Sarıkeçili geleneğini taşıyan son deveci:
Kuş Ali olarak tanınan Ali Uçar, 73 yaşında, kışları Mersin'in Aydıncık ilçesinde, yazları ise Konya'nın Hadim ilçesindeki Aladağ Mantarlık Yaylası'nda zaman geçiriyor. Çocukluğundan beri konargöçer bir hayat süren Uçar, Sarıkeçili yörükleri içinde devecilik geleneğini sürdüren son kişi olduğunu söylüyor. Atalarından miras kalan bu mesleği bırakmayacağını vurgulayan Uçar, yaşamını kıl çadır, hayvan ve göç üçgenine göre düzenliyor.
göç rotası ve yaşam takvimi:
Aile her yıl Nisan ayı başında kışlak olarak kullandıkları Mersin'den hareket ediyor. Hava koşullarına bağlı olarak Mayıs başlarında Aladağ Mantarlık Yaylası'ndaki konaklama alanına ulaşıyorlar ve burada yaklaşık altı ay kalıyorlar. Dönüş zamanı Ekim veya Kasım aylarına denk geliyor; her yıl hava şartları göçün takvimini belirliyor. Bu düzen, kuşaklar boyunca süregelen mevsimlik yaşam ritmini koruyor.
develer, hayvancılık ve çadır yaşamı:
15 yaşından beri develerle iç içe olduğunu anlatan Uçar, elinde halen 10'dan fazla deve olduğunu söylüyor. Geçmişte göç sırasında yük taşıma işinin ana aracı olan develer, günümüzde traktör ve araçların yaygınlaşmasıyla yük görevini büyük ölçüde kaybetti; yine de develerin alıcısı olduğunu, adaklık, kurbanlık veya turistik amaçlarla talep gördüğünü belirtiyor. Uçar, develere karşı duyduğu sevgi ve bağlılığın mesleğini bırakmamasının ana nedeni olduğunu ifade ediyor.
Sarıkeçili yörüklerinde kıl keçisi geleneksel olarak ön planda. Eskiden koyun besleyen ailelerin bir kısmı, göç koşullarına daha dayanıklı olması nedeniyle keçiyi tercih etmiş. Kıl keçisi, göç sırasında en dayanıklı hayvan olarak öne çıkıyor ve aile ekonomisinde önemli bir yer tutuyor.
Yörük kültürünün simgesi olan kıl çadır Uçar ailesi için vazgeçilmez. Her konaklama yerinde çadırlarını hemen kurduklarını, çadır kurmanın pratik bir iş olduğunu ve çadır olmadan yaşayamayacaklarını belirtiyorlar. Kıl çadır, göçer yaşamın hem barınak hem de kültürel kimlik aracı olarak önemini koruyor.
aile yaşamı ve fedakârlıklar:
Eşi Hatice Uçar (70) da doğduğundan beri konargöçer bir yaşam sürmüş, çocuklarını kıl çadırlarda yetiştirmiş. Hatice Uçar, şehirde evleri olsa da içeri girip bir gün bile yatamadıklarını, hayvanların başından ayrılmanın mümkün olmadığını anlatıyor. Hastalık halinde bile malları bırakıp gidemediklerini, hayvanların bakımı nedeniyle şehre yerleşemeyeceklerini vurguluyor. Bu ifadeler, göçer yaşamın beraberinde getirdiği sürekli sorumluluğu ve fedakârlığı gözler önüne seriyor.
Uçar çiftinin yaşadığı yaşam biçimi, teknik ve ekonomik dönüşümün etkilerine karşın kültürel sürekliliği temsil ediyor. Devecilik artık yaygın olmasa da Uçar, kendisini "son kalan nesil" olarak tanımlıyor ve ölünceye kadar atalarından kalan geleneği sürdürmeye kararlı olduğunu belirtiyor.
Sonuç olarak, Sarıkeçili yörüklerinin asırlık yaşam biçimi; kıl çadır, keçi ve develerle mevsimlere göre yayla ile kışlak arasında göç eden ailelerin hikâyesini taşıyor. Ali ve Hatice Uçar çiftinin yaşamı, modernleşme baskısına rağmen yerel bir kültürün ayakta kalma çabasını ve kuşaktan kuşağa aktarılan pratik bilgiyi gözler önüne seriyor.
KIŞ AYLARINI MERSİN’İN AYDINCIK İLÇESİNDE, YAZ AYLARINI İSE KONYA’NIN HADİM İLÇESİNDEKİ ALADAĞ MANTARLIK YAYLASI’NDA GEÇİREN SARIKEÇİLİ YÖRÜKLERİNDEN 73 YAŞINDAKİ “KUŞ ALİ” LAKAPLI ALİ UÇAR, ÇOCUKLUĞUNDAN BU YANA SÜRDÜRDÜĞÜ KONARGÖÇER YAŞAMIYLA ASIRLIK YÖRÜK KÜLTÜRÜNÜ YAŞATIYOR.
