Antalya paneli: liderler ve özel sektör bir arada
Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı (COP31) kapsamındaki "Taahhütlerden Eyleme: Küresel İklim Gündeminde Özel Sektörün ve Politikanın Rolü" başlıklı panel, COP31 alanındaki Mavi Bölge'de gerçekleşti. Programa COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, ABD eski Başkan Yardımcısı Al Gore, ABD eski Dışişleri Bakanı John Kerry, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Dr. Fatih Birol ile özel sektör temsilcileri katıldı. Panelde yenilenebilir enerji yatırımları, elektrifikasyon, fosil yakıtlardan uzaklaşma, iklim finansmanı ve özel sektörün sorumlulukları tartışıldı.
Elektrifikasyon ve temiz enerji vurgusu:
John Kerry elektrifikasyonun potansiyelini ve sınırlılığını net biçimde ortaya koydu: 'Elektrifikasyon yalnızca arkasındaki elektrik üretimi kadar temiz olabilir.' Kerry, elektrikli araçların aynı enerjiyle daha fazla yol kat ettiğini, ısı pompalarının doğal gaz kazanlara kıyasla daha verimli çalıştığını belirtti ve elektrifikasyonun yenilenebilir enerji ile desteklenmesi gerektiğini vurguladı. Kerry, ayrıca ulaşım ve binalarda dönüşüm hızının artırılmasının önemine işaret etti.
Kerry, Dubai'deki COP28'de kabul edilen hedefleri hatırlatarak yenilenebilir kapasitenin üç katına çıkarılması, enerji verimliliğinin iki katına çıkarılması ve fosil yakıtlardan uzaklaşma taahhütlerinin önemine dikkat çekti. Okyanusların korunmasına ilişkin uyarıda bulunan Kerry, fosil yakıt arama faaliyetlerinin denizleri hem iklimsel hem de doğrudan çevresel açıdan etkilediğini ifade etti.
IEA verileri ve elektrik payı hedefi:
Dr. Fatih Birol, COP31'in başarısı için ülkelerden yatırımcıya net ve somut mesajlar çıkması gerektiğini söyledi. Birol, elektriğin küresel enerji tüketimindeki payının şu an %23 olduğunu ve IEA'nın önerisi olarak bu oranın 2035'e kadar %35'e çıkarılması hedefinin paylaşıldığını aktardı. Birol, 'Gelecek elektrikte' diyerek alınacak kararların yatırımcılara güçlü sinyal vereceğini belirtti ve enerji güvenliğiyle iklim politikalarının birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini vurguladı.
Birol, son dokuz aya ilişkin verilere göre üç önemli eğilim gördüğünü söyledi: yenilenebilir yatırımlarında hızlanma, elektrikli otomobil satışlarında artış ve ülkelerin elektrifikasyonu enerji güvenliği politikası olarak değerlendirmesi. Çin hariç tutulduğunda son dokuz ayda elektrikli otomobil satışlarının %60 arttığını aktaran Birol, bu yükselişin sadece Avrupa ya da Çin ile sınırlı olmadığını; Avustralya, Brezilya, Vietnam, Tayland gibi ülkelerde de benzer eğilimlerin görüldüğünü kaydetti. Ayrıca bu yıl kurulan yeni elektrik santrallerinin %79'unun yenilenebilir kaynaklardan oluştuğunu belirterek güneş enerjisinin öncülüğünü vurguladı.
Fosil yakıtlar, aciliyet ve finansman:
Al Gore iklim krizinin somut etkilerini hatırlatarak fosil yakıtlardan uzaklaşmanın aciliyetine dikkat çekti. Gore, küresel ısınmanın yol açtığı ilave ısı enerjisini açıklarken çarpıcı bir benzetme kullandı: her gün yeryüzünde, 'Hiroşima'ya atılan atom bombası büyüklüğünde 800 bin bombanın açığa çıkaracağı enerji kadar ilave ısı enerjisinden söz ediyoruz. Gore, bu tablonun insanlığın birlikte hareket etmesini zorunlu kıldığını belirtti.
