Bilimsel değerlendirme ve etkinlik geçmişi:
Prof. Dr. Serkan Bertan, Denizli’nin Beyağaç ilçesindeki Topuklu Yaylası’nda 2022, 2023, 2024 ve 2025 yıllarında düzenlenen "Ethem Hoca ile Gökyüzü Gözlem Etkinlikleri" verilerini analiz ederek bölgenin astroturizm potansiyelini ortaya koydu. Araştırma, dört yıllık dönemde toplanan katılımcı geri bildirimleri ve gözlem koşullarına ilişkin ölçümleri temel aldı.
Analize göre etkinliklere katılanların büyük bölümü 18 yaş üzerinde ve önemli bir kısmı lisans ya da lisansüstü eğitim düzeyine sahip. Etkinlikte Denizli’den ailelerin birlikte yer aldığı, katılımcıların yaklaşık yarısının ilk kez gökyüzü gözlemi deneyimi yaşadığı, kalan kısmın ise ikinci veya üçüncü kez organizasyona katıldığı kaydedildi. Bu dağılım, etkinliğin hem yeni ziyaretçileri çektiğini hem de tekrar eden ilginin sürdüğünü gösteriyor.
Katılımcı algısı ve ekonomik etkiler:
Prof. Dr. Bertan’ın değerlendirmesinde, katılımcıların gökyüzü gözlemlerini sıradan bir etkinlikten öte bir turizm deneyimi olarak algıladıkları vurgulandı. Katılımcılar astroturizmin geliştirilmesini destekliyor; etkinliklerin bölge ekonomisine katkı sağladığını, yöre tanıtımına olumlu etkide bulunduğunu ve kırsal kalkınmayı güçlendirdiğini belirtiyorlar. Bu algı, Topuklu Yaylası'nın sadece astronomi meraklılarını değil, doğa, kültür ve gastronomi odaklı ziyaretçileri de çekebileceğine işaret ediyor.
Kültür ve deneyim çeşitliliğinin önemi:
Prof. Dr. Bertan, gökyüzü gözlemlerinin yalnızca teleskopla yapılan bir faaliyet olmaması gerektiğini; Beyağaç’ın kültürel ve gastronomik değerlerinin de programa dahil edilmesi gerektiğini belirtti. Öneriler arasında yöreye özgü yemek tanıtımları, el sanatları etkinlikleri, sipsi konserleri, kilim ve kolan dokuma gösterileri ile doğa yürüyüşlerinin etkinliklere entegre edilmesi yer alıyor. Ayrıca Karagöl, Kartal Gölü, Anıt Karaçam Ormanları gibi doğal alanların gezilerle bağlanmasıyla astroturizm deneyiminin zenginleştirilebileceği vurgulandı.
Karanlık Gökyüzü Parkı statüsü için önerilen altyapı ve yönetim adımları:
Değerlendirmede Topuklu Yaylası’nın uluslararası standartlarda "Karanlık Gökyüzü Parkı" ilan edilmesinin Denizli için stratejik bir kazanım olacağı belirtildi. Bu hedefe ulaşmak için Prof. Dr. Bertan’ın sıraladığı somut adımlar şöyle:
- Gözlem alanlarının planlanması ve teleskop ile astrofotoğrafçılar için özel bölümlerin oluşturulması
- Gözlemevi inşasının tamamlanması ve bir yönetim merkezinin kurulması
- Araç girişlerinin sınırlandırılması, revir, otopark, yürüyüş ve kamp alanlarının düzenlenmesi
- Çadır ile karavan bölgelerinin ayrılması, glamping konaklama alanlarının artırılması
- Tuvalet ve duş altyapısının güçlendirilmesi
- Web sitesi oluşturularak uluslararası tanıtım ve küresel pazarlama faaliyetlerinin başlatılması
Bu adımların yanı sıra park yönetiminin oluşturulması, ışık kirliliğinin düzenli ölçülmesi, aydınlatma yönetim planının uygulanması ve kırmızı ışık sistemine geçilmesi gerektiği ifade edildi. Kamuoyunda farkındalığın artırılması için bilgilendirici çalışmaların sürdürülmesi de öneriler arasında yer aldı.
Başvuru süreci ve yerel iş birliği:
Prof. Dr. Bertan, Topuklu Yaylası için 2022 yılında Uluslararası Karanlık Gökyüzü Parkları Birliği’ne resmi başvuru yapıldığını ve başvurunun ilk aşamasının başarıyla tamamlandığını açıkladı. Başvurunun ikinci aşaması kapsamında Denizli Valiliği, Denizli Büyükşehir Belediyesi, Pamukkale Üniversitesi, Orman Bölge Müdürlüğü ve Türk Astronomi Derneği gibi kurumların destek süreçlerinin devam ettiği belirtildi.
Süreç boyunca yönetim planı oluşturulması ve düzenli ışık kirliliği ölçümlerinin yapılması gerektiği; ayrıca yerel aktörlerle koordinasyonun sağlanmasının kilit önemde olduğu belirtildi.
Gelecek etkinlik ve beklentiler:
Bu yılki Ethem Hoca ile Gökyüzü Gözlem Şenliği, Denizli Büyükşehir Belediyesi ile Beyağaç Belediyesi iş birliğinde 11-15 Ağustos 2026 tarihlerinde gerçekleştirilecek. Prof. Dr. Bertan, uluslararası ölçekte tanınan bir Karanlık Gökyüzü Parkı statüsüne ulaşılmasının bölgeye çok yönlü fayda sağlayacağını; hem turizm çeşitliliğini artıracağını hem de kırsal kalkınmaya katkıda bulunacağını vurguladı.
Topuklu Yaylası’nın tescil süreci tamamlandığında, bölgenin astroturizmde güçlü bir merkez haline gelmesi ve sürdürülebilir yerel gelir kaynakları oluşturulması bekleniyor.
PROF. DR. SERKAN BERTAN, BEYAĞAÇ TOPUKLU YAYLASI'NDA DÖRT YILDIR DÜZENLENEN GÖKYÜZÜ GÖZLEM ETKİNLİKLERİNİ BİLİMSEL VERİLERLE DEĞERLENDİRDİ. ARAŞTIRMA SONUÇLARINA GÖRE TOPUKLU YAYLASI'NIN ULUSLARARASI STANDARTLARDA "KARANLIK GÖKYÜZÜ PARKI" İLAN EDİLMESİ, DENİZLİ'NİN ASTROTURİZMDE ÖNEMLİ BİR MERKEZ HALİNE GELMESİNİ SAĞLAYACAK.
