Sivas'ta yağışlar ve tarımsal zarar
Sivas'ta etkili olan yağışların ardından yaşanan taşkınlar, ekili tarım arazilerinde geniş çaplı zarara neden oldu. Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Tarım Bilimleri Ve Teknoloji Fakültesi Bitki Koruma Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Tolga Karaköy, son 60 yılın en yoğun yağışının tarımsal üretimde sorunlara yol açtığını belirtiyor.
Taşkınların biçimlendirdiği hasar
Akarsulardaki su seviyesinin artması ve yeraltı su kaynaklarının dolup taşması sonucu bazı tarım arazileri su altında kaldı. Özellikle Kızılırmak havzasında oluşan su birikintileri hububatta ciddi zarara yol açtı. Su birikintilerinin bulunduğu alanlarda ürünlerin büyük ölçüde çürüdüğü, bazı bölgelerde ise pas hastalığı görüldüğü rapor edildi. Hasarın boyutu dron ile havadan görüntülendi ve binlerce dönümlük alan etkilendi.
İklimsel değişim ve yağış dağılımı
Prof. Dr. Tolga Karaköy, bölgedeki değişken iklim koşullarına dikkat çekiyor. Geçen yıl çok kurak bir mevsim yaşanırken bu yıl aynı alanlarda aşırı yağış görüldü. Yıllık ortalama 450 ile 500 mililitre arasında gerçekleşen yağışın nisan ayına kadar 300 ile 350 mililitre seviyelerine düştüğü, buna karşın kısa sürede yoğun miktarda yağışın etkili olduğu ifade edildi. Bu durum taban arazilerde ve ırmak kenarlarında taşkınlara, mahsullerin uzun süre su altında kalmasına ve kök sistemlerinin çalışamaz hâle gelmesine neden oldu. Prof. Dr. Karaköy, taşkın yaşanan bölgelerdeki ürünlerin neredeyse tamamının zarar gördüğünü vurguladı.
Yabancı ot, hastalıklar ve gübreleme sorunları
Kızılırmak havzası dışındaki daha kıraç arazilerde ise farklı sorunlar görüldü. Yağışın olumlu etkisi beklenirken zamanında yapılmayan tarımsal uygulamalar nedeniyle verim artışı sağlanamadı. Yabancı ot mücadelesinin gecikmesi bazı bölgelerde sorunu derinleştirdi; birçok yabancı ot çiçeklenme dönemine girdiği için şimdi yapılacak ilaçlamalar doğru değil. Ayrıca aşırı yağış nedeniyle uygulanan gübrelerin yıkanması ve özellikle azotlu gübrelerin taban suyuna karışması, çiftçinin beklediği faydayı azaltıyor. Prof. Dr. Karaköy, sıcaklıkların 20 ile 24 dereceye ulaştığında pas ve septoria gibi hastalık riskinin arttığını, bu nedenle zamanında ilaçlama ve doğru gübreleme stratejilerinin önem taşıdığını belirtiyor.
Uygulanabilir tarımsal öneriler
Uzman, çiftçilere bir dizi tedbir öneriyor. Öncelikle doğru çeşit ve sertifikalı tohum seçimi ile tarla hazırlığının eksiksiz yapılması gerektiğini vurguluyor. Toprak analizleri ile uygun gübreleme programı uygulanmalı, başak çıkmadan hemen önce kontrollü azot uygulaması planlanmalı. Fazla azot verilmemesi konusunda uyarı yapılıyor çünkü aşırı azot başaklanma ve çiçeklenme dönemini geciktirerek tane dolumunu olumsuz etkileyebilir. Bitkinin toparlanmasını destekleyecek yaprak gübreleri ve başaklanma ile tane dolumunu teşvik eden gübrelerin tercih edilmesi tavsiye ediliyor. Ayrıca tarlaların çamur olması nedeniyle araziye girmek mümkün olmadığında dron kullanımının uygulama açısından avantaj sağladığı ifade edildi.
Ekonomik sonuçlar ve destek önerileri
Yaşanan kayıplar nedeniyle birçok çiftçinin zarar ettiği belirtiliyor. Prof. Dr. Karaköy, çiftçilerin tarımsal kredi borçlarının ertelenmesinin değerlendirilebileceğini, mevcut koşullarda bu tür desteklerin mağduriyeti azaltabileceğini söyledi. Ayrıca örnek olarak buğday maliyetinin yaklaşık 20 liraya ulaştığı bilgisi paylaşıldı. Uzman, yağışlar konusunda çiftçinin doğrudan bir şey yapmasının mümkün olmadığını ancak akılcı tarımsal uygulamalar ve mali desteklerle zararın azaltılabileceğini ifade etti.
Öne çıkan noktalar: Binlerce dönümlük arazide taşkın hasarı, Kızılırmak havzasında yoğun su birikintileri, yabancı ot ve hastalık riskinin artışı, doğru tohum ve gübreleme ile dron kullanımının önemi, çiftçilere yönelik borç erteleme önerisi.
ÖZELLİKLE KIZILIRMAK HAVZASINDA MEYDANA GELEN TAŞKINLARLA BİRLİKTE BİNLERCE DÖNÜM EKİLİ ARAZİ HAFTALARCA SU BİRİKTİ. ARAZİLERDE OLUŞAN SU BİRİKİNTİLERİ, HUBUBATTA ZARARA NEDEN OLDU. SU BİRİKİNTİLERİNİN OLDUĞU BÖLGELERDE ÜRÜNLER TAMAMEN ÇÜRÜRKEN BAZI BÖLGELERDE İSE PAS HASTALIĞI GÖZLEMLENDİ.
