Trump: İran ile ateşkesi "son derece zayıf" buldum
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da basın mensuplarına yaptığı açıklamalarda İran ile varılan ateşkese ilişkin değerlendirmelerini paylaştı. Trump, İran tarafından gönderilen metni "berbat" olarak nitelendirerek, ateşkesin şu anda "yaşam destek ünitesine bağlı" olduğunu söyledi.
Ateşkes teklifi ve Trump'ın ilk yorumu
Trump, "Bize gönderilen o berbat metni gördükten sonra ateşkesin son derece zayıf olduğunu söyleyebilirim. Okumayı tamamlamamıştım bile. Zamanımı buna harcamaya değmez dedim" ifadelerini kullandı. Başkan, İran tarafından sunulan teklifin "asla kabul edilemez" olduğunu belirtti ve teklifin "aptalca" olduğunu kaydetti.
Askeri durum ve strateji değerlendirmesi
Trump, ABD'nin elinde bir plan olduğunu ve bunun "şimdiye kadarki en iyi plan" olduğunu savundu. İran'ı askeri olarak "bütünüyle mağlup edildi" şeklinde nitelendiren Trump, "Ellerinde çok az şey kaldı. Muhtemelen bu süre içinde biraz toparlanmışlardır ama bunu da yaklaşık bir gün içinde değiştirebiliriz" dedi.
Başkan ayrıca İran'ın donanması ve hava güçlerine ilişkin şu iddialarda bulundu: "Donanmaları imha oldu. 159 gemileri vardı, şimdi sıfır gemileri var. Etrafta dolaşan küçük sürat tekneleri kaldı. Onlardan da günde sekizer tane vurduk. Hava kuvvetleri yok, hava savunmaları yok." Bu değerlendirmeyle birlikte Trump, askeri baskının nihai zaferle sonuçlanacağını savundu: "Hiçbir baskı yok, tam bir zafer kazanacağız. Zaten teorik olarak askeri açıdan tam bir zafer elde ettik."
Nükleer materyal iddiaları ve tesislerin durumu
Trump, İran'ın elindeki nükleer kaynaklarla ilgili olarak, İranlı yetkililerin kendilerine "nükleer tozu" aldıklarını ancak bunu yer altından çıkarmak için "bizim çıkarmamız gerekeceğini" söylediklerini aktardı. Trump, tesislerin "o derece imha edildiğini" ve "dünyada onu çıkarabilecek sadece bir ya da iki ülke" olduğunu ifade etti. "İki gün önce bunu kabul ettiler. 'Onu sizin almanız gerekecek' dediler. Birlikte hareket edecektik ama fikirlerini değiştirdiler" sözleriyle sürecin muhtemel belirsizliklerine vurgu yaptı.
İran'da siyasal ayrışma ve savaşın süresi
İran'da "ılımlılar ve radikaller" olmak üzere iki grup olduğunu belirten Trump, ılımlıların daha fazla saygı gördüğünü, radikallerin ise "sonuna kadar savaşmak istediğini" ifade etti. Ancak Trump, bunun "çok kısa sürecek bir savaş" olacağını öngördü.
İnsan kaybı iddiaları
Trump, son iki ayda 42 bin kişinin öldürüldüğünü belirterek, "En azından bildiğimiz sayı bu. 42 bin kişi" dedi. Ayrıca geçmiş dönem liderlerini eleştirerek, eski başkanlar Barack Obama ve Joe Biden'ın daha farklı yaklaşımlar sergileyebileceğini iddia etti: "Gerçi Obama kabul ederdi. Biden da kabul ederdi. Onların zamanında kabul ettikleri, çok daha kötüydü."
Kürtlere yönelik eleştiri
Trump, protestolara karşı uygulanan şiddeti ve Kürtlerle ilgili hayal kırıklığını dile getirdi: "Kürtlerin silah vereceğini düşünmüştük ama Kürtler bizi hayal kırıklığına uğrattı. Kürtler sadece alıyor, alıyor ve alıyor. Kongre, 'Çok sert savaşıyorlar' diyor. Ancak para aldıklarında sert savaşıyorlar."
Diplomasi, Çin ilişkileri ve Tayvan gündemi
Diplomatik çözüm olasılığı konusunda Trump, "Bence bu çok mümkün. Onlarla dört-beş kez anlaşmak zorunda kaldım. Fikirlerini değiştiriyorlar" dedi ve İran liderlerini "çok onursuz insanlar" olarak nitelendirdi. Çin lideri Xi Jinping ile ilişkisinin iyi olduğunu belirten Trump, Xi ile görüşmede Hürmüz meselesinin ve Tayvan konusunun gündeme geleceğini söyledi: "Evet, her zaman gündeme gelir" ve "Bunu Başkan Xi ile konuşacağım."
Petrol piyasası ve bölgesel etkiler
Trump, Hürmüz'ün enerji akışındaki önemine değinerek bazı Asya ülkelerinin ABD'den petrol almaya başladığını, yakıt fiyatlarının ise düşeceğini öngördüğünü belirtti. Bölgesel sevkiyat rotalarının değiştiğini ve ABD içindeki terminallerle ilgili altyapı ihtiyacına dikkat çekti: "Aslında büyük sorunumuz, yükleme yapmak için daha büyük rıhtımlar inşa etmemiz gerektiği konusu." Ayrıca, petrol fiyatlarına ilişkin olarak, "Birçok kişi petrolün 250, 300 dolara çıkacağını düşündü. Çıkmadı. Bugün 100 doların altında" değerlendirmesini yaptı.
Sonuç: Sert söylem ve belirsizlik
Trump'ın açıklamaları, askeri üstünlüğe vurgu yapan sert bir dil, İran tekliflerine yönelik net bir red ve diplomasi için kapının kısmen açık tutulduğu bir yaklaşım içeriyor. Başkanın hem sahadaki askeri durumu hem de müzakere masasındaki metinleri gündeme getirerek ateşkesin zayıf olduğunu ve mevcut durumda sürdürülebilirliğinin sınırlı olduğunu vurguladığı görüldü.
Not: Metindeki özel isimler, sayı ve ifadeler haberde yer aldığı şekilde korunmuştur.
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile ateşkese ilişkin, "Bize gönderilen o berbat metni gördükten sonra ateşkesin son derece zayıf olduğunu söyleyebilirim. Okumayı tamamlamamıştım bile. Zamanımı buna harcamaya değmez dedim. Şu anda ateşkesin yaşam destek ünitesine bağlı olduğunu söyleyebilirim" dedi.
