Tosya Belediyesi: Sarıkılçık Pirinci Coğrafi İşaret Tescili Korunacak
Ilgaz Belediye Başkanı Mehmet Öztürk’ün Ilgaz sarıkılçık pirinci için Avrupa Birliği’nden coğrafi işaret belgesi alınacağı yönündeki açıklamasının ardından Tosya Belediyesi resmi bir açıklama yaptı. Belediye, ürünün tescilli haklarının korunacağı ve hukuki süreçlerin titizlikle takip edileceğini bildirdi.
Tosya Belediyesi'nin gerekçeleri
Açıklamada, Tosya sarıkılçık pirincinin yaklaşık 500 yıllık köklü geçmişe sahip olduğu, tarihi kayıtlarda "padişah hassı" olarak anıldığı ve 16. yüzyıldan bu yana Tosya ile özdeşleştiği hatırlatıldı. Ayrıca, 1926 yılında Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün talimatıyla Tosya’da Türkiye’nin ilk çeltik fabrikasının kurulduğu ve bu kültürün kurumsal kimlik kazandığı vurgulandı.
Açıklamada yer verilen hukuki bilgiye göre, Tosya sarıkılçık ile ilişkili türler (Tosya sarıkılçık, maratelli, akçeltik ve yaşar pirinçleri) 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında; 8 Kasım 2017 tarihinde, 230 tescil numarasıyla, münhasıran Tosya Belediye Başkanlığı adına Menşe Adı statüsünde tescil edildi. Bu tescilin, ürünün yalnızca Tosya sınırları içinde, Devrez Vadisinin özel toprak yapısı ve kar sularıyla sulanması sonucu oluşan özgün karakterini korumayı amaçladığı belirtildi.
Bilimsel ve üretimsel dayanak
Belediye açıklaması, bilimsel araştırmalar ve geçmiş saha denemelerinin, Sarıkılçık yerel genotipinin Tosya dışındaki ekolojik şartlarda aynı kaliteyi vermediğini; bazı durumlarda tohum oluşturamadığını ortaya koyduğunu belirtiyor. Bunun, ürünün başka bölgelerce sahiplenilmesinin önündeki en önemli biyolojik engel olduğuna dikkat çekildi.
Ürünün ayırt edici özellikleri olarak düşük amiloz oranı, özgün aroması ve kendine has morfolojik yapısı öne çıkarıldı. Tosya Belediye Başkanlığı koordinasyonundaki denetim komisyonunun ekimden hasada, geleneksel keşan yönteminden paketlemeye kadar tüm süreçleri takip ettiği aktarıldı.
Belediyenin paylaştığı üretim verilerine göre, 2025 yılı itibarıyla Tosya’da 900 hektarlık ekim alanında üretim gerçekleştirilmiş ve 7 bin 380 ton rekolte elde edilmiştir. Bu veriler, belediyenin açıklamasında Tosya’nın üretimdeki gücünü ve haklılığını destekleyen somut göstergeler olarak sunuluyor.
Hukuki değerlendirme ve izlenecek yol
Tosya Belediyesi, tüm bu hukuki ve tarihi gerçekler ışığında, Sarıkılçık Pirinci isminin ve markasının tescil dışı alanlarda kullanılmasına veya sahiplenilmesine yönelik girişimlerin coğrafi işaret hukukuna aykırı olduğunu belirtti. Belediyeden yapılan açıklamada, bu milli değerin aslına uygun şekilde korunması ve gelecek nesillere aktarılması konusundaki kararlılığın sürdürüleceği ve tescilli hakların korunması için gerekli hukuki süreçlerin titizlikle takip edileceği ifade edildi.
İlgili tarafların açıklamaları ve tescil belgeleri, sürece ilişkin hukuki değerlendirmelerin temelini oluşturuyor; belediye, tescil kapsamında korunan özelliklere dayanarak hakların savunulacağını vurguluyor.
ILGAZ BELEDİYE BAŞKANI MEHMET ÖZTÜRK’ÜN ILGAZ SARIKILÇIK PİRİNCİYLE İLGİLİ AVRUPA COĞRAFİ İŞARET BELGESİ ALACAKLARINI SÖYLEMESİNİN ARDINDAN TOSYA BELEDİYESİ’NDEN YAPILAN AÇIKLAMADA, "BELEDİYEMİZ, BU MİLLİ DEĞERİN ASLINA UYGUN ŞEKİLDE KORUNMASI VE GELECEK NESİLLERE AKTARILMASI HUSUSUNDAKİ KARARLILIĞINI SÜRDÜRECEK, TESCİLLİ HAKLARIMIZIN KORUNMASI İÇİN GEREKLİ HER TÜRLÜ HUKUKİ SÜRECİ TİTİZLİKLE TAKİP EDECEKTİR" DENİLDİ.
