Uzman uyarısı:
Prof. Dr. Orhan Şen, COVID-19 döneminin ardından inme vakalarında bir artış gözlendiğini ve bunun yalnızca virüs kaynaklı olup olmadığının tartışılması gerektiğini belirtti. Şen, aşıların rolüne ilişkin net bir yargıya varmanın zor olduğunu, ancak COVID geçirenlerde kandaki pıhtılaşma dengesinin bozulabildiğinin bilindiğini söyledi.
Pandeminin gündelik yaşam üzerindeki etkileri:
Şen, pandeminin insanların evlerinde daha fazla zaman geçirmesine yol açtığını ve bunun alışkanlıkları köklü biçimde değiştirdiğini aktardı. Günlük alışverişten bankacılık işlemlerine kadar birçok işin evden halledilmesinin, hareketliliği azalttığını belirtti: "Markete girip dolaşarak alışveriş yapmak yerine oldukları yerden sipariş vermeye alıştırıldılar. Artık bütün alışverişler evlerden yapılabiliyor. Hareket kabiliyetimizi kaybettik."
Risk faktörleri: hareket, beslenme ve uyku:
Şen, özellikle yaşlı nüfusta hareketsizliğin önemli bir risk oluşturduğuna dikkat çekti. Ayrıca, verilen siparişlerin sıklıkla işlenmiş gıda içermesinin, artan stresin, düzensiz uykunun ve kontrolsüz tansiyonun inme olasılığını yükseltebileceğini söyledi. Uyku düzeniyle ilgili olarak yetişkinlerin ortalama 7 saat uyuması gerektiğini vurgulayan Şen, uyku kalitesi ve düzeninin bozulmasının inme riskini artırabileceğini ifade etti.
Hava değişimleri ve kronik hastalığı olanlar:
Hava sıcaklığı değişimlerinin özellikle tansiyon veya kalp ritim bozukluğu olan kişilerde mevcut sorunları tetikleyebileceğini söyleyen Şen, bu grupların mevsimsel ve ani hava değişimlerine karşı daha dikkatli olması gerektiğini belirtti.
İnme belirtileri ve acil müdahale:
Erken müdahalenin hayati önem taşıdığını vurgulayan Şen, vatandaşlara inme belirtilerini tanıma çağrısında bulundu. Yüzde kayma, görme kaybı, konuşma akıcılığında bozulma veya yürürken bir tarafa eğilme gibi bulgularda 112 Acil Servis aranması gerektiğini söyledi. Ayrıca, hastanın inme merkezlerine 4 ila 6 saat içinde yetiştirilebilmesinin tedavi başarısı açısından kritik olduğunu ekledi.
Şen'in değerlendirmesi, pandemi sonrası değişen yaşam biçimlerinin inme üzerine dolaylı etkilerini sorguluyor; hareketsizlik, beslenme tercihleri, uyku düzeni ve stres yönetiminin öncelikli halk sağlığı konuları hâline geldiğini işaret ediyor.
BEYİN, SİNİR VE OMURİLİK CERRAHİSİ PROF. DR. ORHAN ŞEN
