katılım oranları, endoskopi ve patoloji kapasitesi, maliyet-etkililik ve bütçe etkisinin değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekildi.
Raporda ayrıca erken evrede tanı alan hastaların tedavi maliyetlerinin lokal ileri evrede tanı alanlara göre daha düşük olduğuna işaret edilerek, erken teşhisin hem hastaların yaşam şansını artıracağı hem de sağlık ekonomisine katkı sağlayacağı vurgulandı. Sonuç bölümünde, meme, rahim ağzı ve kalın bağırsak kanserlerinde uygulanan toplum temelli tarama programlarına benzer bilimsel yaklaşımların mide ve özofagus kanserleri için de geliştirilmesi önerildi.
Çalışma, bölgedeki verilerin ulusal politika ve pilot program tasarımında temel oluşturabileceğini gösterirken, yetkililere ve meslek örgütlerine somut adımlar atılması çağrısı yapıyor.
PROF. DR. SEBAHATTİN ÇELİK, MÖCED 2. ULUSAL MİDE VE ÖZOFAGUS CERRAHİSİ KONGRESİ'NDE KONUŞTU
