Türk dünyasında ekonomik entegrasyon ve Kıbrıs’ta kalıcı çözüm arayışı

Zirvede ekonomi, ulaştırma ve Kıbrıs gündemi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğindeki Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi Devlet Başkanları Konseyi Toplantısı, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleşti. Toplantıda liderler konuşmalarını yaparken, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman önemli değerlendirmelerde bulundu. Türkmenistan'ın ekonomi, ulaştırma ve çevre öncelikleri Berdimuhamedov konuşmasına Cumhurbaşkanı Erdoğan’a daveti ve Türkmen heyetine gösterilen misafirperverlik dolayısıyla teşekkür ederek başladı ve Gurbangulu Berdimuhamedov’un selamlarını iletti. Cumhuriyet Bayramı’nın zirveyle aynı güne denk gelmesinin ayrı bir anlam taşıdığını belirterek Türkiye’yi kutladı. Berdimuhamedov, sektörleri sıralayarak iş birliğinin önceliklerini vurguladı: "Türk devletleri geniş ekonomik imkanlara sahip. Bu imkanların verimli kullanılması için enerji, ulaştırma, haberleşme, sanayi, tarım, inşaat, tekstil, ham maddelerin yeniden işlenmesi ve ekonominin diğer sektörlerinde iş birliğini daha da geliştirmek gereklidir". Ayrıca karşılıklı yatırımların teşvik edilmesi, girişimciler arasındaki ilişkilerin genişletilmesi ve ortak üretim projeleri için elverişli koşullar oluşturulmasının önemine işaret etti. Ulaştırma ve haberleşme alanlarının stratejik öneme sahip olduğunu belirten Berdimuhamedov, ülkelerin coğrafi konumlarının Orta Asya, Hazar, Güney Kafkasya, Karadeniz, Türkiye ve Avrupa’yı bir araya getiren koridorlar için avantaj sunduğunu söyledi. Hazar Geçişli Uluslararası Ulaştırma Koridoru’nun kapasitesinin artırılmasını önemli gördüklerini vurgulayarak, ülkesinin Türkmenbaşı Uluslararası Deniz Limanı’nın altyapısını geliştirmeye hazır olduğunu bildirdi. Ulaştırma sektörünün modernizasyonu, gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması ve dijital teknolojilerin yaygınlaştırılması gerektiğini kaydetti. Çevre ve doğal kaynakların korunmasına da özel önem atfeden Berdimuhamedov, "Çevrenin korunmasına özel önem veriyoruz" ifadesiyle su kaynaklarının verimli kullanımı, çölleşmeyle mücadele ve ekosistemlerin korunmasının devlet politikalarının önceliklerinden olduğunu belirtti. Türkmenistan’ın iklim değişikliği ve çölleşmeyle mücadele konularında bölgesel merkezler kurulması girişimlerini BM platformunda gündeme getirdiğini de aktardı. Berdimuhamedov ayrıca Türkmenistan’ın uluslararası girişimlerini anımsatarak, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 2028 yılını Uluslararası Hukuk Yılı ilan etme kararına değindi ve TDT çalışmalarının halkların çıkarlarına yönelik somut projelerle desteklenmesi gerektiğini ifade etti. Zirve sonuçlarının dostane iş birliğinin yeni alanlarını belirleyeceğine inandığını söyledi ve TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev’e katkıları için teşekkür etti. KKTC'nin dünyayla bütünleşme çağrısı ve Kıbrıs mesajı Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman konuşmasında Cumhurbaşkanı Erdoğan’a daveti ve Türkiye’nin misafirperverliği için teşekkür ederek Cumhuriyet Bayramı’nı anımsattı. Zirvenin