Ankara zirvesi sonrası ortak strateji ve 163 maddelik yol haritası
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi'nin ardından yayımlanan 163 maddelik Ankara Bildirisi, üye devletler arasında siyasi dayanışmanın kurumsal iş birliğine dönüştürülmesini amaçlayan kapsamlı bir gündem ortaya koydu. Bildiride, üye devletlerin egemenliklerine, toprak bütünlüklerine ve uluslararası sınırlarının dokunulmazlığına saygı ilkeleri yeniden teyit edilirken, bölgesel ve küresel gelişmelere karşı ortak tutumların güçlendirilmesi çağrısı yapıldı.
Katılımcılar ve tematik öncelikler:
Zirvede Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Cömert Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev hazır bulundu. Zirvenin ana başlıkları; savunma sanayii, siber güvenlik, ekonomi, ulaştırma, enerji ve uzay teknolojileri olarak belirlendi.
Kurumsal derinleşme ve stratejik ortaklık arayışları
Bildiride, TDT’nin gelecek dönem yol haritasını oluşturacak 2027-2031 Stratejisinin sonuçlandırılması teşvik edilirken, "Türk Devletleri Arasında Stratejik Ortaklık, Ebedi Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması" taslağına ilişkin kaydedilen ilerleme memnuniyetle karşılandı. TDT’ye daimi temsilcilerin atanması, dışişleri bakanları arasındaki temasların sıklaştırılması ve uluslararası kuruluşlarda karşılıklı desteğin artırılması gibi adımlarla kurumsal eşgüdümün güçlendirilmesi kararlaştırıldı.
Savunma sanayii: eğitim ve çok taraflı iş birliği
Bildiride savunma alanında en dikkat çeken öneri, Türkiye’nin ev sahipliğinde TDT Savunma Sanayii Koleji programı oluşturulmasının araştırılması oldu. 1 Ekim 2026'da Bakü’de düzenlenen TDT Savunma Sanayii Kurumları Başkanları 2. Toplantısı’nda kabul edilen İşbirliği Yol Haritası çerçevesinde, kolejin amacı; bilgi ve deneyim paylaşımını artırmak, nitelikli personel yetiştirmek ve teorik ile uygulamalı uzmanlığı pekiştirmektir. Bildiri, savunma sanayiinde çok taraflı iş birliğinin geliştirilmesi yönündeki iradeyi yeniden teyit etti.
Siber güvenlikte ise "TDT Üye Devletleri Arasında Siber Güvenlik ve Siber İşbirliği Mutabakat Zaptı"nın imzalanma sürecinin hızlandırılması ve TDT Siber Güvenlik Konseyi için istişarelerin yoğunlaştırılması çağrısı yapıldı. Ayrıca suçla mücadelede gözlemci ve üye devletler arasında ortak mekanizmaların kurulması desteklendi.
Ulaşım, enerji ve dijital altyapıda entegrasyon
Bildiride ulaştırma ve lojistik alanında Hazar geçişli Orta Koridor’un geliştirilmesi, Bakü-Tiflis-Kars demiryolunun tam kapasiteyle kullanılması ve Zengezur Koridoru başta olmak üzere stratejik güzergahların entegrasyonuna hazır olunduğu vurgulandı. Trans-Afgan Demiryolu ve Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolunun bölgesel bağlantılara katkısı ön plana alındı. Üye devletlerin öncelikli güzergahları belirleyeceği TDT Ulaşım Koridorları Stratejisi hazırlanması teşvik edildi.
Enerji güvenliği kapsamında, Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol hattı ve Güney Gaz Koridoru gibi projelerin stratejik önemi vurgulandı. Orta Asya-Azerbaycan Yeşil Enerji Koridoru'ndaki ilerleme memnuniyetle karşılandı; nükleer enerjinin barışçıl kullanımı ve kritik minerallerde iş birliği imkanlarının araştırılması da bildiride yer aldı. TDT’nin 2027-2030 dönemini kapsayacak Enerji İşbirliği Programı üzerinde çalışmalar teşvik edildi.
