tohumun köyle buluşması:
Bulgaristan göçmeni İsa Dönerkaya, 12 yaşında ailesiyle Türkiye'ye geldikten sonra, askerlik yaptığı Trabzon'da tanıştığı bir arkadaştan aldığı hurma tohumunu cebine koyarak memleketi Başköy'e taşıdı. Aynı tohumun tarlaya ekilmesiyle başlayan üretim, 1930'lu yıllardan itibaren aileden aileye aktarılarak bugünlere ulaştı.
İsa Dönerkaya'nın adı köyde yaşatılıyor; vefat ettiği 1985 yılından sonra mezarı Eskişehir'de bulunurken, anısına köydeki bahçe Baştacı Kadınlar Derneği tarafından tel örgüyle çevrilip fotoğrafı asılarak korunuyor.
üretim, pazar ve kullanım biçimleri:
Köydeki üretim bugün hem yerel tüketimi hem de çevre illere satışları kapsıyor. Başköy ile çevresindeki Küplü ve Bekdemir hattından gelen üretim bin tona yakın düzeye varıyor. Köyde yaklaşık 180 kişi hurma üretiminden geçimini sağlıyor.
Üreticilerden Sami Diyar bu meyveyi "Türkiye'nin tek ilaçsız meyvesi" olarak tanımlıyor ve bu yıl mahsulün verimli olduğunu ancak bolluğun fiyatları aşağı çektiğini söylüyor. Ürünün satış fiyatı ağaç ve yıl durumuna göre değişmekle birlikte bu sezon 20 ile 35 TL arasında seyretti.
Hasat sonrası uygulanan işlemler üretimin değerini artırıyor: Yeşilken toplanan meyveler olgunlaştırılmak üzere Eskişehir, Bursa, İstanbul ve Adapazarı gibi şehirlere gönderiliyor. Olgunlaştıktan sonra kuru hurma olarak tüketiliyor, ince doğranıp cips biçiminde sunuluyor veya gaz odalarında olgunlaştırılıp pazara çıkarılıyor. Ayrıca kaynatılarak elde edilen pekmezi de yapılıyor; yörede çocukların öksürüklerinde kullanımı biliniyor.
95 yıllık bu hikâye, başta Başköy olmak üzere bölge için sadece bir tarımsal faaliyet değil; kültürel bir miras ve sürdürülebilir bir geçim kaynağı haline gelmiş durumda.
SAMİ DİYAR