Sıcak havalarda diyabet takibi neden daha önemli?
Yaz aylarında artan hava sıcaklıkları, diyabetli bireylerin sadece susuz kalma riskini yükseltmiyor; aynı zamanda kan şekeri dalgalanmalarını da tetikleyebiliyor. Liv Hospital Ulus Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Demet Yetkin, sıcakların hem hipoglisemi hem de hiperglisemi riskini artırabileceğini vurgulayarak, hastaların kan şekeri ölçüm sıklığını artırmalarını ve sıvı tüketimine dikkat etmelerini öneriyor.
Sıcaklığın kan şekeri üzerindeki mekanizmaları:
2026 yılında Diabetes Care dergisinde yayımlanan geniş kapsamlı bir çalışmada, tip 1 diyabetli bireylerde hava sıcaklığı yükseldikçe hipoglisemi riskinin arttığı gösterildi. Prof. Dr. Yetkin, bunun nedenlerinden birinin cilt damarlarının genişlemesiyle insülin emilim hızının artması olduğunu belirtiyor. Ayrıca yaz aylarında yürüyüş, yüzme ve diğer fiziksel aktivitelerin artması, ilave glukoz tüketilmezse kan şekerinin düşmesine yol açabiliyor.
Diğer taraftan yeterli sıvı alınmaması sonucu oluşan dehidratasyon, kan şekeri değerlerinin yükselmesine neden olabilir. Bu nedenle sıcak dönemlerde yalnızca düşük değil, yüksek kan şekeri olasılığı da göz önünde bulundurulmalı ve ölçümler artırılmalıdır.
Belirtiler ve acil müdahalede dikkat edilecekler:
Terleme, halsizlik, baş dönmesi ve çarpıntı gibi yakınmalar hem sıcak çarpması hem de hipoglisemiyle örtüşebiliyor. Prof. Dr. Yetkin, "Kendinizi kötü hissettiğinizde belirtilerin nedenini tahmin etmeye çalışmayın; önce kan şekerinizi ölçün" uyarısında bulunuyor. Erken yapılan ölçüm, uygun ve hızlı müdahale açısından hayati önem taşıyor.
Tekrarlayan hipoglisemi atakları veya sık görülen yüksek kan şekeri durumlarında tedavi planlarının yeniden değerlendirilmesi gerektiği; bunun için hastaların doğrudan kendi kendine insülin dozu değiştirmemesi gerektiği açıkça belirtiliyor. Özellikle tip 1 diyabetli bireylerin bazal insülinlerini kendi başlarına kesmemeleri önem taşıyor.
İlaç ve malzeme saklama önerileri:
İnsülinlerin uygun koşullarda saklanması tedavinin etkinliği için kritik bir unsur. Prof. Dr. Demet Yetkin, insülinlerin doğrudan güneş altında, park halindeki araçlarda veya yüksek sıcaklığa maruz kalan ortamlarda bırakılmaması gerektiğini vurguluyor. Aşırı sıcak, ilacın etkinliğini azaltabilir; bu nedenle seyahatlerde insülinlerin yalıtımlı taşıma çantalarında muhafaza edilmesi öneriliyor.
Yaz için pratik önlemler:
Prof. Dr. Yetkin'in yaz aylarında dikkat edilmesi gereken önerileri şu şekilde özetlenebilir: Gün boyunca yeterli miktarda su için, kan şekerinizi sıcak günlerde normalden daha sık kontrol edin, uzun yürüyüş veya egzersiz sırasında yanınızda hızlı etkili karbonhidrat bulundurun, öğün atlamayın ve insülin ile diyabet malzemelerinizi aşırı sıcaktan koruyun. Tekrarlayan hipoglisemi veya yüksek kan şekeri durumunda mutlaka hekiminize başvurun.
Yaz mevsimi doğru önlemler alındığında diyabetli bireyler için güvenle geçirilebilir. Prof. Dr. Demet Yetkin, "Düzenli glukoz takibi, yeterli sıvı tüketimi ve ilaçların doğru koşullarda saklanması gibi basit önlemler sayesinde yaz aylarını sağlıklı ve güvenli geçirmek mümkündür" diyerek sözlerini tamamladı.
PROF. DR. DEMET YETKİN
