Topkapı Sarayı Haremi'nde Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı ziyarete açıldı
Topkapı Sarayı Harem Bölümü'nde yer alan Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı, Milli Saraylar Başkanlığı tarafından yürütülen kapsamlı restorasyon ve tefriş çalışmalarının tamamlanmasının ardından ziyaretçilere açıldı. Açılış ve çalışmalar hakkında bilgi veren Milli Saraylar Başkanı Yasin Yıldız, çalışmaların 2020'de başladığını ve yaklaşık 6 yıllık bir süreci kapsadığını belirtti.
Mekan ve işlevi
Topkapı Sarayı Harem'i, yapısal olarak 'haremde yaşayanlar' ile 'hareme hizmet edenler' olmak üzere iki ana bölümden oluşur. Haremde hizmet eden erkek görevliler karaağalar, kadın görevliler ise cariye olarak tanımlanır. Cariyeler Taşlığı, bu düzen içinde gündelik hayatın sürdüğü merkezlerden biri olup üç kadınefendi dairesi, cariyeler koğuşu, çamaşırhane, mutfak, kiler, hamam, kahve ocağı ve yardımcı birimlerden oluşan çok katmanlı bir yapıya sahiptir.
Mekan, yalnızca barınma alanı değil; dil ve din eğitimi, adab-ı muaşeret, el sanatları ve hizmet alanlarında eğitim verilen, dinlenme ve eğlence olanakları bulunan bir merkez olarak fonksiyon gösteriyordu. Bu yönüyle Cariyeler Taşlığı, harem hayatının sosyal ve kurumsal yapısını anlamak için kilit bir alan niteliği taşır.
Restorasyon, sergileme ve koleksiyon
Restorasyon kapsamında öncelikli olarak mimari onarımlar gerçekleştirildi; söz konusu yapılar yaklaşık 350 yaşında binalardır. Mekanın orijinal mimari kompozisyonu ve iç düzeni korunarak, depolarda bulunan eserlerden seçilen ve konservasyonu tamamlanan yaklaşık 700 parça taşınabilir eser mekânda kullanıldı ve ziyaretçilere sunuldu. Bu koleksiyonlar, Taşlığın hem gündelik işleyişine hem de eğitim işlevine dair arşiv ve keşif defterleriyle birlikte temel görsel ve belgesel veriyi oluşturuyor.
Restorasyon ekibi, mekanların mimari bütünlüğünü koruyacak şekilde bir kürasyon düzeni benimsedi. Bu düzenleme sayesinde ziyaretçilere, saray içi yaşamın farklı aşamaları ve uygulanan eğitimler daha bütüncül bir anlatımla aktarılıyor. Ayrıca sergilenen taşınabilir eserler aracılığıyla cariyelerin aldığı yabancı dil, el becerileri, geleneksel sanatlar ve musiki gibi alanlardaki eğitimlerin izleri de görülebiliyor.
Tarihi dönem ve koruma
Mekanın restorasyonu yapılan bölümlerinin 17'inci yüzyılın sonuna ait olduğu belirtiliyor; bu düzen, Harem yangınından sonra kurulan yeni düzeni yansıtıyor. Milli Saraylar Başkanı Yasin Yıldız, hem mimari özelliklerin hem de sergilenen taşınabilir eserlerin bu dönemin ritüelleri ve uygulamaları hakkında ciddi bilgiler verdiğini vurguladı. Geçmişte aynı döneme ait Kara Ağalar Taşlığı ve bağlı birimlerin de ziyaretçilere açıldığı hatırlatıldı.
Ziyaret bilgileri
Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı, Topkapı Sarayı'nın kapalı olduğu salı günleri dışında her gün 09.00–17.30 saatleri arasında ve mevcut ziyaret düzeni kapsamında ek ücret alınmaksızın gezilebilecek. Yeni düzenleme ile ziyaret süresine yaklaşık 20 dakika eklenerek mekanın mimari ve işlevsel bütünlüğü üzerinden saray içi yaşamın tüm aşamaları daha rahat okunabilir hale getirildi.
Değerlendirme
Restorasyon çalışması, hem sivil mimarlık ve süsleme sanatları açısından zengin örnekler barındıran kadınefendi dairelerindeki çini ve kalem işi gibi unsurların korunmasını hem de hizmete yönelik mekanların özgün işlevini görünür kılmayı hedefliyor. Cariyeler Taşlığı'nın ziyarete açılması, Topkapı Sarayı Harem'inin daha önce sınırlı erişime açık kalan alanlarının sergilenmesi bakımından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Not: Metinde geçen tarih, süre ve eser sayılarına ilişkin bilgiler Milli Saraylar Başkanı Yasin Yıldız tarafından verilen beyanlara dayanmaktadır.
TOPKAPI SARAYI'NIN HAREM BÖLÜMÜ'NDE YER ALAN ‘KADINEFENDİLER VE CARİYELER TAŞLIĞI', MİLLİ SARAYLAR BAŞKANLIĞI TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN KAPSAMLI RESTORASYON ÇALIŞMALARININ ARDINDAN ZİYARETE AÇILDI.
