Sayıştay raporunun kapsamı ve genel değerlendirme:
Sayıştay Başkanlığının Bitlis Tatvan Belediyesi için hazırladığı 2025 yılı denetim raporu Ekim 2026 tarihli raporda mali tablolar, bütçe uygulamaları, personel istihdamı, ihale işlemleri ve imar uygulamaları ayrıntılı incelendi. Raporda toplam 62 tespitten 7'si mali tabloların denetim görüşünün dayanağını oluştururken, 55 bulgu diğer denetim bulguları arasında yer aldı. Denetim sonucunda iç kontrol sisteminin ilgili mevzuata uygun olarak kurulmadığı belirtilirken, mali tabloların belirlenen hesap alanları dışında önemli bir yanlış bilgi içermediği kanaatine varıldı.
Bütçe, giderler ve faiz harcamaları:
Raporda Tatvan Belediyesinin 2025 yılı bütçesinin 1 milyar 385 milyon 410 bin lira olarak belirlendiği, yıl içinde yapılan harcamanın 1 milyar 381 milyon 238 bin lira olduğu ve giderlerin gerçekleşme oranının yüzde 99,70 olarak kaydedildiği ifade edildi. Belediyenin net bütçe geliri 1 milyar 385 milyon 149 bin lira olarak gerçekleşti ve gelirlerin bütçeye göre gerçekleşme oranı yüzde 107,76 oldu.
Gider kalemlerinde öne çıkan artış faiz harcamalarında yaşandı; 2025 yılı faiz gideri 141 milyon 57 bin liraye ulaşırken, bu kalem için ayrılan ödenek 111 milyon 100 bin lirade kaldı ve faiz giderleri ödeneğin yüzde 126,96'sı seviyesinde gerçekleşti. Mal ve hizmet alım giderleri ise 748 milyon 718 bin lira olarak bildirildi.
Personel giderleri ve istihdam uygulamaları:
Sayıştay raporu personel giderlerine dikkat çekti. Belediye ve bağlı şirket personeli dahil edildiğinde toplam personel giderinin 541 milyon 456 bin lira olduğu tespit edildi; mevzuata göre yüzde 40 olması gereken personel gideri oranı yüzde 46,55 olarak gerçekleşti. Buna rağmen 2025 içinde 9 personelin daha istihdam edildiği ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan gerekli iznin alınmadığı raporda yer aldı.
Ayrıca bazı belediye şirketi çalışanlarının zabıta ve itfaiye gibi memurların yürütmesi gereken asli görevlerde görevlendirildiği; memur görevlerine ilişkin işlerin işçi statüsündeki personelle yürütüldüğü hususlarına vurgu yapıldı.
Tahsilat oranları ve su gelirleri:
Denetimde belediye alacaklarının tahsilatındaki eksiklikler öne çıktı. İncelenen gelir kalemlerinde toplam 532 milyon 48 bin lira tahakkuka karşılık 228 milyon 879 bin lira tahsilat yapıldı ve tahsilat oranı yüzde 43,01 olarak hesaplandı. Özellikle idari para cezalarında tahsilat yüzde 12,17, kanalizasyon harcamalarına katılma payında yüzde 13,69, su tesisleri harcamalarına katılma payında ise yüzde 14,28 oranında kaldı.
Su hizmetleri özelinde 63 milyon 618 bin lira tahakkuka karşılık 34 milyon 446 bin lira tahsilat yapılmış ve tahsilat oranı yüzde 54,15 olarak raporlandı. Sayıştay, gelir ve alacakların takibinin güçlendirilmesi, ödeme emirlerinin zamanında düzenlenmesi ve gerekli tahsilat işlemlerinin yürütülmesi gerektiğini bildirdi.
İhale uygulamaları, taşınmaz işlemleri ve su parkı satışı:
Toplu ulaşımı ilgilendiren minibüs hatlarına ilişkin işlemlerde mevzuata uyumsuzluk tespit edildi; minibüs hatlarının işletme hakkının encümen kararıyla 49 yıllığına imtiyaz yoluyla ihaleye verildiği, İçişleri Bakanlığı kararı alınmadan bu yetkinin kullanıldığı ifade edildi. Sayıştay, işletme hakkının ilgili mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde ihale yoluyla verilmesi gerektiğini vurguladı. Raporda belediyenin konuyu meclise taşıdığı ve araştırma komisyonu kurulmasına karar verildiği de yer aldı.
Tatvan Su Parkı ve sosyal tesislerine ilişkin işlemler de raporda yer aldı. Tesise ilişkin 6 Eylül 2019'da mühürleme, 7 Mart 2024'te yıkım kararı olduğu belirtilmesine rağmen geçici iş yeri açma ve çalışma izni verildiği, izin süresi dolduktan sonra tesisin kullanılmaya devam ettiği tespit edildi. Taşınmaz için belirlenen muhammen bedeller sırasıyla 60 milyon lira (arsa) ve 16 milyon 628 bin 857 lira (yapı) olup, toplam 77 milyon lira bedelle kiracı şirkete satılmasının kararlaştırıldığı bildirildi. Raporda, yapılaşmaya kapalı bölgede ve hakkında yıkım kararı bulunan bir yapının satış işlemine konu edilmesinin mevzuata aykırı olduğu ve satışın iptal edilmesi gerektiği ifade edildi.
Diğer ihale, imar ve idari eksiklikler:
Raporda bazı ihtiyaçların doğrudan temin limitlerinin altında kalmak amacıyla parçalara bölündüğü, pazarlık usulünün gerekli şartlar oluşmadan kullanıldığı ve Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan yüzde 10'luk ödenek sınırının aşıldığı tespitlerine yer verildi. Bazı taşınmazların 10 yıldan uzun süreyle kiraya verilmesi, taşınmaz satışlarında belediye başkanına genel yetki verilmesi, imar planı değişikliklerinden kaynaklanan değer artışı işlemlerinin yapılmaması ve ruhsatsız yapılarla mücadelede yaptırımların etkin uygulanmaması rapordaki diğer önemli tespitler arasında sayıldı.
Ayrıca yağmur suyu hatlarının ayrıştırılmasının tamamlanmaması, güneş enerji santralinin herhangi bir müdürlükle ilişkilendirilmemesi nedeniyle bakım ve fatura kontrollerinde aksaklıklar yaşanması gibi operasyonel eksiklikler raporda yer aldı.
İç kontrol sistemine ilişkin bulgular ve belediyenin yanıtı:
Sayıştay, belediyenin iç kontrol sistemine ilişkin olarak performans programı hazırlanmaması, kurumsal risklerin belirlenmemesi, risk değerlendirme çalışmalarının yapılmaması, ön mali kontrol yönergesinin bulunmaması ve Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı'nın hazırlanmadığını belirledi. İç denetim biriminin kurulmadığına dikkat çekilen rapor, bu eksiklikler nedeniyle iç kontrol sisteminin mevzuata uygun kurulmadığı sonucuna vardı.
Denetim bulguları sonrası raporda belediye tarafından birçok başlıkta gerekli işlemlerin yapılacağının ifade edildiği ve mali yönetim, gelirlerin tahsili, personel istihdamı, ihale süreçleri ile belediye hizmetlerinin ilgili mevzuata uygun yürütülmesi gerektiğinin vurgulandığı kaydedildi.
BİTLİS TATVAN BELEDİYE BİNASI
