Sigaradan alınacak ek vergilerle sağlık giderlerine yeni finansman önerisi
Prof. Dr. Şevket Özkaya, Türkiye’de sigara kullanımının yüksek seviyelerde olduğunu vurgulayarak tütün ürünlerinden alınacak ek vergilerin sağlık harcamalarının finansmanında önemli bir kaynak oluşturabileceğini açıkladı. Özkaya, önerilen modelin hem aile bütçelerine hem de sağlık sistemine binen yükü azaltmayı hedeflediğini belirtti.
ekonomik yük ve mali veriler:
Özkaya, tütün kullanımının ülke ekonomisine getirdiği maliyetlere ilişkin verileri paylaştı. Buna göre tütün kullanımı Türkiye ekonomisine yıllık yaklaşık 24 milyar dolar maliyet getirmekte; ailelerin yalnızca sigara satın almak için ayırdığı toplam harcama yıllık yaklaşık 15 milyar dolar iken, sigaraya bağlı hastalıkların tedavisi için ayrılan harcamalar da yaklaşık 10 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.
Bu yükün bir bölümünün, sağlık bütçesine doğrudan aktarılabilecek vergiler yoluyla tütün endüstrisinden karşılanmasının planlandığını ifade eden Özkaya, uygulama hayata geçerse sigaraya getirilecek ek vergilerle yıllık 40 ila 80 milyar lira arasında bir kaynak oluşturulabileceğini söyledi.
önerilen düzenlemeler ve hedeflenen etkiler:
Sağlık Bakanlığı’nın üzerinde çalıştığı model, tütün endüstrisinin sağlık harcamalarına daha fazla katkı sağlamasını öngören bir yaklaşımı içeriyor. Özkaya, 2010 sonrası dönemde pek çok ülkede benzer modellerin uygulandığını ve tütün ile alkolden alınan ek vergilerin doğrudan sağlık bütçesine aktarıldığını belirtti.
Türkiye’de sigara kullanımı oranlarına da dikkat çeken Özkaya, ortalama her iki erkekten birinin sigara kullandığını, 18 yaş üstü kadınlarda ise bu oranın yaklaşık dörtte bir seviyesinde olduğunu ve genç kadınlarda kullanımın hızla arttığını söyledi. Gençleri ve çocukları korumaya yönelik olarak, 1 Ocak 2015 tarihinden sonra doğanlara tütün ürünlerinin satılmasının ömür boyu yasaklanması planlanıyor; ayrıca açık alanlarda sigara içme alanları oluşturulması ve ülkemizde 2040 yılından itibaren tüm tütün mamullerinin satışının durdurulabilmesinin gündemde olduğu bildirildi.
Özkaya, bu düzenlemenin hem sağlık hizmetleri finansmanında yeni kaynak yaratacağını hem de tütün kullanımının ekonomik ve sağlık maliyetlerini azaltma yönünde bir adım olacağını vurguladı.
GÖĞÜS HASTALIKLARI UZMANI PROF. DR. ŞEVKET ÖZKAYA
