Tsunamilerle İlgili Küresel Farkındalık Girişimleri
Dünya genelinde 1998-2017 yılları arasında 250 binden fazla kişinin ölümüne neden olan tsunamilerle mücadelede farkındalık oluşturma çabaları devam ediyor. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, 2015 yılında 5 Kasım'ı "Dünya Tsunami Farkındalık Günü" olarak belirlemişti. Bu özel gün, tsunamilere karşı mücadelede Japonya'nın öncülüğünde yaşanan trajik olaylardan alınan dersleri paylaşmak amacıyla oluşturuldu.
Geçmişte Yaşanan Tsunami Felaketlerinin Dersleri
Birleşmiş Milletler Afet Riski Azaltma Ofisi, bu yılki farkındalık gününün temasını, 2004 yılında Hint Okyanusu'nda meydana gelen tsunami felaketinden elde edilen deneyimlerle gençlerimizi güçlendirmek olarak belirledi. Bu yaklaşım, kıyı bölgelerinde ve düşük rakımlı adalarda yaşayan insanların tsunami gibi doğal afetlere karşı hazırlıklı olmalarını sağlamak amacı gütmektedir.
Tsunamilerin Oluşum Nedenleri
Tsunami terimi, Japonca "liman" anlamına gelen "tsu" ve "dalga" anlamına gelen "nami" kelimelerinin birleşimiyle oluşur. Tsunamiler, genellikle saatte 800 kilometre hıza kadar ulaşarak kıyılara büyük zarar verebilir. Yüksek şiddetteki depremler, volkanik patlamalar ve heyelanlar, tsunamilerin başlıca nedenleri arasında yer almaktadır.
Tsunamiyle İlgili Son Veriler
Son 20 yılda yaşanan büyük tsunamilerden yola çıkarak toplanan veriler, ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) tarafından derlenmiştir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, 1998-2017 döneminde tsunamiler nedeniyle 250 binden fazla insan hayatını kaybetmiştir. Bu ölümlerin çoğu, 2004'teki Hint Okyanusu tsunami felaketinde gerçekleşmiştir. O tarihte, Endonezya, Sri Lanka, Maldivler ve Tayland gibi ülkeler büyük zararlar görmüş ve yaklaşık 10 milyar dolar maddi hasar oluşmuştur.
Son Tsunami Olayları
- 11 Mart 2011'de Japonya'da meydana gelen tsunami felaketi 18 bin kişinin ölümüne yol açmıştır.
- 6 Şubat 2013'te Solomon Adaları'ndaki tsunami, 10 kişinin ölümüne ve 14 kişinin yaralanmasına neden olmuş, 700'den fazla evi yıkmıştır.
- 16 Eylül 2015'te Şili'de meydana gelen tsunami de 15 kişinin ölümüne neden olmuştur.
- 28 Eylül 2018'de Endonezya'da oluşan tsunami felaketinde ise 4 bin 340 kişi yaşamını yitirmiştir.
- Son olarak, 1 Ocak'ta Japonya Noto Yarımadası'nda meydana gelen tsunamilerde 26 kişi hayatını kaybetmiştir.
BM Genel Sekreteri Guterres’in Vurguları
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, farkındalık günü kapsamında, eğitimin hayat kurtarmadaki önemine dikkat çekmiştir. Guterres, "Eğitim, korunmanın anahtarıdır. Bu yılın teması, çocuklara ve gençlere yönelik aksiyon almanın ne denli önemli olduğunu vurguluyor." şeklinde mesajlar vermiştir.
Tsunami Riski ve Farkındalık Mesajları
Birleşmiş Milletler Afet Riski Azaltma Ofisi tarafından yayımlanan mesajda, tsunami riski taşıyan ülkelerin yeni stratejiler geliştirmesi önerilmiştir. Önemli bir noktada, dünya genelinde 700 milyondan fazla kişinin tsunami gibi afetlerle karşılaşma potansiyeli olduğu belirtilmiştir.
Sonuç
UNDRR Genel Sekreteri Kamal Kishore, tsunami konusundaki farkındalık gününde, toplumların afet risklerini anlaması ve bilinçli olarak bu tehlikelere karşı önlem alması gerektiğinin altını çizmiştir. Tsunamilerin nadir fakat son derece yıkıcı olabileceği göz önüne alındığında, bu tür global farkındalık girişimlerinin önemi şüphesiz artmaktadır.
