Tuzköy'de 650 çeşide ulaşan koleksiyonun öyküsü
Nevşehir'in Gülşehir ilçesi Tuzköy Mahallesi'nde yaşayan fidan üreticisi Mehmet Kılıç, babasının bıraktığı mirastan yola çıkarak 15 yıllık çabanın ardından bahçesinde 650 farklı üzüm çeşidi topladı. Koleksiyon, Çin'den Japonya'ya, Gürcistan'dan Amerika'ya uzanan bir coğrafyadan getirilen çeşitleri bir araya getiriyor.
Kökler: babanın mirasından uluslararası çeşitlere:
Kılıç, hikayesini babasının fidancılık faaliyetlerine dayandırıyor. Babasından kalan 45 çeşitlik koleksiyonla başlayan çalışmayı yıllar içinde genişlettiğini söyleyen Kılıç, "Rahmetli babam fidancılık yapıyordu, onun da bir koleksiyonu vardı. Bir hevesle başladığımız bu yolda bugünlere kadar geldik" ifadelerini kullandı. Bugün koleksiyonda Çin, Japonya, Amerika, Gürcistan, İtalya, Fransa, Almanya, Türkmenistan ve Azerbaycan kökenli örnekler bulunuyor.
Koleksiyondaki çeşitler farklı kullanım amaçlarına göre sınıflandırılıyor: sofralık, kurutmalık ve şıralık. Kılıç, ticarette genellikle sofralık çeşitlerin öne çıktığını; şıralık ve kurutmalık türlerin ise ayrı üretim ve değerlendirme yöntemleri gerektirdiğini anlatıyor.
Koleksiyonun amacı ve gelecek planları:
Bahçesinde bulunan 650 çeşidin yaklaşık 400'ünden bu yıl ürün alındığını söyleyen Kılıç, mevcut koleksiyona yerli türlere öncelik verdiğini vurguluyor: "Bizim bu koleksiyondaki önceliğimiz yerli çeşitler. Yerli çeşitlere daha çok önem veriyorum." Buna karşın koleksiyonda yabancı menşeli çeşitlerin de bulunduğunu belirtiyor.
Kılıç, koleksiyonunu genişletme hedefinden de bahsediyor: şu anda dikili 650 çeşidin, bu güz dönemi dikilecek yeni örneklerle birlikte 1000 çeşide ulaşması planlanıyor. Koleksiyonun kendisi için bir hobi ve merak olduğunu, ekonomik geçim kaynaklarının ise fidan üretimi olduğunu ifade ediyor: "Bizim geçim kaynağımız fidan. Benim için ise üzüm koleksiyonu bir hobi, koleksiyon ve merak."
Kilit bir amaç olarak Kılıç, bu çeşitleri korumak, çoğaltmak ve gelecek nesillere aktarmak istediğini söylüyor. Her bir çeşidi ayrı ayrı takip ediyor, olgunlaşan üzümleri toplayıp temizliyor, çeşitleri birbirinden ayırarak muhafaza ediyor. Bu yöntem koleksiyonun izlenebilirliğini ve çoğaltma kapasitesini artırıyor.
Uzun soluklu çalışmanın ürünleri olarak ortaya çıkan bu koleksiyon, hem yerel genetik kaynakların korunmasına hem de Türkiye'deki üzüm çeşitliliğinin tanıtılmasına katkı sağlama potansiyeli taşıyor. Kılıç'ın 14-15 senelik emekle oluşturduğu koleksiyon, bölge tarımı ve fidancılık pratiği açısından da referans niteliğinde görülüyor.
Mehmet Kılıç, yeni çeşitleri bahçesine kazandırma çalışmalarını sürdürürken, mevcut çeşitlerin takibini de titizlikle yapıyor. Hem hobi hem de koruma ve çoğaltma hedefiyle yürütülen bu çalışma, yerel çeşitlerin önemini hatırlatıyor ve gelecek planları doğrultusunda daha geniş bir koleksiyon vadediyor.
BABASININ 45 ÇEŞİTLİK ÜZÜM KOLEKSİYONUNDAN İLHAM ALAN MEHMET KILIÇ, 15 YILLIK ÇALIŞMANIN ARDINDAN 650 FARKLI ÜZÜM ÇEŞİDİNİ AYNI BAHÇEDE BULUŞTURDU.
