Diyabete bütüncül yaklaşım
Diyabet yalnızca kan şekeri yüksekliğiyle sınırlı bir sorun değildir; uzmanlar özellikle Tip 2 diyabetin önlenebilir olduğu üzerinde duruyor. Medicana Konya Hastanesi Beslenme ve Diyetetik Uzmanı Dyt. Beyza Vural Öten, kan şekeri yüksekliğinin yıllar içinde kalp, böbrek, göz ve sinir sistemi gibi birçok organı etkileyebileceğini belirtiyor. Bu nedenle diyabet takibinde sadece glisemik değerler değil, beslenme düzeni, fiziksel aktivite düzeyi ve kalp-damar sağlığı da aynı çerçevede ele alınmalı.
Akdeniz tipi beslenmenin temel bileşenleri:
Uzmanlar, diyabette tek bir besine odaklanmak yerine sürdürülebilir alışkanlıkları ön plana çıkarıyor. Akdeniz tipi beslenme önerisinde; mevsim sebzeleri, kuru baklagiller, sağlıklı yağlar (özellikle zeytinyağı), ceviz, badem ve balık gibi besinler temel yer tutuyor. Dyt. Beyza Vural Öten, baklagillerin her gün mutlaka tüketilmesi gerektiğini vurguluyor; hem bitkisel protein hem de lif kaynağı olmaları nedeniyle diyabetli bireyler için faydalı kabul ediliyor. Ayrıca sıvı kalorilere dikkat çekiliyor: şekerli içecekler, meyve suları ve şekerli kahveler kan şekerini hızla yükseltebildiğinden sınırlandırılmalı; meyveler ise suyunun değil, tanesiyle, lifli biçimde tüketilmeli.
Karbonhidrat yönetimi ve günlük uygulamalar:
Diyabette sorumluluğu sadece şeker tüketimine yüklememek gerektiği sık sık tekrarlanıyor. Dyt. Öten, karbonhidratların (ekmek, pilav, makarna, meyve, süt ürünleri gibi) da kan şekerini etkilediğini belirtiyor ve hangi karbonhidratın hangi besinlerle birlikte ve ne kadar tüketildiğinin önemine dikkat çekiyor. Örneğin, beyaz ekmek üzerine reçelle yapılan bir kahvaltı ile tam buğday ekmeği, yumurta, peynir, yeşilliklerle yapılan bir kahvaltı aynı metabolik yanıtı oluşturmaz; kan şekerini yükseltme hızları farklıdır. Bu yüzden karbonhidratların porsiyon kontrolü ve protein, lif ya da sağlıklı yağlarla eşleştirilmesi öneriliyor.
Kimlerin daha sık takipte olması gerektiği de net: fazla kilosu olan bireyler, ailesinde Tip 2 diyabet öyküsü bulunanlar, hareketsiz yaşam sürenler, polikistik over sendromu olan kadınlar ve hipertansiyonu olanlar düzenli aralıklarla kontrol yaptırmalı. Önerilen testler arasında açlık kan şekeri, 3 aylık şeker ortalaması ve açlık insülini yer alıyor; bu testler diyabet riskinin erken saptanmasına yardımcı olabiliyor.
Tip 1 ve Tip 2 diyabet farkı ve önleme imkânları:
Dyt. Beyza Vural Öten, Tip 1 diyabetin otoimmün bir hastalık olduğunu ve beslenme veya yaşam tarzı değişikliğiyle önlenmesinin genellikle mümkün olmadığını hatırlatıyor. Buna karşın Tip 2 diyabetin büyük bir kısmı yaşam tarzı değişiklikleriyle önlenebilir. Uzun vadeli sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve hedeflenen kilo kontrolü, hem riskin azalmasında hem de hastalığın ortaya çıkış süresinin uzatılmasında etkili olabiliyor.
Özetle, diyabetle mücadelede tek seferlik önlemler yerine sürdürülebilir beslenme alışkanlıkları ve hareketin günlük yaşama entegrasyonu ön planda olmalı. Erken tarama, diyetisyen desteği ve yaşam tarzı değişiklikleriyle Tip 2 diyabet kontrol edilebilir veya geciktirilebilir bir sağlık sorunu haline getirilebilir.
MEDİCANA SAĞLIK GRUBU BESLENME VE DİYETETİK UZMANI DYT. BEYZA VURAL ÖTEN, DİYABETİN SADECE KAN ŞEKERİ YÜKSEKLİĞİNİ TAKİP ETMEK OLMADIĞINI SÖYLEDİ.