Gore, fosil yakıtların aşamalı olarak terk edilmesi için uluslararası ittifaklar kurulmasının önemini vurguladı ve COP31 sonuç metninde bu konunun yer almasının gerekçesini anlattı. Ayrıca fosil yakıtlara verilen sübvansiyonların kaldırılması halinde Uluslararası Para Fonu çalışmasına atıfla enerji dönüşümü için yıllık 4,5 trilyon dolar kaynak sağlanabileceğini söyledi. Katı atıklardan kaynaklanan metan emisyonlarının azaltılmasının da kritik olduğunu belirten Gore, Türkiye'nin bu konudaki uluslararası çalışmalara katkı sağladığını ifade etti.
Kurum'un çağrısı: taahhütten uygulamaya
Murat Kurum ise bugüne kadar verilen taahhütlerin uygulamaya geçirilmesi gerektiğini ve COP31 Başkanlığı olarak sonuç odaklı bir süreç yürütmek istediklerini söyledi. Kurum, geçmiş COP'ların önemini kabul ettiğini ancak 'gelinen noktada artık yeteri kadar taahhüt verildiğini' belirterek bu taahhütlerin ne kadar yerine getirildiğinin tartışılır olduğunu aktardı. Kurum, 'Artık söz bitti. Artık uygulama zamanı' diyerek uygulamaya geçilmesinin zorunluluk olduğunu ifade etti.
Kurum, COP31 sürecinde 10 başlıkta eylem gündemi oluşturduklarını; bunlar arasında sıfır atık, metan emisyonlarının azaltılması, enerji verimliliği, yeşil sanayileşme, dirençli şehirler ve ulaşımın bulunduğunu söyledi. Amaç, geçmiş COP kararlarını somut sonuçlara dönüştürmek olarak açıklandı.
Somut hedefler ve iklim finansmanı:
Kurum, fosil yakıtlardan çıkış için elektrifikasyonun artırılmasının anahtar olduğunu belirtti ve 2035'e kadar %35 elektrifikasyon hedefini yeniden vurguladı. Ayrıca binalardaki enerji yoğunluğunun %25 azaltılması, atık miktarının %50 düşürülmesi ve imalat sektöründe yeniden kullanılan malzeme oranının %15'e çıkarılması hedeflerinin 2035'e kadar gerçekleştirilmesinin amaçlandığını açıkladı.
İklim finansmanına dair Kurum'un verdiği rakamlar da öne çıktı: iklim finansmanına ilişkin 1,3 trilyon dolar taahhüdünün hayata geçirilmesi gerekliliği vurgulandı. Kurum, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ile İklim Uygulama Köprüsü mekanizması üzerinde çalıştıklarını ve finansmanın daha verimli, etkin kullanılmasının hedeflendiğini söyledi.
Güvenlik, maliyetler ve uyum çağrısı:
Kurum, iklim değişikliğiyle mücadelenin aynı zamanda bir milli güvenlik meselesi olduğunu belirtti. Ülkelerin enerji ve gıda alanlarında kendine yeterli hale gelmesinin önemine işaret eden Kurum, NATO üyelerinin savunma harcamalarını artırma kararına atıfla 'savunacak bir ülkeniz kalmazsa savunma harcamalarının ne anlamı var?' diye sordu. Kurum, bugünkü ihmalin yarında çok daha yüksek maliyetler doğuracağı uyarısını yaparak, 'Eğer bugün bir lira harcamazsanız sonrasında aynı işi yapmak için 10 ila 15 lira arasında para harcamak zorundasınız' değerlendirmesinde bulundu.
Panel, liderler, uluslararası kuruluşlar ve özel sektör temsilcilerinin katılımıyla iklim politikalarının uygulamaya geçirilmesi, elektrifikasyonun hızlandırılması, yenilenebilir enerji yatırımlarının teşvik edilmesi ve iklim finansmanının somut araçlarla harekete geçirilmesi gerektiği mesajını yineledi. COP31'in Antalya'daki çalışmaları, bu hedeflere yönelik kararların yatırımcıya ve piyasalara açık mesajlar göndermesini amaçlıyor.
COP31 BAŞKANI VE ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANI MURAT KURUM
