Araştırmanın ana bulguları:
Avustralya’daki Curtin Üniversitesi öncülüğünde yürütülen ve 40 bilimsel araştırmanın değerlendirildiği geniş kapsamlı meta-analiz, tip 2 diyabet ile Alzheimer hastalığı arasında belirgin bir ilişki olduğunu ortaya koydu. Çalışma, tip 2 diyabetli bireylerde Alzheimer gelişme riskinin diyabeti olmayanlara kıyasla yüzde 53 daha yüksek olduğunu bildirdi.
Araştırmada ayrıca tip 2 diyabetlilerde Alzheimer hastalığının yıllık görülme sıklığı her 1000 kişi-yılı için ortalama 4,71 yeni vaka olarak hesaplandı; bu da 1000 diyabet hastasının bir yıl boyunca izlenmesi halinde ortalama yaklaşık 5 kişide Alzheimer gelişebileceğini gösteriyor.
Cinsiyete göre farklar:
Alt grup analizleri, tip 2 diyabetli kadın ve erkeklerde Alzheimer görülme sıklığında farklılıklar olduğunu gösterdi. Kadınlarda oran 3,62 iken erkeklerde 2,76 olarak hesaplandı. Buna rağmen, diyabetle ilişkili göreceli risk artışının kadın ve erkekler arasında birbirine yakın olduğu vurgulandı.
Olası mekanizmalar ve klinik öneriler:
Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Attila Önmez, tip 2 diyabetin sadece kan şekeri yüksekliğiyle sınırlı bir durum olmadığını, kronik bir hastalık olarak uzun vadede birçok organı etkilediğini belirtti. Önmez, tip 2 diyabet ile bilişsel sağlık arasındaki olası mekanizmalar arasında insülin direnci, kronik inflamasyon ve damar sağlığındaki bozulmaların yer aldığını ifade etti.
Prof. Dr. Önmez, uzun süreli kan şekeri yüksekliğinin küçük damarlar üzerindeki etkilerinin beyin sağlığı açısından önemli olduğunu; ancak Alzheimer gelişiminde yaş, genetik yatkınlık ve diğer sağlık faktörlerinin de rol oynadığını hatırlattı.
Takip ve koruyucu önlemler:
Uzman, diyabet hastalarının izleminde yalnızca kan şekeri değerlerine odaklanılmaması gerektiğini; unutkanlık, dikkat ve planlama güçlüğü gibi bilişsel belirtilerin özellikle ileri yaşta görüldüğünde değerlendirilmesinin önem taşıdığını vurguladı. Bu tür yakınmaların her zaman Alzheimer anlamına gelmediği, ancak ilerleyici belirtilerde uzman değerlendirmesinin geciktirilmemesi gerektiği belirtildi.
Tip 2 diyabet yönetiminde önerilen uygulamalar arasında düzenli hekim kontrolü, kişiye uygun beslenme, fiziksel aktivite ve ilaç tedavisine uyum yer alıyor. Ayrıca kan basıncı ve kolesterol düzeylerinin kontrol altında tutulmasının genel damar sağlığı ve beyin koruması açısından büyük önem taşıdığı ifade edildi.
İÇ HASTALIKLARI UZMANI PROF. DR. ATTİLA ÖNMEZ
