Tokat'ta şeker pancarı pekmezi geleneği:
Tokat'ta yıllardır süregelen kış hazırlıkları içinde en dikkat çeken uygulamalardan biri şeker pancarından yapılan pekmezdır. Hasat edilen pancarlar evlerde işlenerek, basit ekipman ve emeğin birleşimiyle koyu kıvamlı bir pekmez haline getiriliyor. Bu uygulama hem mutfak alışkanlığı hem de kuşaklar arası bir aktarım biçimi olarak varlığını koruyor.
Pekmez yapımının adımları:
İşlem genellikle pancarın tarladan sökülmesiyle başlıyor. Önce pancarlar topraktan arındırılıp iyice yıkanıyor, ardından ince ince doğranarak kazanlarda haşlanıyor. Haşlanan pancarlardan çıkan su süzülüp tekrar kazana alınırken, bu su kaynadıkça koyulaşıyor. Süreçte suyun birkaç kez alınması ve posanın ayrılması gerekiyor; son aşamada su tekrar kaynatıldığında pekmez kıvamına ulaşınca ocaktan alınarak soğumaya bırakılıyor.
Gelenekten öğrenilen bilgiler:
Havva Çiftçier evde yaptığı çalışmayı anlatarak sürecin ayrıntılarına dikkat çekiyor: Bugün pancar pekmezi yaptık. Pancarı söktük, yıkadık, toprağından arındırdık. Yıkamazsak toprak kokar. Yıkadıktan sonra ince ince doğrayacaksın, kaynatacaksın. Daha sonra suyunu iki veya üç defa alacaksın, posasını alacaksın. Suyunu tekrar kaynatıp pekmez yapacaksın. Çocukluğumuzda, babaannelerimizden öğrendik. Pancardan pekmez yaparlardı. Bizde onlarla büyüdük
Bu sözler, işlemin teknik yönlerinin yanı sıra emeğin ve bilginin aile içinde nasıl aktarıldığını da ortaya koyuyor. Tokat'taki pekmez yapımı, basit araçlarla sürdürülen bir gıda geleneği olarak hem lezzet hem de kültürel değer taşıyor.
TOKAT’TA GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE SÜRDÜRÜLEN GELENEK KAPSAMINDA, HASAT EDİLEN ŞEKER PANCARINDAN PEKMEZ YAPILIYOR.
