Genel değerlendirme
İç Hastalıkları Uzm. Dr. İrem Özçelik Memorial Antalya Hastanesi İç Hastalıkları Bölümü'nden yaptığı değerlendirmede, Türkiye'de özellikle D vitamini ile birlikte B12, demir, C, A, folik asit ve K vitamini eksikliklerinin yaygın olduğunu belirtiyor. Beslenme alışkanlıklarının bozulması, toprak fakirleşmesi, hazır gıda tüketiminin artması ve güneş ışığından yeterince faydalanamama gibi etkenlerin bu eksiklikleri tetiklediğine dikkat çekiliyor.
Özçelik, bu eksikliklerin sıklıkla kronik yorgunluk, fibromiyalji, depresyon gibi tanılarla yıllarca yanlış yönlendirilebildiğini, oysa basit bir kan testiyle teşhis konulup birkaç ay içinde düzeltilebildiğini vurguluyor. Ayrıca, eksiklikler yıllarca belirti vermeden organ hasarına yol açabileceği için düzenli kontrollerin önemine işaret ediyor.
Yaygın eksiklikler ve önerilen önlemler
D vitamini
D vitamini eksikliği Türkiye'de yüzde 70-90 oranında görülüyor. Özçelik, D vitamininin kemik ve bağışıklık sistemi üzerinde belirgin etkileri olduğunu; eksikliğin osteoporoz, kas-eklem ağrıları, bağışıklıkta zayıflık, sık enfeksiyon, depresyon, yorgunluk ve saç dökülmesine yol açabileceğini belirtiyor.
Risk grupları arasında kapalı giyinenler, ofis çalışanları, yaşlılar, koyu tenliler, obez bireyler ile böbrek ve karaciğer hastaları yer alıyor. Günlük önlem olarak 10:00-15:00 saatleri arasında, kollar ve bacaklar açık şekilde günde 20-30 dakika güneşlenme öneriliyor.
B12 vitamini
B12 eksikliği özellikle vejetaryenler, veganlar ve 50 yaş üstü bireylerde sık görülüyor. Eksiklik kansızlık, el-ayak uyuşması, hafıza sorunları, depresyon ve yürüme bozukluğu gibi nörolojik belirtilerle kendini gösterebiliyor. Hayvansal gıdalar temel B12 kaynağı olduğundan, 50 yaş üstünde emilim azalması nedeniyle düzenli takviye gerekebiliyor.
Demir
Demir eksikliği kadınlarda yüzde 30-40 oranında görülüyor. Demir eksikliği anemisi halsizlik, çarpıntı, saç dökülmesi ve bağışıklıkta zayıflık yapabiliyor. Demirin emilimini artırmak için C vitamini ile birlikte alınması öneriliyor; çay ve kahvenin demir emilimini önemli ölçüde azalttığı hatırlatılıyor.
C vitamini
Sigara içenler ve yoğun stres altındaki bireylerde C vitamini eksikliği sık gözleniyor. Eksiklik diş eti kanaması ve yara iyileşmesinde gecikme gibi sorunlara yol açabiliyor. C vitamini takviyesi ve C zengini gıdalar bağışıklık ve doku onarımını destekliyor.
A vitamini
A vitamini eksikliği gece körlüğü ve sık enfeksiyonlara yatkınlık oluşturabiliyor. A vitamini kaynağı gıdaların yeterli tüketimi özellikle göz sağlığı ve mukozal savunma için önem taşıyor.
Folik asit
Folik asit eksikliği özellikle gebelik döneminde ciddi riskler doğuruyor. Gebelik planlayan veya hamile olan kadınların folik asit düzeylerinin takip edilmesi ve gerektiyse takviye başlanması önem taşıyor.
K vitamini
Uzun süreli antibiyotik kullanımı K vitamini eksikliğine yol açabilir; bu durum kolay morarma ve kanama eğilimini artırır. K vitamini açısından yeşil yapraklı sebzelerin önemi vurgulanıyor ve bağırsak florasının K vitamini üretiminde rolü hatırlatılıyor.
Takviye kullanımı ve kontrol önerileri
Özçelik, vitamin takviyelerinin bilinçsiz kullanımına karşı uyarıyor. Özellikle A, D, E ve K gibi yağda eriyen vitaminlerin aşırı kullanımının toksik etkilere yol açabileceğini belirterek, vitamin kullanmaya başlamadan önce kan testi yaptırılması ve doktor veya diyetisyen kontrolünde uygulanması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, "Kendimi iyi hissediyorum" demenin eksiklik olmadığı anlamına gelmediğini; düzenli sağlık kontrollerinin ve yaşam tarzı değerlendirmesinin kaliteli yaşam için şart olduğunu söylüyor.
İÇ HASTALIKLARI BÖLÜMÜ’NDEN UZM. DR. İREM ÖZÇELİK GÖRÜLEN VİTAMİN EKSİKLİKLERİNİN BELİRTİLERİ VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER HAKKINDA BİLGİ VERDİ.
