TBMM Adalet Komisyonu toplantısında teklif gündeme alındı
TBMM Adalet Komisyonu, Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifini görüşmek üzere toplandı. Teklif sahibi AK Parti İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut, komisyonda teklifin kapsamı ve amaçları hakkında bilgi verdi.
Teklifin kapsamı ve yaklaşımı
Durgut, teklifin; koruyucu ve önleyici hizmetler, sosyal inceleme, aile sorumluluğu, bağımlılıkla mücadele, dijital riskler, infaz ve rehabilitasyon ile kurumlar arası koordinasyon başlıklarını birlikte ele alan çok yönlü bir yaklaşımı benimsediğini belirtti. Teklifin gerekçesinde, çocukların suçla temasında aile, okul, akran çevresi, ekonomik ve sosyal şartlar, dijital ortamlar ve kamu kurumlarının müdahale kapasitesi gibi birbiriyle ilişkili çok sayıda unsur bulunduğu kabul edilmektedir, ifadesinin yer aldığını aktardı.
Komisyonun saha çalışmaları ve veri temelli yaklaşım
Komisyonun araştırma çalışmaları çerçevesinde 20 toplantı ve 8 çalışma ziyareti gerçekleştirildi. Farklı disiplinlerden uzmanlar, yargı mensupları, kamu kurumları, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları, aileler ve uygulayıcıların görüşleri alındı.
Durgut, Komisyonun saha araştırmalarına ilişkin olarak şu verileri paylaştı: Adalet Bakanlığına bağlı Çocuk Ceza İnfaz Kurumları ve Çocuk Eğitim Evlerinde bulunan çocuklar arasından tabakalı rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen, –bu yüzde 99 güven aralığına tekabül ediyor– 610 çocuk ile birebir görüşme esasına dayanan bir saha araştırması yapıldığını; ayrıca 765 çocuk hâkimi ve cumhuriyet savcısını kapsayan bir saha araştırması gerçekleştirildiğini söyledi. Komisyon çalışmaları kapsamında bin 306 meslek elemanı ile saha araştırmaları, ailelerle odak grup görüşmeleri ile öğrenciler, rehber öğretmen ve okul yöneticileriyle birebir görüşmeler yürütüldü.
Bu araştırmalardan elde edilen verilerin, Komisyon raporunda yer verilen politika ve uygulama önerileri ile kanun teklifine bilimsel dayanak sağladığını belirtti. Verilerin, cezai düzenlemelerin yanında erken tespit, aile desteği, eğitim, psikososyal müdahale, bağımlılık tedavisi ve sürekli izleme mekanizmalarının da gerekliliğini gösterdiğini vurguladı.
Cezai sorumluluk ve hâkimin değerlendirme yetkisi
Durgut, Türk Ceza Kanunu’nun 31. maddesinde yapılması öngörülen değişikliklerle ilgili olarak, “çocuklar hakkında uygulanan yaş küçüklüğü indirimlerini tamamen ortadan kaldırmıyoruz, çocuklara özgü ceza sorumluluğu sistemini muhafaza ediyoruz” dedi. Ancak özellikle kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama gibi ağır sonuçlar doğuran suçlarda hâkime somut olayın özelliklerini daha geniş biçimde değerlendirme imkânı tanındığını ifade etti.
Durgut, düzenlemenin otomatik bir ağırlaştırma getirmediğini; hâkimin, kastın ağırlığını, failin amaç ve saiki, suçun işleniş şeklini ve failin daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezasına mahkûm edilip edilmediğini değerlendirme görevine sahip olacağını belirtti. Bu yaklaşımın çocukların yetişkinlerle kategorik olarak aynı rejime tabi tutulması amacı taşımadığını, ağır suçlarda somut olay adaletinin daha sağlıklı kurulmasının hedeflendiğini kaydetti.
Mevcut mevzuata ilişkin değerlendirmeler
Komisyon saha araştırması sonuçlarına göre, 765 çocuk savcısı ve hâkimin görüşüne başvurularak gerçekleştirilen ankette katılımcıların yalnızca %4,8inin mevcut mevzuatın çocukları suçtan koruma ve yeniden suç işlemelerini önleme bakımından yeterli olduğunu değerlendirdiği ifade edildi. Katılımcıların önemli bir kısmı özellikle ağır suçlar ve tekrar eden suç davranışları bakımından yaşa bağlı indirimlerin daha kademeli düzenlenmesini, belirli hallerde hâkime daha geniş değerlendirme alanı tanınmasını ve infaz sisteminin daha etkili hâle getirilmesini önerdi.
Durgut, son yıllarda çocukların dahil olduğu ağır şiddet olayları, bıçaklı ve silahlı saldırılar, suç örgütlerinin çocukları araç olarak kullanması ve akran zorbalığının ağır yaralama ve ölüme varan boyutlara ulaşmasının dikkatle değerlendirilmesi gereken bir tablo ortaya koyduğunu belirtti ve “dünyada olduğu gibi ülkemizde de çocuk suçlu profili ve suçun mahiyeti değişmektedir” değerlendirmesinde bulundu.
Komisyon görüşmeleri, teklifin hem çocukları korumayı hem de suçla temas etmiş çocuğu topluma yeniden kazandırmayı hedefleyen kapsamlı bir çocuk adaleti düzenlemesi olarak kaleme alındığını ortaya koydu.
TBMM Adalet Komisyonu suça sürüklenen çocuklarla ilgili teklifi görüşmek için toplandı
