MİPSAR projesi ve hedefleri:
Atatürk Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü tarafından yürütülen proje, TÜBİTAK 1001 Programı desteğiyle Nene Hatun Tarihi Millî Parkı ile Aziziye Tabyaları’nın tarihî ve kültürel mirasını dijital teknolojiler aracılığıyla yeniden yorumlamayı amaçlıyor. Projenin temel hedefi, ziyaretçilerin mekânla kurdukları ilişkiyi fiziksel gezinin ötesine taşıyarak, geçmişte yaşanmış olayların bağlam içinde daha anlaşılır, etkileşimli ve deneyim odaklı biçimde aktarılmasını sağlamak.
Projede yürütücülük görevini Prof. Dr. Metin Demir üstleniyor; araştırmacılar arasında Prof. Dr. Selçuk Ilgaz, Prof. Dr. Nalan Demircioğlu, Doç. Dr. Mevlüt Yüksel ve Dr. Öğr. Üyesi Bilal Usanmaz yer alıyor. Ekip, akademik araştırma ile pratik uygulamayı bir araya getirecek teknolojik çözümler geliştiriyor.
MİPSAR ile anlatıların yeniden kurgulanması:
Geliştirilen MİPSAR uygulaması, sanal gerçeklik (VR) ve artırılmış gerçeklik (AR) teknolojilerini, üç boyutlu modelleme, görsel içerikler ve dijital anlatımlarla bir araya getiriyor. Uygulama aracılığıyla alanın tarihî bağlamı içinde ziyaretçilere sunulan anlatılar; Tabyalar, Nene Hatun’un Kahramanlığı, Aziziye Tabyası Baskını, Halkın Direnişe Çağrılması, Aziziye’de Büyük Çarpışma ve Zafer ile Tarihî Miras başlıkları altında kurgulanıyor.
Bu anlatılar, mekânın fiziksel öğeleriyle dijital içeriklerin bütünleşmesiyle ziyaretçiye anlık, etkileşimli ve yönlendirici deneyimler sunuyor. Böylece tarihî olaylar soyut anlatılardan çıkarak mekândaki izlerle birlikte daha somut ve anlaşılır hale getiriliyor.
Saha testleri ve ilk değerlendirmeler:
Proje kapsamında geliştirilen MİPSAR uygulamasının gerçek mekân koşullarındaki saha testleri Nene Hatun Tarihi Millî Parkı’nda yapıldı. Gerçekleştirilen saha çalışmaları, uygulamanın teknik işlevselliği, dijital içeriklerin tarihî mekânla uyumu ve kullanıcı deneyimi açısından değerlendirildi.
Saha testlerinden elde edilen ilk bulgular, uygulamanın teknik performansının ve mekânsal uyumunun başarılı olduğunu gösteriyor. Aynı zamanda dijital içeriklerin ziyaretçilere tarihî ve kültürel değerleri aktarma potansiyelinin yüksek olduğu yönünde olumlu veriler elde edildi. Bu veriler, uygulamanın saha koşullarında geliştirilmesi ve içeriklerin rafine edilmesi için temel oluşturarak akademik değerlendirme süreçlerine aktarılacak.
Üniversite-kamu iş birliği ve uygulama modeli:
MİPSAR projesinin saha ve uygulama çalışmaları, Atatürk Üniversitesi ile Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Millî Parklar 13. Bölge Müdürlüğü arasında imzalanan iş birliği protokolü çerçevesinde yürütülüyor. Protokol; bilgi ve veri paylaşımı, saha ve pilot uygulamaların gerçekleştirilmesi, geliştirilen uygulamaların değerlendirilmesi ve proje sonuçlarının bilimsel açıdan ele alınmasını kapsıyor.
Bu iş birliği modeli, üniversitenin bilimsel araştırma ve teknoloji geliştirme kapasitesi ile millî parkların yönetimi ve korunmasına ilişkin kamu kurumunun saha deneyimini bir araya getiriyor. Böylece akademik bilgi ile uygulama alanının ihtiyaçlarının buluştuğu, sonuçların doğrudan sahada test edilebildiği sürdürülebilir bir araştırma yaklaşımı ortaya konuyor.
Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, projenin üniversitenin bilimsel birikimini kültürel mirasın korunması ve tanıtılmasına aktarma yönündeki önemine dikkat çekti. Hacımüftüoğlu ayrıca şunları vurguladı: "Nene Hatun ve Aziziye Tabyaları, Erzurum’un olduğu kadar milletimizin ortak hafızasında da müstesna bir yere sahiptir. Bu tarihî mirasın korunması kadar, özellikle genç kuşakların bu mirası doğru biçimde anlaması ve deneyimlemesi de önem taşımaktadır."
Rektör Hacımüftüoğlu, üniversite-kamu iş birliğinin projeye sağladığı katkıya da değinerek; geliştirilen teknolojilerin gerçek koşullarda sınanmasının, akademik bilginin saha deneyimiyle buluşmasının ve elde edilen sonuçların yeniden bilimsel değerlendirmeye tabi tutulmasının önemli kazanımlar doğurduğunu belirtti.
Projenin devam eden saha çalışmaları ve değerlendirme süreçleri, MİPSAR uygulamasının hem teknik hem de içerik boyutlarında iyileştirilmesine temel oluşturacak. Elde edilen çıktılar, Nene Hatun Tarihi Millî Parkı ve Aziziye Tabyaları’nın korunması, tanıtımı ve genç kuşaklara aktarılmasında dijital teknolojilerin nasıl işlevsel rol oynayabileceğine dair somut örnekler sunmayı hedefliyor.
ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ MİMARLIK VE TASARIM FAKÜLTESİ PEYZAJ MİMARLIĞI BÖLÜMÜ TARAFINDAN TÜBİTAK 1001 PROGRAMI KAPSAMINDA YÜRÜTÜLEN PROJE İLE NENE HATUN TARİHİ MİLLÎ PARKI VE AZİZİYE TABYALARI’NIN TARİHÎ VE KÜLTÜREL MİRASI, DİJİTAL TEKNOLOJİLER ARACILIĞIYLA ZİYARETÇİLER İÇİN DAHA ETKİLEŞİMLİ VE DENEYİM ODAKLI HÂLE GETİRİLİYOR.
