Trabzon'da 'Eli Belinde' ile Dokunan Organik Kumaşlar: Kültürel Miras Yeniden Canlanıyor
Trabzon'da doğal ipliklerle el tezgâhlarında üretilen organik kumaşlar, Osmanlı'nın özgün desenlerinden Eli belinde motifiyle buluşuyor. Bu çalışma, Kadın İstihdam ve Yaşam Merkezi bünyesindeki atölyelerde geleneksel dokuma tekniklerini koruyarak kişiye özel ürünler ortaya koymayı hedefliyor.
Geleneksel motifin anlamı
Eli belinde motifi, dokuma sürecinde ortaya çıkan formuyla dönemin estetik ve simgesel öğelerini taşıyor. Motif, tarihsel olarak bereket, üretkenlik ve doğurganlığı temsil eden güçlü bir sembol olarak kabul ediliyor ve dönemin statüsünü de yansıtan kullanımlara sahipti.
Kadın İstihdam ve Yaşam Merkezi Yöresel Bez Dokuma Eğitmenlerinden Aygen Sır, konuyu şöyle özetliyor: "Geleneksel el tezgâhlarımızda, doğal iplikler kullanarak ürettiğimiz kumaşlara Osmanlı motifi olan ’Eli belinde’ desenini dokuyoruz. Kumaş dokuma aşamasında ortaya çıkan bu motif, bereketi, üretkenliği ve doğurganlığı temsil eden güçlü bir simgedir. Eli belinde motifi, Osmanlı döneminden günümüze ulaşmış, artık vazgeçilmez hâle gelmiş Osmanlı desenlerinden biridir. Döneminde padişahların gücünü ve kudretini simgelemek amacıyla da kullanılmıştır".
Atölye yaklaşımı ve amaç
Atölyede motiflerin kumaşa aktarılması tasarım aşamasından başlayarak dokuma sürecine kadar özenle yürütülüyor. Uygulamada, geleneksel desenlerin modern üretimle uyumu test edilip kişiye özel tasarımlar geliştirilerek hem estetik hem de kültürel değer korunuyor.
Aygen Sır bu süreci şu sözlerle aktarıyor: "Tasarım aşamasında Osmanlı motiflerini kumaşlarımıza işlemeye başladığımızda, bu desenlerin kumaşlarla son derece uyumlu olduğunu gördük. Bunun üzerine tüm Osmanlı motiflerimizi dokuma sırasında kumaşa aktarmaya başladık. Bu motifler, Osmanlı’dan günümüze taşınan desenlerdir. Unutulmaya yüz tutmuş kültürel mirasımızı canlandırmak ve yaşatmak amacıyla hizmet veriyoruz. Organik kumaş ile Osmanlı motiflerini bir araya getirmek bizim için çok anlamlı. Tamamen kişiye özel olarak tasarlanan bu ürünler, zarafeti simgeleyen önemli bir kültürel mirastır".
Kültürel mirasın korunması
Proje, yerel el sanatlarını ve Osmanlı desen mirasını yaşatarak hem ekonomik hem de kültürel açıdan sürdürülebilir bir yaklaşım sunuyor. Kişiye özel üretim vurgusu, motiflerin özgünlüğünü korurken modern kullanıma uygun ürünler ortaya çıkarmaya olanak tanıyor.
Sonuç: Trabzon'daki bu girişim, doğal iplik ve organik kumaş üretimini Osmanlı döneminden gelen motiflerle harmanlayarak unutulmaya yüz tutmuş desenleri günümüzle buluşturuyor; yerel ustalık ve kültürel değerin korunmasına katkı sağlıyor.
DOĞAL İPLİKLERLE DOKUNAN ORGANİK KUMAŞLAR, "ELİ BELİNDE" MOTİFİYLE BULUŞARAK KÜLTÜREL MİRASI GÜNÜMÜZE TAŞIYOR.
