Bakan Yumaklı'dan su kaynakları uyarısı
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Türkiye'nin kullanılabilir su kaynaklarının baskı altında olduğunu belirterek ülke genelinde kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarının 1.297 metreküp seviyesine gerilediğini açıkladı. Bakan, Sapanca Gölü havzası için hazırlanan eylem planı kapsamında önümüzdeki 5 yılda 25,5 milyar lira tutarında yatırım yapılacağını ve havzaya yılda yaklaşık 114 milyon metreküp su kazandırılmasının hedeflendiğini söyledi.
su göstergeleri ve küresel bağlam
Yumaklı, dünya tatlı su kaynaklarının sınırlı olduğuna ve yaklaşık 2,2 milyar insanın temiz suya erişim sorunu yaşadığına dikkat çekti. Konuya ilişkin olarak Falkenmark Su Stres Endeksi’ne vurgu yapıldı; bu endekste ülkenin su durumu sınıflandırılırken eşik değerlerden söz edildi. Bakan, Türkiye için daha önce belirtilen 1.313 metreküp eşik değerini anımsatarak, hesaplamalar sonucunda mevcut değerin 1.297 metreküp olarak tespit edildiğini ve bunun ülkeyi su stresi altında bir ülke kategorisine soktuğunu ifade etti.
İklim değişikliğinin etkileri, düzensiz yağış rejimleri, seller ve taşkınlar ile artan su tüketimi bir araya gelerek kullanılabilir su kaynakları üzerinde baskıyı artırıyor. Yumaklı, suyun artık "her sektörün yönlendiricisi" olan stratejik bir eksen haline geldiğini vurguladı ve Cumhurbaşkanı'nın "temiz su kaynaklarına erişim bir beka meselesidir" sözünü hatırlattı.
Sapanca eylem planı ve öngörüler
Sapanca Gölü Eylem Planı, gölün hem içme hem kullanma suyu kaynağı olması ve sit alanı statüsü nedeniyle öncelikli bir çalışma olarak hazırlandı. Bakan Yumaklı, Sapanca için öngörülen iklim senaryosuna göre havza sıcaklığında 4 derece artış ve yıllık yağışlarda yaklaşık %5 azalma beklendiğini söyledi. Bu koşullar altında, 2025 itibarıyla Sapanca Gölü'nde yaklaşık 72 milyon metreküp su azalımı gerçekleştiğinin hesaplandığını ve bu azalmanın %22'sinin buharlaşmadan kaynaklandığı belirtildi.
Eylem planı, su-gıda-ekosistem ilişkisi çerçevesinde göl yönetimi, su güvenliği ve verimliliği sağlamayı, ayrıca veri temelli yapay zeka destekli karar mekanizmaları kurmayı hedefliyor. Strateji kapsamında 6 ana eylem ve 12 tedbir öne çıkıyor; bu tedbirlerin uygulanması için ayrılan yatırım tutarı 5 yıl içinde yaklaşık 25,5 milyar lira olarak planlandı. Bakan, söz konusu yatırımla havzaya yıllık 114 milyon metreküp su kazandırmayı hedeflediklerini vurguladı.
uygulamalar, projeler ve saha adımları
Bakanlık, uzun vadeli ulusal su planını uygulamaya aldıklarını ve su verimliliğini politikaların merkezine yerleştirdiklerini belirtti. 2023'ten itibaren Emine Erdoğan'ın desteğiyle başlatılan su verimliliği seferberliğinin, sıfır atıkla eşgüdümlü olarak küresel düzeyde görünür hale getirilmeye çalışıldığını aktardı. Bu çerçevede coğrafi bilgi sistemleriyle entegre, e-devlet tabanlı bir su verimliliği sistemi kurulması hedefleniyor.
Uygulamada kurumlara yönelik üç kademeli su verimliliği belgelendirmesi (mavi, yeşil, turkuaz) getirildi; böylece seferberlik ölçülebilir hale getiriliyor. Şehirlerde kurakçıl peyzaj uygulamalarının yaygınlaştırılması, su tasarrufunu artırmak için öncelikli adımlar arasında sayıldı. Tarımda su kullanımına dikkat çeken Yumaklı, ülke genelinde suyun %77'sinin tarımsal üretimde kullanıldığını, tarla içi sulama sistemlerinde ise devlet desteğiyle %70 orana kadar hibe sağlandığını söyledi.
Afet yönetimi ve taşkın planlamalarının önemi de vurgulandı; bakanlık, 25 havzada taşkın yönetim planlarını tamamlayıp uygulamaya aldıklarını bildirdi. Taşkın müdahalelerinde 485 iş makinesi ve 772 personel ile sahada yer alındı. Sapanca havzasına yönelik risk analizleri yapıldı ve uygulamalar başlatıldı. Ayrıca içme suyu şebekelerindeki kayıp-kaçakların %25'e düşürülmesi hedefiyle yapılacak yatırımların yıllık 16 milyon metreküp su tasarrufu sağlayacağı hesaplanıyor.
Altyapı projeleri kapsamında Kocaeli İhsaniye Barajı isale hattı ve arıtma tesisinin tamamlandığı, Ballıkaya Barajı'nın 2027'de su tutmaya başlayacağı, Avcı Dere Barajı projesinin ise yatırım programına alınacağı ifade edildi. Bakan Yumaklı, gölde yapılacak izleme sistemleriyle buharlaşmanın anlık izleneceğini, elde edilen verinin akıllı su yönetimi sistemine aktarılacağını belirterek "Artık devir konuşma devri değil, uygulama devri" mesajını verdi.
Sonuç olarak, Bakanlığın açıklamaları Türkiye'nin su krizine yönelik hem acil müdahale hem de orta-uzun vadeli strateji bileşenlerini içeriyor. Sapanca örneği, yalnızca bir havzanın korunması değil; tarım, sanayi, şehirleşme ve ekosistem dengelerini bir arada yönetecek bir planlama yaklaşımının gerekliliğini gözler önüne seriyor.
TARIM VE ORMAN BAKANI İBRAHİM YUMAKLI, TÜRKİYE’DE KİŞİ BAŞINA DÜŞEN KULLANILABİLİR SU MİKTARININ 1.297 METREKÜPE GERİLEDİĞİNİ AÇIKLAYARAK SU STRESİ UYARISINDA BULUNDU.
