ŞİÖ'ye çok taraflılık ve hukukun üstünlüğü çağrısı
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Kırgızistan'ın Çolpon-Ata kentinde düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Dışişleri Bakanları Toplantısında örgütün rolü ve uluslararası düzenin korunması üzerine kapsamlı değerlendirmelerde bulundu. Arakçi, küresel sistemde tek taraflılık eğilimlerinin ve Birleşmiş Milletler Şartı'nın temel ilkelerinin zayıflamasının ciddi riskler doğurduğunu belirterek ŞİÖ'nün bu dönemdeki sorumluluğunun arttığını ifade etti.
çok taraflılık ve hukukun üstünlüğüne ilişkin vurgu:
Toplantıda konuşan Arakçi, "Dünya, tek taraflılığın yayılması, Birleşmiş Milletler Şartı’nın temel ilkelerinin zayıflaması, yasa dışı güç kullanımı, tek taraflı ve keyfi yaptırımların uygulanması" gibi benzeri görülmemiş zorluklarla karşı karşıya olduğunu söyledi. Arakçi ŞİÖ'nün çok taraflılığı, ulusal egemenliğe saygıyı, devletler eşitliğini ve hukukun üstünlüğünü savunmada güçlü bir ses olması gerektiğini vurguladı.
ABD ve İsrail saldırıları ile uluslararası hukuka yönelik uyarı:
Arakçi, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını uluslararası hukuk düzenine yapılan bir meydan okuma olarak nitelendirdi. "Bu ilkeleri savunmak sadece İran'ı savunmak değil, kolektif güvenliği, bölgesel istikrarı ve uluslararası hukukun güvenilirliğini savunmaktır" diyerek, askeri saldırganlığın normalleşmesinin tüm ülkeler için risk yaratacağını kaydetti: "Eğer güç kullanmama ilkesi zayıflarsa ve askeri saldırganlık uluslararası ilişkilerde normal bir araç haline gelirse büyüklüğü, gücü veya coğrafi konumu ne olursa olsun hiçbir ülke bunun sonuçlarından muaf olmayacaktır."
Arakçi ayrıca, İran'ın Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51. maddesi uyarınca kendini savunma hakkını kullandığını belirtti ve ülkenin "bir kez daha savaş başlatmadığını ve başlatmayacağını" ifade etti. İran'ın ilkesel politikasının diyalog, diplomasi ve bölgesel iş birliği olduğunu vurguladı.
mutabakat zaptı ihlali ve Hürmüz Boğazı endişesi:
Arakçi, İslamabad’da savaşı sona erdirmek için imzalanan Mutabakat Zaptı'nın üzerinden kısa süre geçmesine rağmen ABD'nin taahhütlerine uymadığını savundu. Mutabakat zaptının hükümlerinin ihlal edilmesi ve sivillere ait altyapıya yönelik saldırıların uluslararası hukukun açık ihlali olduğunu söyledi. Ayrıca Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik düzenlemelerine yönelik müdahalelerin, bölgenin en önemli deniz yollarından birinin güvenliğini tehdit ettiğini ve normal ticaret akışını aksattığını belirtti. Arakçi, bu bölgenin güvenliğinin "bölge dışı güçlerin varlığıyla değil, bölgesel ülkeler arasında iş birliği, karşılıklı saygı ve ortak sorumluluk yoluyla" sağlanabileceğini ifade etti.
Arakçi, İran'ın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü savunma kararlılığını yinelerken, "İran, uluslararası hukuka uygun olarak meşru savunma çerçevesinde gerekli tüm önlemleri alma hakkını saklı tutar" ifadesini kullandı ve İran'a karşı saldırganlığa katılan, iş birliği yapan veya yardım eden tarafların uluslararası sorumlulukla karşılaşacağını belirtti.
lübnan ve gazze'ye ilişkin çağrılar:
Bölgesel konu başlıklarında Arakçi, İsrail rejiminin Lübnan'a yönelik saldırılarını ve Lübnan’ın egemenliğinin ihlalini kınadı. Gazze'deki insani krizi "bölgesel ve uluslararası barış ile güvenliğin karşı karşıya olduğu en ciddi zorluklardan biri" olarak tanımladı; sivillere yönelik askeri harekatların derhal durdurulması, insani yardıma getirilen kısıtlamaların kaldırılması ve Filistinlilerin zorla yerinden edilmesine karşı çıkılması çağrısında bulundu.
Toplantıda ayrıca Şanghay İşbirliği Örgütü'nün üyeleri konusunda hatırlatmada bulunuldu: Örgüt üyeleri arasında Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan, Hindistan, Pakistan, İran ve Belarus yer almaktadır.
İRAN DIŞİŞLERİ BAKANI ABBAS ARAKÇİ, KIRGIZİSTAN'IN ÇOLPON-ATA ŞEHRİNDE DÜZENLENEN ŞANGHAY İŞBİRLİĞİ ÖRGÜTÜ (ŞİÖ) DIŞİŞLERİ BAKANLARI TOPLANTISINA KATILDI.