teması olan "Türk Yüzyılı: Dilde, fikirde, işte birlik" çerçevesinde birlik kavramını dil, fikir ve iş birlikleri üzerinden değerlendirdi. Erhürman, KKTC’nin 2022 Semerkant Zirvesi’nde gözlemci olarak TDT’ye katılmasının ardından teşkilata katkı sunma ve kardeş ülkelerle ilişkileri güçlendirme arzusunu yineledi. Erhürman, Kıbrıs Türk halkının uzun süredir ekonomik ve sosyal gelişimini engelleyen haksız izolasyondan söz ederek bunun kültür, sanat, spor, bilim, eğitim ve ekonomi alanlarında temel bir insan hakkı meselesi olduğunu vurguladı. Konuşmasında "Gençlerimizin uluslararası spor müsabakalarına katılımı engelleniyor" ifadesiyle gençlerin ve kültürel etkinliklerin önündeki kısıtlamalara dikkat çekti. Erhürman, BM Genel Sekreteri’nin 16 Ekim 2026 tarihli mektubuna atıfta bulunarak, Kıbrıs Türk halkının kültürel, sportif, siyasi ve diplomatik faaliyetlerini etkileyen olumsuz gelişmelerin kaygıyla karşılandığını ve güven tesisini zedeleyen girişimlerin ortak çabalara aykırı bulunduğunu söyledi. Ayrıca Avrupa Komisyonu’nun 6 Ekim 2026 tarihli mektubunu hatırlatarak AB’nin 2004 hedefinin teyit edildiğini ve gençlerin sosyoekonomik gelişimini destekleyen girişimlerin Birlik hedefleriyle uyumlu olduğunun belirtildiğini aktardı. Erhürman, bu iki mektubun ortak mesajına vurgu yaparak, "Bu iki mektubun ortak mesajı açıktır. Kıbrıs Türk halkıyla her alanda temas, diyalog ve iş birliği geliştirilmesinin güçlü bir siyasi ve hukuki zemini mevcuttur" dedi ve bu zeminin BM ile AB tarafından da teyit edildiğini belirtti. Üniversiteler arası ortak araştırma programları, akademik ve kültürel değişimler, spor alanında iş birlikleri ve ortak kültürel etkinliklerle karşılıklı güvenin güçlendirilebileceğini savundu. KKTC’nin yükseköğretim kapasitesi, genç insan kaynağı, turizm potansiyeli ve Doğu Akdeniz’deki stratejik konumuyla Türk dünyası ile Doğu Akdeniz arasında ekonomik, bilimsel ve kültürel bir köprü olmaya hazır olduğunu ifade eden Erhürman, adada adil ve kalıcı bir çözüm hedefiyle Türkiye ile yakın istişare ve iş birliği içinde çalışmaya devam edeceklerini vurguladı. Erhürman, yaklaşımını özetleyerek "Bizim yaklaşımımız nettir. Kıbrıs Türk halkının dünyayla bütünleşmesi ile Kıbrıs’ta çözüm arayışları birbirini alternatif değil, birbirini güçlendiren süreçlerdir. Türkiye Cumhuriyeti ile yakın istişare ve iş birliği içerisinde adada adil ve kalıcı bir çözüm için çalışmaya devam edeceğiz" dedi. Konuşmasını Cumhurbaşkanı Erdoğan’a ve Türkiye’ye ev sahipliği dolayısıyla teşekkür ederek tamamlayan Erhürman, zirvenin halklar arasındaki kardeşliği ve iş birliğini güçlendirmesini diledi ve dönem başkanlığını devreden Azerbaycan ile TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev’e de teşekkür etti. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Erhürman: "Türkiye Cumhuriyeti ile yakın istişare ve iş birliği içerisinde adada adil ve kalıcı bir çözüm için çalışmaya devam edeceğiz"

Türk dünyasında ekonomik entegrasyon ve Kıbrıs’ta kalıcı çözüm arayışı

Türkmenistan ve KKTC liderleri TDT zirvesinde ekonomik entegrasyon, ulaştırma koridorları ve Kıbrıs’ta adil, kalıcı çözüm için iş birliğini vurguladı.