3 yılda mezuniyet tartışması yeniden başladı
Yükseköğretim Kurulu çevresinde, yıl içinde daha fazla döneme yer vererek öğrencilerin okulu daha erken bitirmesini mümkün kılabilecek seçeneklerin konuşulduğu belirtiliyor. Bu gündem, öğrenciler ve veliler arasında "diploma tek başına yeter mi, yoksa beceri mi daha önemli?" tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.
Eğitim süresinden çok mezuniyette elde edilenler önemli
Doç. Dr. Mehmet Yakın, tartışmanın odağını şu sözlerle özetliyor: "Eğitim süresi konuşuluyor ama asıl konu şu: Gençler mezun olurken elinde ne olacak?"
Yakın'a göre 3 yıl tartışması öğrenciler için ilk bakışta avantaj gibi görünse de beraberinde yeni sorumluluklar getiriyor. "Daha erken mezun olmak, daha erken iş aramak anlamına geliyor. Rekabet daha erken başlar. Bu yüzden kısa sürede mezuniyet, 'daha kolay' değil, 'daha yoğun' bir eğitim anlamına gelir." Gerçekleşmesi halinde, derslerin yanında proje, staj ve uygulamalı işler daha kritik hale gelecek.
İş dünyası "yapabilene" bakıyor
Doç. Dr. Yakın, işveren eğilimlerine ilişkin şu değerlendirmeyi yapıyor: "Diploma, kapıyı açar. Ama içeride kalmayı sağlayan şey beceridir. Kendini anlatabilmek, ekip içinde çalışabilmek, sorun çözebilmek, yeni şeyler öğrenebilmek bunlar öne çıkıyor."
Bu yaklaşım, ilanlardaki aranan niteliklerin amaca yönelik yetkinlikleri ön plana çıkarma eğilimiyle örtüşüyor; sonuç olarak Diploma + beceri formülü önem kazanıyor.
Gençlerde artan kaygı ve çözüm önerisi
Son dönemde yayımlanan araştırmalar, çalışanların büyük kısmının yapay zekanın iş yapış şeklini değiştireceğini düşündüğünü; özellikle gençlerin gelecek konusunda daha fazla kaygı taşıdığına işaret ediyor. Yakın bu kaygıyı şöyle yorumluyor: "Gençler daha yolun başında. 'Ben daha yeni başlıyorum, dünya hızla değişiyor' duygusu endişeyi artırıyor. Çözüm; panik değil, plan."
Diplomanın yeri korunuyor, tek başına garanti değil
Yakın, diplomanın önemini kabul etmekle birlikte bunun artık "tek başına iş garantisi" anlamına gelmediğini vurguluyor. "İnsanlar artık 'Ne mezunusun?' kadar 'Ne yapabiliyorsun?' sorusunu da soruyor." Bu nedenle mezuniyetin piyasa tarafından karşılanabilir somut çıktılar üretmesi bekleniyor.
Çalışma hayatı uyarısı: "Kolay içerik, zor güven"
Yapay zekâ teknolojilerinin içerik üretimini kolaylaştırdığını belirten Yakın, asıl rekabetin "güven" kazanma noktasında olduğuna dikkat çekiyor: "İçerik üretmek kolaylaştı. Ama güven kazanmak zorlaştı. Doğru bilgi, doğru ton, kriz anında doğru söz bunlar hâlâ insan işi. Kopyalanması zor olan da bunlar."
Öğrencilere yönelik pratik notlar
Muhtemel bir 3 yıllık modele hazırlık sürecinde Doç. Dr. Yakın, öğrenciler ve velilere şu öncelikleri öneriyor: stajları ertelememek, yapılan işleri somut örneklerle gösterebilmek, işini kolaylaştıran yeni araçları öğrenmek ve kendini doğru ifade edebilmek. Ayrıca güvenilirlik ve şeffaflığın her koşulda en değerli unsur olmaya devam edeceğini belirtiyor.
Yakın'ın kapanış değerlendirmesi şu şekilde: "Güvenilir olmak ve açık davranmak ise her dönemde olduğu gibi bugün de en değerli unsurlar. Üniversite eğitimi 'bitmiyor.' Değişiyor. 3 yıl tartışması da bu değişimi daha görünür hale getiriyor."
DOÇ. DR. MEHMET YAKIN
