Başkent Üniversitesi uzmanından uyarı
Başkent Üniversitesi Adana Dr. Turgut Noyan Uygulama ve Araştırma Merkezi Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Fulya Özer, halk arasında sık görülen kulak çınlamasının (tinnitus) çoğu zaman zararsız olsa da bazı durumlarda ciddi hastalıkların belirtisi olabileceğini belirterek, tek taraflı çınlamanın ihmal edilmemesi gerektiğini söyledi.
Tinnitusu nasıl tanımlıyor?
Özer, tıptaki adıyla tinnitusu dışarıda herhangi bir ses yokken kişinin kulağında veya beyninde ses duyması olarak tanımladı. Kimi kişilerde duyulan ses gelip geçici olurken, bazı hastalar iş yaparken, yalnız kaldığında veya uykuya dalarken sürekli bir ses duyduklarını ifade ederler. Çoğu vakada bu sesi yalnızca hasta algılar; çok nadir durumlarda doktor muayenesi sırasında da bu ses duyulabilir.
Nedenleri ve mekanizma
Çınlamanın en önemli nedenlerinden birinin iç kulakta, halk arasında "salyangoz" olarak bilinen yapıda yer alan tüylü hücrelerin hasarı olduğunu vurgulayan Özer, gürültüye maruz kalma sonucu bu hücrelerin zarar görebileceğini veya kaybolabileceğini anlattı. Bu durumda ses dalgalarının beyne iletiminde azalma olur ve beyin eksik iletimi telafi etmek amacıyla sinirlerde artan aktivite oluşturur; bu spontan sinirsel aktivite ses olarak algılanır.
Aynı düzeyde çınlaması olan iki kişide algı farklılıkları görülebileceğini söyleyen Özer, bunun beynin sesi işleme biçimindeki bireysel farklılıklardan kaynaklandığını, dolayısıyla çınlamanın kişiye etkisinin değişkenlik gösterdiğini ifade etti.
Tek taraflı çınlamanın işaret edebileceği durumlar
Doç. Dr. Özer, tek taraflı çınlamanın bazı ciddi patolojilere işaret edebileceğine dikkat çekti. Bu durumlarda nazofarenks tümörlerinden işitme siniri tümörlerine kadar çeşitli nedenlerin araştırılması gerektiğini belirtti. Nabız atışı şeklinde hissedilen çınlamalarda damarsal anomaliler açısından inceleme yapılmalı; çınlamaya baş dönmesi, ani işitme kaybı, yüz felci, kulak akıntısı veya başka nörolojik belirtiler eşlik ediyorsa altta yatan farklı hastalıklar düşünülmelidir.
Özer, çınlamanın tek başına değil, eşlik eden bulgularla birlikte değerlendirildiğini; bazen tüm incelemelere rağmen belirgin bir neden bulunamayabildiğini, standart işitme testlerinin normal olabileceğini, ancak daha ileri testlerle iç kulaktaki hücrelerle sinirin birleşim noktalarında tespit edilebilecek sorunlar araştırılabileceğini söyledi.
Tedavi yaklaşımı ve hedef
Çınlamada önceliğin, çınlamaya eşlik eden bir hastalık varsa onun tedavisi olduğunu belirten Özer, tedavinin amacının her zaman sesi tamamen ortadan kaldırmak değil, hastanın yaşam kalitesini iyileştirmek olduğunu vurguladı. İşitme kaybı olan hastalarda işitme cihazları sürece yardımcı olabiliyor; bazı işitme cihazlarında tinnitus maskelenmesine yönelik beyaz gürültü sistemleri bulunuyor.
Özer, çınlamanın frekans ve şiddeti belirlendikten sonra uygun beyaz gürültülerin veya hastanın sevdiği müziklerin arka planına yerleştirilerek çınlamanın maskelenebileceğini, böylece hem işitmenin düzeldiğini hem de çınlama algısının azaldığını söyledi. İşitme kaybı olmayan hastalara önce çınlamanın mekanizmasının ayrıntılı şekilde anlatılmasının sıklıkla rahatlatıcı olduğunu ekledi.
Çınlamanın uyku sorunlarına ve yoğun kaygıya yol açabildiğini belirten Özer, gerektiğinde bilişsel davranışçı terapiler ve psikoloji/psikiyatri yönlendirmeleriyle yaşam kalitesinin artırılabildiğini bildirdi. İlaç kullanımında dikkatli olunması gerektiğini, vitamin-mineral eksiklikleri veya sistemik hastalıklar varsa bunların öncelikle tedavi edilmesi gerektiğini ifade etti; kesin ve güçlü etkili bir çınlama ilacı olmadığı için bazı ilaçların plasebo etkisi gösterebildiğini de sözlerine ekledi.
Sosyal medyada bilgi seçimi
Son olarak Özer, sağlıkla ilgili bilgilerin sosyal medya ve dijital platformlarda doğru kaynaklardan alınmasının önemine vurgu yaptı ve bilimsel ve uzman görüşlerine dayanan içeriklerin paylaşılmasının değerini hatırlattı.
BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ ADANA DR. TURGUT NOYAN UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ KULAK BURUN BOĞAZ ANA BİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ DOÇ. DR. FULYA ÖZER, HALK ARASINDA SIK GÖRÜLEN KULAK ÇINLAMASININ (TİNNİTUS) BAZI DURUMLARDA CİDDİ HASTALIKLARIN İLK BELİRTİSİ OLABİLECEĞİNİ BELİRTEREK, ÖZELLİKLE TEK TARAFLI ÇINLAMANIN İHMAL EDİLMEMESİ GEREKTİĞİNİ SÖYLEDİ.
