Stubb'tan ilişkileri derinleştirme çağrısı
Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, Brüksel'de düzenlenen AB Genişleme Forumu'nun açılış konuşmasında, Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Stubb, Türkiye'yi "Avrupa güvenliğinin önemli bir aktörü ve vazgeçilmez bir NATO müttefiki" olarak tanımlayarak, değerler konusundaki ayrışmalara rağmen menfaatlerin örtüştüğü alanlarda iş birliğinin derinleştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Helsinki anısı ve genişlemenin tarihi bağlamı:
Konuşmasının başında 1999 Helsinki Zirvesi'ne dair bir anekdot paylaşan Stubb, o dönemin Avrupa'nın birleşmesi için belirleyici bir süreç olduğunu hatırlattı. Stubb, 1999'da Avrupa Konseyi toplantısında not tutmakla görevli olduğunu, o zirvede Türkiye'ye ilk kez aday statüsü verildiğini ve altı ülkede katılım müzakerelerinin başlatıldığını anlattı.
Bu anekdotta, dönemin Yüksek Temsilcisi Javier Solana'nın dönemin Türkiye Başbakanı Bülent Ecevit'i Helsinki'ye ikna etmek üzere Ankara'ya gönderildiğini, Solana'nın Chirac'a ait bir uçağı ödünç alması ve uçağın camının kırılması nedeniyle dönüşte gecikme yaşandığını aktardı. Stubb, bu süreçten çıkan kararların Avrupa'yı dönüştürdüğünü ifade etti.
2040 vizyonu ve genişlemenin stratejik önemi:
Stubb konuşmasında, Avrupa'nın bugün benzer bir dönüm noktasında olduğunu belirterek, aralarında Türkiye, Azerbaycan, Kanada ve Batı Balkan ülkelerinin bulunduğu ülkelerin katılımıyla 2040'ta 40 üye devletten oluşan bir AB vizyonunu yeniden gündeme getirdi. Stubb, "2040 yılında 40 üye devletten oluşan bir AB düşünün. Bu, dünyadaki ülkelerin yüzde 20'si demek. İşte güç budur" sözleriyle genişlemenin küresel güç projeksiyonunu artıracağı argümanını öne sürdü.
Genişlemeyi AB'nin en başarılı dış politika aracı olarak niteleyen Stubb, Avrupa'nın istikrar, öngörülebilirlik, hukukun üstünlüğü ve yüksek hayat standartları gibi unsurlarıyla hâlâ tercih edilen bir ortak olduğunu savundu. Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırısının ardından Avrupa'nın askeri kapasitesini artırdığına dikkat çeken Stubb, bu gelişmelerin Birliği jeopolitik bir aktör haline getirdiğini ve birçok ülkenin Avrupa ile daha yakın ilişkiler kurmak istediğini söyledi.
Türkiye hakkında ise Stubb, "Evet, değerler konusunda bazen ayrışıyoruz fakat çoğu zaman menfaatlerimiz örtüşüyor. Bunun gerçekleştiği alanlarda iş birliği derinleştirilebilir ve derinleştirilmelidir" diyerek, pratik çıkarların öne çıktığı alanlarda ortak çalışmanın önemini vurguladı.
Komisyon'dan ve Brüksel'den yankılar:
Açılışta konuşan Komşuluk ve Genişlemeden Sorumlu Avrupa Komisyonu Üyesi Marta Kos, Avrupa'nın birleşmesini tamamlama çağrısı yaparak, genişleme sürecinin son 25 yıldaki en yüksek ilerlemeyi kaydettiğini belirtti. Kos, genişlemenin önümüzdeki on yıllarda barışı, özgürlüğü ve refahı güvence altına almak açısından merkezi bir tartışma hâline geldiğini söyledi ve Rusya'nın bu süreçleri zayıflatmaya çalıştığını ileri sürdü.
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de uzun yıllardan sonra önlerinde gerçek bir genişleme fırsatı olduğunu kaydetti. Von der Leyen, Karadağ'ın katılım müzakerelerinde bitiş çizgisine yaklaştığını, Arnavutluk'un etkileyici ilerleme kaydettiğini ve Moldova ile Ukrayna'nın zorlu koşullara rağmen Avrupa yolunda ilerlediğini aktardı. Ayrıca von der Leyen, genişlemenin güvenlik boyutuna dikkat çekerek, Orta ve Doğu Avrupa'nın Birlik dışında kalmasının kıtayı daha güvenli yapmayacağını savundu.
Stubb, konuşmasında ayrıca İngiltere'nin gelecekte AB ile daha yakın bir stratejik ilişki kurmasına açık olduklarını belirtti ve Başbakan Burnham'ın konuyu cesaretle ele almasını takdir ettiğini söyledi: "İngiltere ile birlikte çalışacak, daha derin bir stratejik ortaklık ve gelecekte muhtemel üyelik dahil bütün seçenekleri açık tutacağız."
Konuşma, AB içinde genişlemenin sadece politik bir hedef değil, aynı zamanda güvenlik, ekonomik güç ve küresel etki boyutları olan kapsamlı bir strateji olarak görülmesi gerektiği mesajını içeriyordu. Stubb'ın çağrısı, özellikle Türkiye gibi NATO ortaklarıyla pragmatik iş birliğinin artırılması gerektiği üzerinde yoğunlaştı.
Forumun açılışındaki bu değerlendirmeler, AB'nin genişleme politikasının yeniden merkeze alındığını ve hem üyeler hem aday ülkeler açısından "büyük düşünme" zamanı olduğuna işaret etti. Stubb, Kos ve von der Leyen'in ortak vurgusu, Avrupa'yı daha geniş, daha güçlü ve daha birlikte hareket eden bir yapı olarak tasavvur etme ihtiyacını ortaya koydu.
Sonuç olarak, Brüksel'deki forumda dile getirilenler, genişlemenin yeniden stratejik öncelik haline geldiğini; Türkiye ile ilişkilerde pragmatizmin ve ortak güvenlik çıkarlarının ön plana çıkarılmasının önerildiğini gösterdi. AB'nin 2040 vizyonu ve süreçte atılacak adımlar, gelecek yıllarda Birliğin hem iç dinamiklerini hem de küresel rolünü belirleyecek temel unsurlar arasında yer alacak gibi görünmektedir.
FİNLANDİYA CUMHURBAŞKANI ALEXANDER STUBB (SAĞDA) VE VON DER LEYEN (SOLDA)