Dijitalleşme ve uzay iş birliği:
Bildiride dijital altyapı, yapay zeka ve veri odaklı iş birliği önceliklendirilerek Dijital İpek Yolu girişimi takdir edildi. Elektronik dijital imzaların karşılıklı tanınmasına yönelik süreçlerin hızlandırılması çağrıldı. Uzay teknolojilerinde ise TDT bayrağı altında geliştirilen 12U "TDT-SAT" Küp Uydusu üretiminin tamamlanması önemli bir başarı olarak değerlendirildi ve uydunun fırlatılmasına ilişkin hukuki, düzenleyici ve teknik süreçlerin hızlandırılması istendi. Ayrıca "Türk Dünyası Uzay Günleri" düzenlenmesi teşvik edildi.
İnsanların hareketliliği, kültür ve spor
Seyahatleri kolaylaştırmak amacıyla, TDT üyesi ülkelerin uluslararası havalimanlarında birbirlerinin vatandaşları için gönüllülük esaslı özel yolcu şeritleri oluşturma imkanını araştırmaları önerildi. Kara yolunda işlemlerin hızlandırılması ve elektronik taşıma belgelerinin yaygınlaştırılması da desteklendi. Kültürel iş birliklerinde Ortak Türk Alfabesi, Ortak Türk Tarihi ve Ortak Terminoloji çalışmaları ön plana çıkarken Ortak Müze Kart projesinin hızlandırılması çağrısı yapıldı.
Spor alanında ise TDT üyelerinin futbolcularının karşılıklı olarak "yabancı olmayan futbolcu" statüsünde değerlendirilmesine yönelik istişareler memnuniyetle karşılandı ve farklı düzeylerde "Türk Kupası" turnuvalarının düzenlenmesi önerildi.
Bölgesel konular ve dış politika duruşu
Bildiride Kıbrıs meselesinde Ada’daki mevcut gerçekler temelinde müzakere edilmiş, karşılıklı kabul edilebilir bir çözümün gerekliliği vurgulandı; Kıbrıs Türk halkının eşit haklarına destek yinelendi. Gazze ile ilgili olarak Birleşmiş Milletler kararlarına atıfla iki devletli çözüm çağrısı yapıldı. Suriye’nin toprak bütünlüğüne destek ve Afganistan’daki duruma yönelik eşgüdümlü çabaların sürdürülmesi de bildiride yer aldı.
TDT’nin kurumsal geleceği
Bildiri, TDT’nin Birleşmiş Milletler Genel Kurulu ve İslam İşbirliği Teşkilatı nezdinde gözlemci statüsü elde etmesine yönelik ortak çabaların hızlandırılmasını ve TDT Sekretaryası’nın uluslararası ilişkilerini güçlendirmesini talep etti. Ayrıca bildiride TDT Dönem Başkanlığı'nın Türkiye’ye geçtiği, 14. Zirve’nin 2027’de Özbekistan’da yapılacağı ve imzaların Azerbaycan, Kazak, Kırgız, Türk ve Özbek dillerinde atıldığı (30 Ekim 2026) bilgileri yer aldı. TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev'e teşekkür edilip yeni Genel Sekreter Mirvokhid Azimov'a başarı dilekleri iletildi.
Ankara Bildirisi, savunma sanayii eğitiminden uzay iş birliklerine, enerji ve ulaştırma altyapısından dijital entegrasyona kadar geniş bir alanda somut adımlar atılmasını ve TDT üyesi devletler arasında kurumsal derinleşmeyi hedefleyen yol haritasını ortaya koydu.
TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI (TDT) 13. ZİRVESİ’NİN ARDINDAN YAYIMLANAN 163 MADDELİK ANKARA BİLDİRİSİ’NDE, TÜRK DEVLETLERİ ARASINDA SAVUNMA SANAYİİ, SİBER GÜVENLİK, EKONOMİ, ULAŞTIRMA, ENERJİ VE UZAY TEKNOLOJİLERİ ALANLARINDA İŞ BİRLİĞİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ KARARLAŞTIRILDI.
