Sinema değişen alışkanlıklara göre kendini yeniliyor
Dijitalleşme, değişen izleme alışkanlıkları ve çevrim içi platformların yaygınlaşması sinema sektörünü dönüştürüyor. Akademik değerlendirmeler, sinemanın tamamen yok olmayacağını; aksine, yeni koşullara uyum sağlayarak etkinliğini sürdürmeye devam edeceğini öngörüyor.
Dijitalleşme ve izleme alışkanlıklarının etkisi
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo Televizyon ve Sinema Bölüm Başkan Doç. Dr. Onur Taydaş, sinemanın ortaya çıktığı yıllarda ‘‘büyülü fener’’ olarak anıldığını hatırlatarak, sinemanın sosyal bir etkinlik ve toplumsal buluşma mekânı işlevi gördüğünü vurguluyor. Taydaş, sinemanın içerik zenginliği ve anlatım dilinin gelişmesiyle izleyiciyle güçlü bağ kurduğunu belirtiyor.
Salgın ve dijital platformların yarışması
Taydaş, televizyonun sinemaya ilk ciddi rakip olduğunu, 2000’li yıllarda dijitalleşmenin görsel efektler ve üretim süreçlerini dönüştürdüğünü söylüyor. 2019 sonrası özellikle pandemiyle birlikte seyirci kaybı yaşandı; ekran çeşitliliği, mobil cihazlar ve uygun fiyatlı dijital platform abonelikleri sinema salonlarına olan talebi etkiledi. Buna rağmen 2025 itibarıyla seyircide yeniden bir artış gözlemlendiği ifade ediliyor.
Sivas örneği: salon sayısı, film ve izleyici verileri
TÜİK verileri Sivas özelinde sektör dönüşümünü gösteriyor: geçmişte onlarca salon bulunan kentte günümüzde 14 sinema salonu faaliyet gösteriyor ve bu salonlarda bin 555 koltuk bulunuyor. 2025 yılı içinde Sivas genelinde bu salonlarda 182 film izleyiciyle buluştu; gösterime giren filmlerin 84’ü yerli, 98’i yabancı yapımlardan oluştu. Yıl boyunca 151 bin 962 bilet satıldı; izleyicilerin 89 bin 260’ı yerli, 62 bin 702’si yabancı filmleri tercih etti.
İzleyici beklentileri ve içerik süresi
Taydaş, yeni medyanın yaygınlaşması ve internet maliyetlerinin azalmasıyla ev ortamının sinema işlevi görmeye başladığını belirtiyor: büyük ekranlar, gelişmiş ses sistemleri ve konforlu mekânlar evde sinema deneyimini güçlendiriyor. Bu değişim izleme alışkanlıklarını kısa ve akıcı içeriklere yönlendiriyor; dolayısıyla film sürelerinin kısalması bekleniyor.
Yapay zekâ, üretim ve dağıtımda dönüşüm
Yapay zekânın film üretiminde kullanılmaya başlaması, bağımsız yapımcılar ve bireysel içerik üreticileri için fırsatlar sunarken, büyük yapım şirketleri için rekabet koşullarını değiştiriyor. Taydaş, bu teknolojik dönüşümün üretim maliyetlerini ve yaratım süreçlerini etkilediğine dikkat çekiyor. Ancak sanatsal ve toplumsal açıdan sinemanın tamamen ortadan kalkmayacağı, sadece üretim ve dağıtım modellerinin yeniden düzenlenmesi gerektiği vurgulanıyor.
Sonuç olarak, mevcut veriler ve akademik değerlendirmeler, sinemanın yok olmayacağını; aksine dijitalleşme, yeni dağıtım kanalları ve değişen izleyici beklentileri doğrultusunda form değiştireceğini gösteriyor. Sinema sektörü, hem içerik hem de sunum açısından yeni dengeler kurmak zorunda.
SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ RADYO TELEVİZYON VE SİNEMA BÖLÜM BAŞKAN DOÇ. DR. ONUR TAYDAŞ
