ATB’den Temmuz verilerine ilk değerlendirme
Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Başkanı Ali Çandır, TÜİK tarafından açıklanan Temmuz 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verilerini değerlendirdi. Çandır, endeksin Temmuz ayında aylık %0,2 arttığını, bunun ise endeksin ölçülmeye başlandığı 2015ten bu yana Temmuz ayları ortalaması olan %2,43 seviyesinin çok altında ve son 10 yılın Temmuz ayları içinde aylık bazda en düşük artış olduğunu vurguladı.
Yıllık bazda ise Tarım-GFE Temmuz’da %27,62 olarak ilan edildi; bu oran da son 10 yılın Temmuz ayları ortalaması olan %33,68'in altında kaldı. Çandır, Tarım-GFE’nin yıllık olarak son 6 yılın Temmuz ayları ortalamasının altında gerçekleştiğini belirtti.
Alt kalemlerde dalgalı seyir:
Tarım-GFE’nin Temmuz ayı alt kalemlerinde aylık değişimler şöyle kaydedildi: tohum %0,74, enerji %4,82, gübre %-3,16, ilaç %1,31, veteriner hizmetleri %-1,05, yem %-1,64 ve diğer kalemler %1,47. Yıllık bazda aynı kalemlerin artışları ise tohum %29,92, enerji %30,04, gübre %33,07, ilaç %22,69, veteriner hizmetleri %22,70, yem %26,89 ve diğer kalemlerde %32,96 olarak açıklandı.
Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler kalemi Temmuz’da aylık %1,48 ve yıllık %20,53 arttı.
Üretici ve tüketici enflasyonları ile karşılaştırma:
TÜİK ayrıca Tarım-ÜFE’yi (tarımsal üretici fiyat endeksi) Temmuz’da aylık %2,31 ve yıllık %18,81 olarak ilan etti. Çandır, Tarım-ÜFE’nin aylık değeri geçmiş 15 yıllık Temmuz ortalaması olan %-0,23 ile karşılaştırıldığında ortalamanın ciddi üzerinde bir artış olduğunu; yıllık %18,81'in ise 15 yıllık ortalama %27,1'in altında kaldığını söyledi.
Yurtdışı üretici enflasyonu (YD-ÜFE) Temmuz’da aylık %2,51 ve yıllık %29,67, yurtiçi üretici enflasyonu (Yİ-ÜFE) aylık %1,52 ve yıllık %27,83 olarak açıklandı. Üretici düzeyindeki gıda kalemi aylık %0,47, yıllık %33,41 artış gösterdi; bu durum Çandır’a göre tarıma dayalı imalat sanayiindeki enflasyonun, tarımdan daha yüksek seyrettiğini işaret ediyor.
Tüketici tarafında TÜFE Temmuz’da aylık %1,78 ve yıllık %31,75 artarken, tüketici gıda enflasyonu aylık %1,61 ve yıllık %37,52 oldu. İşlenmemiş gıda enflasyonu aylık %2,37 ve yıllık %39,69, yaş meyve sebze enflasyonu ise aylık %5,39 ve yıllık %41,84 olarak ilan edildi.
Çandır’ın değerlendirmesi ve mesajı:
Çandır, tarımsal girdi maliyetleri ile üretici fiyatlarındaki seyrin, tarımsal faaliyet gösterenlerin uzun yıllar boyunca yıllık kayıplar yaşadığını ortaya koyduğunu belirtti. Ayrıca tarım sektörünün dezenflasyon sürecine hem tedarik hem de ürün tarafında olumlu etkiler yaptığını; özellikle tarımsal üretici fiyatlarının TÜFE’ye göre daha ılımlı artış gösterdiğini vurguladı.
Son olarak Çandır, gıda enflasyonundaki ayrışmanın politika yapıcılar tarafından dikkate alınması gerektiğini ifade etti ve tarım politikalarının hem üretici hem tüketici fiyat dengesi gözetilerek şekillendirilmesinin önemine dikkat çekti.
ANTALYA TİCARET BORSASI (ATB) VE ANTALYA TARIM KONSEYİ (ATAK) YÖNETİM KURULU BAŞKANI ALİ ÇANDIR, TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU’NUN (TÜİK) AÇIKLADIĞI TEMMUZ 2026 TARIMSAL GİRDİ FİYAT ENDEKSİ’Nİ (TARIM-GFE) DEĞERLENDİRDİ.
