Mevsim değişiklikleri ruh sağlığını etkiliyor
Mevsim geçişlerinde gün ışığı süresinin ve sıcaklıkların değişmesi, birçok kişide ruhsal durumun olumsuz etkilenmesine yol açabiliyor. Medicana Ataköy Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Oya Bozkurt, özellikle vardiyalı çalışanlar, depresyon geçmişi olanlar ile tiroid hastalığı veya demir eksikliği bulunan kişilerin bu dönemlerde daha dikkatli olması gerektiğini belirtiyor.
Biyoritm uyumlanmasındaki zorluklar ve bahar depresyonu
Doç. Dr. Bozkurt, mevsim değişikliklerinin biyoritim üzerinde etkisi olduğunu vurguluyor. Isı ve gün ışığı miktarındaki değişimlere uyum sağlanması gerektiğini, biyoritmin uyumlanamadığı durumlarda yorgunluk, bitkinlik ve duygu durumunda bozulmaların ortaya çıkabildiğini söylüyor. Bahar girişlerinde havadaki iyon dengesindeki değişiklikler de kısa süreli yorgunluk hissine neden olabiliyor; ancak bu belirtiler birkaç haftadan uzun sürerse daha ciddi bir soruna işaret edebileceği belirtiliyor.
Aşırı melatonin salınımı ve mevsimsel depresyonun özellikleri
Mevsimsel depresyonun kış aylarında daha sık görüldüğünü ifade eden Bozkurt, karanlığın artmasıyla birlikte melatonin salınımının yükseldiğini ve bazı kişilerde bunun daha belirgin olduğunu aktarıyor. Bu kişilerde bitkinlik, uyku eğilimi, karbonhidrat ve şekerli gıdalara yönelme, isteksizlik, karamsarlık gibi belirtiler birlikte görülerek bahar depresyonu tablosunu oluşturabiliyor. Bahar depresyonunun belirgin özelliklerinden birinin fazla uyumak olduğuna dikkat çekiliyor.
Kimler daha fazla risk altında?
Doç. Dr. Bozkurt, mevsim dönüşlerinde özellikle şu gruplarda duygu durum bozuklukları ve anksiyete artışı gözlemlendiğini belirtiyor: vardiyalı işlerde çalışanlar, kadınlar, D vitamini eksikliği olanlar, tiroid bozukluğu veya demir eksikliği (anemi) bulunan kişiler. Ayrıca geçmişte depresyon öyküsü veya ailesinde bipolar bozukluk öyküsü olanlarda riskin daha yüksek olduğu vurgulanıyor. Bozkurt, kadınların mevsimsel geçişlerden erkeklere göre yaklaşık 4 kat daha fazla etkilendiğini aktarıyor.
Güneş ışığı, D vitamini ve serotonin ilişkisi
Güneş ışığının mevsimsel depresyona karşı önemli bir faktör olduğu belirtiliyor. D vitamininin serotonin metabolizmasına etkisi olduğu ve serotonin salınımının güneş ışığı ile arttığının gösterildiğini aktaran Bozkurt, bu nedenle gün ışığından yararlanmanın ruh sağlığı için faydalı olduğunu söylüyor.
Belirtiler görüldüğünde yapılması gerekenler
Mevcut psikolojik veya fiziksel hastalığı olanların, mevsimsel depresyon belirtilerini fark eder etmez doktora başvurmaları gerektiğini belirten Doç. Dr. Bozkurt, şu önerilerde bulunuyor: varsa ek hastalıkların tedavisinin düzenlenmesi, gün ışığından faydalanma, düzenli egzersiz. Daha ağır vakalarda fototerapi uygulanabileceği; fototerapinin ışık vererek ve uykusuz bırakılarak melatonin salgılanmasını azalttığı, gerekirse psikoterapi ve ilaç tedavisine başvurulabileceği ifade ediliyor.
Tiroid hastalıkları ve demir eksikliği, mevsimsel depresyona neden olabilir
