Emine Erdoğan'ın COP31 konuşması:
Birleşmiş Milletler (BM) Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan, COP31 Liderler Zirvesi kapsamında düzenlenen "Sıfır Atık, Döngüsellik ve Metan-Liderler Yuvarlak Masa Toplantısı"nda konuştu. Toplantı COP31 Başkanlığı, Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) ve BM iş birliğiyle gerçekleştirildi. Erdoğan, ev sahipliği ve liderlik için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Şampiyonu Samed Ağırbaş’a teşekkür etti; toplantıyı düzenleyen UEA Başkanı Fatih Birol’a da şükranlarını sundu.
Atık sorunu yalnızca çevresel bir problem değildir:
Erdoğan, atık meselelerini salt çevre krizi olarak okumamanın önemine dikkat çekti. Bugün küresel çöpün %40’ını tek kullanımlık plastikler oluşturuyor; son yarım yüzyılda atık miktarında benzeri görülmemiş bir artış yaşandı. Katı belediye atıklarının 2050’ye kadar iki katına çıkarak yaklaşık 4 milyar tona ulaşması öngörülüyor. Bu yükün yönetiminin zorluğu, Erdoğan’a göre aynı zamanda bir zihniyet, kültür ve medeniyet krizi olduğunu gösteriyor.
Erdoğan, tüketim ile refah kavramlarının nasıl ilişkilendirildiğinin sorgulanması gerektiğini belirterek, küresel olarak üretilen gıdanın yaklaşık %30’unun israf edildiğini hatırlattı. Çöpe atılan gıdanın dörtte biri bile dünyada açlıkla mücadele eden neredeyse 700 milyon insanı doyurmaya yetecektir; bu durumun ahlaki bir çıkmazı simgelediğini söyledi.
Metan, gıda atığı ve bireysel sorumluluk:
Gıda atıklarının küresel sera gazı emisyonlarının %10’unu oluşturduğunu ve bu emisyonların en güçlü türlerinden birinin metan olduğunu vurguladı. Metan emisyonlarının bugüne kadar görülen küresel ısınmanın yaklaşık üçte birinin ana kaynağı olduğu, metan emisyonlarının ise %60’ının insan faaliyetlerinden geldiği ifade edildi.
Erdoğan, tarlada estetik kaygılarla elenen ürünlerden buzdolaplarında unutulan meyvelere kadar bireysel davranışların birikimiyle büyük çevresel sonuçlar ortaya çıktığını belirtti. Bu nedenle sorunu teknik bir dille sınırlamaktan kaçınıp, insanların bağ kurup sahipleneceği değer temelli yeni sistemler geliştirilmesi gerektiğini söyledi.
Yerel bilgelik ve döngüsellikten uygulamaya:
Konuşmasında döngüsel ekonomi, yenilenebilir enerji ve kaynak yönetimi gibi kavramların yeni keşifler gibi sunulduğunu, oysa benzer mantığın pek çok kültürde yerel bilgi olarak bulunduğunu aktardı. Anadolu örneği üzerinden bu bilginin pratik uygulamalarının önemine işaret etti: artan yemekleri değerlendirmek, mevsimlik ürünleri saklamak, kırılan eşyaları tamir etmek ve kıyafetlerin ömrünü uzatmak gibi geleneksel pratikler döngüselliğin özünü yansıtıyor.
Erdoğan, doğanın atık üretmediğini, suyun, toprağın ve havanın devridaim halinde olduğunu hatırlatarak, mutfaklardan çıkan organik atıkların basit kompost yöntemleriyle toprağa kazandırılabileceğini söyledi. İş yerleri, alışveriş merkezleri, oteller ve havaalanları gibi büyük kurumlarda oluşan organik atıkların da kompost ve hayvan yemi hammaddesi olarak değerlendirilebileceğini belirtti.
Bu yaklaşımla ilgili hedefler de konuşmada yer aldı: 2035’e kadar küresel yıllık belediye katı atığı artışının en az %50 azaltılması ve atıkları yeni ham madde kaynağı olarak görmeye başladığımızda döngüsel malzeme kullanım oranını en az %15’e çıkarmak mümkün olacağı belirtildi.
Ortak sorumluluk ve somut adımlar:
Erdoğan, iklim değişikliğiyle mücadelede herkese düşen bir ödev olduğunu vurgulayarak yerel yönetimler, üreticiler, gençler ve vatandaşların bu dönüşümün etkin ortakları haline getirilmesi çağrısında bulundu. Gelişmekte olan ülkelerin finansman, teknoloji, bilgi ve kapasite geliştirme imkânlarına erişiminin kolaylaştırılmasının gerekliliğini yineledi.
Konuşma, onarılabilir ürün üretimini teşvik eden ekonomik modeller, uzun ömürlü ürün tasarımları ve iyi uygulama paylaşımıyla kalıcı dönüşümlere ulaşma çağrısıyla son buldu. Erdoğan, Sıfır Atık fikrinin istatistikler ve teknik detayların ötesinde, nimete, emeğe ve Yaradan’a saygıyla şekillenen bir hayat anlayışını tekrar gündeme getirdiğini belirtti.
"Sıfır Atık’ı konuşmak, aslında hayatı konuşmaktır" sözünü tekrar ederek, bu anlayışın günlük davranışlardan kurumsal politikalara kadar geniş bir yelpazede benimsenmesi gerektiğini vurguladı.
EMİNE ERDOĞAN, "SIFIR ATIK, DÖNGÜSELLİK VE METAN-LİDERLER YUVARLAK MASA TOPLANTISI"NDA KONUŞTU
